Nowy cmentarz żydowski w Będzinie

Nowy cmentarz żydowski w Będziniekirkut w Będzinie położony na północnym zboczu Góry Zamkowej przy ul. Podzamcze.

Nowy cmentarz żydowski w Będzinie
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość POL Będzin COA.svg Będzin
Adres ul. Podzamcze
Typ cmentarza wyznaniowy
Wyznanie judaizm
Stan cmentarza nieczynny
Powierzchnia cmentarza 0,5 ha
Data otwarcia 1831
Położenie na mapie Będzina
Mapa lokalizacyjna Będzina
Nowy cmentarz żydowski w Będzinie
Nowy cmentarz żydowski w Będzinie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nowy cmentarz żydowski w Będzinie
Nowy cmentarz żydowski w Będzinie
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Nowy cmentarz żydowski w Będzinie
Nowy cmentarz żydowski w Będzinie
Położenie na mapie powiatu będzińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu będzińskiego
Nowy cmentarz żydowski w Będzinie
Nowy cmentarz żydowski w Będzinie
Ziemia50°19′40″N 19°07′55″E/50,327778 19,131944

W Będzinie istniały trzy cmentarze żydowskie, z których przetrwał jedynie kirkut na Górze Zamkowej, zwany nowym cmentarzem żydowskim. Powstał on w 1831[1] w związku z wybuchem w lipcu tegoż roku epidemii cholery w Będzinie, gdy stary kirkut na Zawalu okazał się za mały, by pomieścić wszystkie ciała. Grunt pod cmentarz zakupiono od mieszkańców miasta za 300 guldenów.

Na powierzchni 0,5 ha zachowało się ok. 250 całych macew oraz ok. 550 rozbitych lub mocno uszkodzonych[2]. Najstarszy nagrobek pochodzi z 1831 r. Na macewach zachowały się inskrypcje nagrobne w języku hebrajskim i jidysz. Obecnie teren cmentarza jest zaniedbany, porośnięty przez las. Pośrodku zachowały się także fundamenty ohelu, najprawdopodobniej rabina Barucha Hercygiera (według innej, niepewnej hipotezy rabina Jakuba Natana[3]) oraz pozostałości kamiennego muru ogrodzenia. Macewa Jakuba Natana (z wyrzeźbionym orłem Rzeczypospolitej) znajduje się dzisiaj w Muzeum Zagłębia w Będzinie.

Cmentarz był użytkowany do końca lat 70. XIX w. Podczas II wojny światowej został zdewastowany przez Niemców. Na teren cmentarza prowadzi odbudowana brama.

odbudowana brama wejściowa
Zachowane macewy
Cmentarz żydowski w Będzinie31.jpg
Cmentarz żydowski w Będzinie18.jpg
Cmentarz żydowski w Będzinie37.jpg

PrzypisyEdytuj

  1. Burchard podaje datę powstania cmentarza jako XIX w.
  2. Burchard podaje liczbę zachowanych nagrobków jako około 300.
  3. Zob. serwis kirkuty.xip.pl.

BibliografiaEdytuj

  • Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 187.

Linki zewnętrzneEdytuj