Nowe Brzesko

miasto w województwie małopolskim

Nowe Brzeskomiasto[2] w Polsce położone na lewym brzegu Wisły w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Nowe Brzesko, której jest siedzibą. Miasto jest położone przy drodze krajowej nr 79.

Nowe Brzesko
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Kościół Wszystkich Świętych
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat proszowicki
Gmina Nowe Brzesko
Prawa miejskie 1279–1870; 2011
Burmistrz Krzysztof Madejski
Powierzchnia 7,3 km²
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość

1667[1]
228,4 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 32-120
Tablice rejestracyjne KPR
Położenie na mapie gminy Nowe Brzesko
Mapa konturowa gminy Nowe Brzesko, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Nowe Brzesko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Nowe Brzesko”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Nowe Brzesko”
Położenie na mapie powiatu proszowickiego
Mapa konturowa powiatu proszowickiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Nowe Brzesko”
Ziemia50°08′14″N 20°23′05″E/50,137222 20,384722
TERC (TERYT) 1214034
SIMC 0329705
Strona internetowa

Prawa miejskie w latach 1279–1870 i od 2011.

Miasto opactwa norbertanów w Hebdowie w powiecie proszowickim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[3]. Miasto rządowe Królestwa Kongresowego, położone było w 1827 roku w powiecie krakowskim, obwodzie miechowskim województwa krakowskiego[4]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

HistoriaEdytuj

Pierwsze wzmianki o Nowym Brzesku pochodzą z XIII w. Początkowo wieś była własnością biskupów krakowskich. W 1223 r. opat brzeski Florian nadał ją klasztorowi norbertanów w Hebdowie. W 1279 r. Gotfryd de Glesin uzyskał przywilej założenia miasta na prawie magdeburskim.

Historia Nowego Brzeska ściśle łączy się z historią klasztoru w Hebdowie. Za czasów Jana Długosza Nowe Brzesko miało 40 łanów miejskich, z których opłacało czynsz klasztorowi. Znajdowały się w nim dwa młyny na Wiśle, jeden należący do klasztoru, drugi do wójta miasteczka. W 1449 r. król Kazimierz Jagiellończyk potwierdził przywilej lokacyjny Nowego Brzeska. Przywileje zostały później potwierdzone jeszcze dwa razy: 17 kwietnia 1674 przez króla Jana Sobieskiego oraz 4 października 1767 przez Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Po III rozbiorze Polski w 1795 roku Nowe Brzesko znalazło się w Nowej Galicji (zabór austriacki), w 1809 r. w granicach Księstwa Warszawskiego, a od roku 1815 w Królestwie Kongresowym (zabór rosyjski). Gdy zgromadzenie zakonne norbertanów w Hebdowie zostało rozwiązane w 1818 r., miasto przeszło na własność rządu. W 1827 r. w Nowym Brzesku było 151 domów i 904 mieszkańców. 1 stycznia 1870 Nowe Brzesko utraciło prawa miejskie[5].

Do 1954 roku Nowe Brzesko było siedzibą gminy Gruszów.

W dniu 27 lipca 2010 Rada Ministrów nadała miejscowości Nowe Brzesko status miasta od dnia 1 stycznia 2011[2].

DemografiaEdytuj

  • Piramida wieku mieszkańców Nowego Brzeska w 2014 roku[6].

ZabytkiEdytuj

 
Kapliczka św. Floriana

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-21].
  2. a b Dz.U. z 2010 r. nr 138, poz. 929.
  3. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 103.
  4. Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowéy Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 1 : A-Ł, Warszawa 1827, s. 45.
  5. Postanowienie z 7 (19) listopada 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 425).
  6. Nowe Brzesko w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-10] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  7. Michał Zalewski: Brogowa kapliczka św. Floriana w Nowym Brzesku (pol.). Kapliczki, krzyże i figury przydrożne, 2014. [dostęp 2017-07-05].

BibliografiaEdytuj

  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1885.

Linki zewnętrzneEdytuj