Otwórz menu główne

Nysa Łużycka (czes. Lužická Nisa, niem. Lausitzer Neiße, górnołuż. Łužiska Nysa, dolnołuż. Łužyska Nysa[1]) – rzeka w Czechach (kraj liberecki), Niemczech (Saksonia) i Polsce (woj. dolnośląskie i lubuskie); lewobrzeżny dopływ Odry. Długość rzeki wynosi (według różnych publikacji) od 251,6 km[2][3] do 254,6 km[4].

Nysa Łużycka
Lužická Nisa
Lausitzer Neiße
Ilustracja
Nysa Łużycka na wysokości Zgorzelca
Kontynent Europa
Państwo  Czechy
 Polska
 Niemcy
Rzeka
Długość 251,6–254,6 km
Powierzchnia zlewni 4297–4403 km²
Średni przepływ 31 m³/s przy ujściu
Źródło
Miejsce południowo-zachodnie stoki Gór Izerskich
Wysokość 635 m n.p.m.
Współrzędne 50°43′47″N 15°13′44″E/50,729722 15,228889
Ujście
Recypient rzeka Odra
Miejsce obok wsi Ratzdorf
Wysokość 33 m n.p.m.
Współrzędne 52°04′11″N 14°45′20″E/52,069722 14,755556
Mapa
Mapa rzeki
Dorzecze Nysy Łużyckiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
źródło
źródło
ujście
ujście
Źródło
Ujście Nysy Łużyckiej do Odry

Zlewnia Nysy Łużyckiej obejmuje obszar o powierzchni (według różnych publikacji) od 4297 km²[3] do 4403 km²[4].

Na długości 197,8 km rzeka wyznacza granicę pomiędzy Polską a Niemcami od 1945 roku (uznaną oficjalnie w latach 1950, 1970 i 1991); powierzchnia zlewni 4297 km² (2196 km² w Polsce). Górny odcinek rzeki o długości 53,8 km i powierzchni zlewni 375,3 km kw. znajduje się na terenie Czech.[1]

Średnioroczny przepływ średniej wody (SSQ) obliczony w punkcie ujścia rzeki wynosi 31 m³/s[5].

PrzebiegEdytuj

Źródła w Czechach na wysokości ok. 635 m n.p.m., na granicy miejscowości Nová Ves nad Nisou i Smržovka, w południowej części Gór Izerskich[1]. Powstaje z połączonych rzek Nysy Biedrzychowskiej i Nysy Czarnej[1].

W górnym biegu Nysy Łużyckiej leży Żytawskie Zagłębie Węglowe, którego wschodnią część stanowi Turoszowskie Zagłębie Węgla Brunatnego[1]. Następnie rzeka przepływa przez obszar Borów Dolnośląskich i tereny wschodnich Łużyc[1].

Nysa Łużycka uchodzi do Odry na 542,4 km jej biegu[6][3], na północ od wsi Kosarzyn, w pobliżu niemieckiej wsi Ratzdorf.

 
Nysa Łużycka w Parku Mużakowskim

HydronimiaEdytuj

Po II wojnie światowej używano polskiej nazwy Nissa[7][8].

Polską nazwę Nysa Łużycka wprowadzono urzędowo zarządzeniem w 1951 roku[9].

Nazwa rzeki należy do nazw substratowych – została przejęta przez nową ludność od wcześniejszych osadników, którzy później wyginęli lub wymarli[10].

Główne dopływyEdytuj

Miasta nad Nysą od źródełEdytuj

ZagospodarowanieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 2: Pogórze Izerskie. Cz. 2: M-Ż. Wrocław: Wydawnictwo I-BiS, 2003, s. 127-129. ISBN 83-85773-61-4.
  2. 2.3.12. Zlewnia Nysy Łużyckiej. W: Raport o stanie środowiska w województwie dolnośląskim w 2007 roku. WIOŚ Wrocław, 2008, s. 96.
  3. a b c Ocena stanu jakości rzek województwa dolnośląskiego w 2007 roku. WIOŚ Wrocław, 2008, s. 51.
  4. a b Transnational Pilot River Basin Lusatian Neisse. Ministerstvo zemědělství, 2005, s. 13, seria: Testing of CIS Guidance Documents, Final Report Phase I.
  5. Marek Demidowicz, I. Charakterystyka województwa lubuskiego [w:] Stan środowiska w województwie lubuskim w 2007 roku, WIOŚ Zielona Góra, 2008, s. 9, ISSN 1998-5580 [dostęp 2011-02-27].
  6. 2. Wody. W: Raport o stanie środowiska w województwie dolnośląskim w 2009 roku. WIOŚ Wrocław, 2010, s. 38.
  7. Dekret z dnia 26 października 1945 r. o ustanowieniu „Medalu za Odrę, Nissę, Bałtyk” (Dz.U. z 1945 r. nr 50, poz. 285).
  8. Ustalona granica w rejonie Swinoujście – Gryfin. „Kurier Szczeciński”. 1 (I), s. 1, 1945-10-07. 
  9. Zarządzenie nr 115 Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 1951 r. ws. przywrócenia i ustalenia urzędowych nazw rzecznych śląskiej części dorzecza Odry i Łaby (M.P. z 1951 r. nr 62, poz. 825, s. 827).
  10. Cienkowski, W. P., Sekrety imion własnych, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa 1965, s. 136.

BibliografiaEdytuj