ORP Czajka (1966)

polski trałowiec/niszczyciel min
Zobacz też: inne jednostki pływające o tej nazwie.

ORP Czajkapolski trałowiec bazowy z okresu zimnej wojny, jeden z serii dwunastu okrętów projektu 206F, przebudowany w latach 1998–2000 na niszczyciel min proj. 206FM. Okręt został zwodowany 17 grudnia 1966 roku w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, a do służby w Marynarce Wojennej przyjęto go 17 czerwca 1967 roku. Intensywnie eksploatowana jednostka, oznaczona znakiem burtowym 624, służyła początkowo w 13. Dywizjonie Trałowców 9. Flotylli Obrony Wybrzeża w Helu, a po jej likwidacji w 2006 roku została przyporządkowana do 8. Flotylli Obrony Wybrzeża. Okręt nadal służy w polskiej flocie (stan na 2019 rok).

ORP Czajka (624)
Ilustracja
ORP „Czajka” po przebudowie w 2013 r.
Klasa trałowiec / niszczyciel min
Typ 206F / 206FM
Projekt B206F
Oznaczenie NATO Krogulec class
Historia
Stocznia Stocznia im. Komuny Paryskiej, Gdynia
Położenie stępki 12 września 1966
Wodowanie 17 grudnia 1966
 Marynarka Wojenna (PRL)
Wejście do służby 17 czerwca 1967
Los okrętu w służbie (2019)
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 426 ton
pełna: 470 t
Długość całkowita: 58,2 metra
Szerokość 7,97 m
Zanurzenie 2,14 m
Napęd
2 silniki wysokoprężne Fiat 2312 SS o łącznej mocy 3600 KM
2 śruby
Prędkość 18,4 węzła
Zasięg 2000 Mm przy prędkości 17 węzłów
Sensory
sonar Tamir-11M
radar Lin-M
system „swój-obcy” Kremnij-2
radionamiernik ARP-50-1,2M
Uzbrojenie
6 działek kal. 25 mm 2M-3M (3 x II)
2 zrzutnie bg, 10-16 min
Wyposażenie
trał kontaktowy MT-2
trał magnetyczny TEM-52M
trał akustyczny BAT-2
radiostacja R-609
Załoga 49

Projekt i budowaEdytuj

Osobny artykuł: Trałowce projektu 206F.
 
Sylwetka trałowca proj. 206F.

Prace nad nowym typem trałowca rozpoczęły się w gdańskim Centralnym Biurze Konstrukcji Okrętowych nr 2 w 1958 roku, w celu zastąpienia służących od 1946 roku trałowców proj. 253Ł[1]. Nowe okręty miały być więc początkowo trałowcami redowymi, o wyporności około 200 ton, prędkości 18 węzłów, zasięgu 3000 Mm, uzbrojeniu składającym się z dwóch działek kal. 45 mm i czterech wkm kal. 14,5 mm i standardowym dla końca lat 50. wyposażeniu trałowym, zdolnymi do prowadzenia trałowań kontaktowych i niekontaktowych w rejonie baz morskich i stawiania niewielkich zagród minowych[2]. Dowództwo Marynarki Wojennej opublikowało jednocześnie wymagania na nowy trałowiec bazowy o wyporności 570 ton, mimo trwania przygotowań do podjęcia licencyjnej produkcji radzieckich trałowców proj. 254[3]. CKBO nr 2 pod kierownictwem inż. Henryka Andrzejewskiego przygotowało zarówno projekt trałowca redowego (pod oznaczeniem 206), jak też cztery projekty większego trałowca bazowego (proj. 250–253)[4]. Po wielu dyskusjach postanowiono zaprzestać prac nad trałowcami bazowymi proj. 250–253 na rzecz przekształcenia w trałowiec bazowy jednostki projektu 206[5]. W 1959 roku CBKO nr 2 opracował zmodyfikowany projekt trałowca o wyporności 425 ton, którego napęd miały stanowić włoskie silniki wysokoprężne Fiat, wobec braku odpowiednich jednostek napędowych produkowanych w państwach socjalistycznych[5][a]. Projekt (pod oznaczeniem B206F[b]) został przyjęty do realizacji w grudniu 1959 roku przez Ministra Obrony Narodowej, lecz ostateczny projekt techniczny zatwierdzono w Dowództwie MW dopiero 19 lutego 1962 roku[8]. Koszty dokumentacji wyniosły 1,7 mln , budowa prototypu (przyszłego „Orlika”) kosztowała 80 mln zł, a koszt seryjnego okrętu wyniósł 65,5 mln zł[9] Roczny limit eksploatacyjny jednostki określono na 700 godzin, a żywotność konstrukcji na 20 lat[10].

ORP „Czajka” zbudowana została w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni (numer stoczniowy 206F/12)[11]. Nadzór wojskowy nad budową sprawował kmdr ppor. inż. Konstanty Cudny[12]. Stocznia zastosowała metodę budowy kadłuba jednostki z sekcji, łączonych na pochylni (opracowaną wcześniej w celu masowej budowy trawlerów)[7]. Stępkę okrętu położono 12 września 1966 roku[13], a zwodowany został 17 grudnia 1966 roku[14]. Trałowiec otrzymał tradycyjną dla polskich okrętów minowych nazwę pochodzącą od ptaka – czajki[15].

Dane taktyczno-techniczneEdytuj

Osobny artykuł: Trałowce projektu 206F.

Okręt jest gładkopokładowym, pełnomorskim trałowcem, przystosowanym do pływania w warunkach częściowego oblodzenia[16]. Długość całkowita wynosi 58,2 metra, szerokość 7,97 metra a zanurzenie 2,14 metra[17]. Wykonany ze stali, całkowicie spawany kadłub jednostki został wzmocniony w celu zwiększenia odporności na podwodne wybuchy[18]. Podzielony był na siedem przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – forpik (magazyn bosmański, sprzętu okrętowego i żywnościowy, skrzynia łańcuchowa i winda kotwiczna), II – stacja radiolokacyjna oraz magazyn artyleryjski i elektryczny, III – pomieszczenia mieszkalne oraz pomieszczenie żyrokompasów i centrali artyleryjskiej, IV – siłownia pomocnicza, V – siłownia główna z centrum sterowania napędem, VI – rufowe pomieszczenie załogi i VII – magazyn sprzętu trałowego, maszyna sterowa i zrzutnie bomb głębinowych[19]. W najniższym poziomie kadłuba mieściły się zbiorniki paliwa, wody słodkiej i użytkowej oraz wały napędowe[20]. Na dolnym poziomie nadbudówki znajdowały się kabiny oficerów, mesa, kuchnia, sanitariaty i podręczne magazyny żywności[20]. W górnej części mieściła się sterówka oraz kabiny: radiowa, nawigacyjna i sonaru oraz, na pokładzie sygnałowym, odkryte stanowisko dowodzenia (chronione brezentowym dachem) i lekki, trójpodporowy maszt z antenami urządzeń radiotechnicznych[21]. Wyporność standardowa wynosiła 426 ton, zaś pełna 470 ton[22][c]. Okręt napędzany był przez dwa nienawrotne, turbodoładowane 12-cylindrowe czterosuwowe silniki wysokoprężne w układzie V Fiat 2312SS o maksymalnej mocy 1800 KM każdy (nominalna moc wynosiła 1400 KM przy 920 obr./min), poruszające poprzez przekładnie redukcyjne Lohman GUB dwiema śrubami nastawnymi Lips-Schelde[23]. Maksymalna prędkość okrętu wynosi 18,4 węzła (ekonomiczna – 17 węzłów)[24]. Okręt mógł zabrać maksymalnie 55 ton paliwa, co zapewniało zasięg wynoszący 2000 Mm przy prędkości 17 węzłów (normalny zapas paliwa wynosił 33 tony)[25][d]. Na rufie znajdują się dwa podwieszane, zrównoważone stery, poruszane maszynką sterową MS25[7]. Energię elektryczną zapewniają cztery brytyjskie generatory główne Ruston S324M o mocy 60 kVA każdy (składające się z prądnicy i silnika Leyland SW400 o mocy 72 KM przy 1500 obr./min), generator postojowy S322M o mocy 27 kVA oraz generator trału elektromagnetycznego M50[26]. Autonomiczność okrętu wynosiła 12 dób[27]. Jednostka może bezpiecznie pływać przy stanie morza 8, zaś zadania trałowe wykonywać do stanu morza 4, z prędkością od 0 do 12 węzłów[28].

 
Zestaw artyleryjski 2M-3M kal. 25 mm.

Uzbrojenie artyleryjskie jednostki stanowiły według oryginalnego projektu trzy podwójne zestawy automatycznych armat przeciwlotniczych 2M-3M kalibru 25 mm, z łącznym zapasem amunicji wynoszącym 6000 naboi, umieszczone przed nadbudówką na osi symetrii okrętu (jedno stanowisko) oraz na nadbudówce rufowej (dwa stanowiska obok siebie)[29]. Broń ZOP stanowiły dwie podpokładowe zrzutnie bomb głębinowych z łącznym zapasem 12 bomb B-1[30]. Ponadto okręt posiada dwa pokładowe tory minowe, na których mógł zamiennie przenosić: 10 min typu KB lub AMD-500, 16 wz. 08/39 lub 8 typu AMD-1000[31]. Załoga uzbrojona była także w broń ręczną, którą stanowiły 22 kbk AK i 8 pistoletów, z łącznym zapasem 17 000 sztuk amunicji[32]. Wyposażenie trałowe stanowiły: trał kontaktowy MT-2, elektromagnetyczny TEM-52M i akustyczny BAT-2[33]. Wyposażenie radioelektroniczne obejmowało system rozpoznawczy „swój-obcy” typu Kremnij-2, radiostację UKF R-609, nadajnik KF R-644, odbiornik KF R-671, odbiornik pełnozakresowy R-624, radionamiernik ARP-50-1,2M, sonar Tamir-11M (MG-11M), radar obserwacji ogólnej Lin-M i system radionawigacji Rym-K[34][e]. Jednostka wyposażona była też w wyrzutnie dla 8 świec dymnych MDSz, żyrokompas Kurs-4, kompasy magnetyczne UKPM-1M i UKPM-3M, echosondę NEŁ-5, log MGŁ-25 i pracujący w podczerwieni system pływania zespołowego Chmiel[7].

Trałowiec został dostosowany do biernej obrony przeciwatomowej i przeciwchemicznej. W tym celu zbudowano trzy pomieszczenia z urządzeniami filtrowentylacyjnymi, a także zamontowano urządzenia dozymetryczne oraz rurociągi do zraszania i spłukiwania okrętu[32].

Załoga okrętu składała się z 49 osób – 5 oficerów, 16 podoficerów i 28 marynarzy[35].

SłużbaEdytuj

Służba jako trałowiec (1967–1998)Edytuj

 
Trałowce proj. 206F w morzu.

Trałowiec wszedł do służby w Marynarce Wojennej 17 czerwca 1967 roku[36][f]. Okręt ze stałym znakiem burtowym 624 wszedł w skład 13. Dywizjonu Trałowców 9. Flotylli Obrony Wybrzeża, stacjonując na Helu[37]. Zadaniem okrętu było poszukiwanie pól minowych i ich niszczenie, trałowanie rozpoznawcze i kontrolne, wytyczanie torów pływania i prowadzenie za trałami okrętów lub ich zespołów[38]. Jednostka wraz z bliźniaczymi trałowcami brała udział w niemal wszystkich ważniejszych ćwiczeniach polskich okrętów oraz manewrach flot Układu Warszawskiego, uczestnicząc też często w unieszkodliwianiu niewybuchów pochodzących z okresu II wojny światowej[39]. W latach 1970–1974 okręt uczestniczył w poszukiwaniu min na obszarze przeznaczonym pod budowę Portu Północnego w Gdańsku[40]. W drugiej połowie lat 70. na jednostce testowano kilkakrotnie prototypy zestawu artyleryjskiego ZU-23-2M Wróbel, po czym na początku lat 80. trałowiec wyposażono w ten typ broni (z powodu wysokiej zawodności zostały one jednak wkrótce zdemontowane i zastąpione przez stare zestawy 2M-3M)[41].

Podczas długoletniej służby modernizacji poddano wyposażenie radioelektroniczne okrętu: radar Lin-M został zastąpiony nowszym TRN-823, system „swój-obcy” Kremnij-2 wymieniono na Nichrom-RR, dodano też drugą stację radiolokacyjną SRN-206[42]. Usunięto również przestarzały system radionawigacji Rym-K, montując w zamian odbiorniki brytyjskiego systemu Decca – Pirs-1M[43]. W pierwszej połowie lat 80. wzmocniono uzbrojenie przeciwlotnicze trałowca, instalując na wysokości komina po obu burtach dwie poczwórne wyrzutnie Fasta-4M rakiet przeciwlotniczych Strzała-2M (z łącznym zapasem 16 pocisków)[44]. Zmiany objęły również wyposażenie trałowe: trał kontaktowy MT-2 zmodernizowano do wariantu MT-2W (z przecinakami wybuchowymi), zainstalowano też nowy polski trał elektromagnetyczny TEM-PE-2 i głębokowodny, szybkobieżny trał akustyczny BGAT oraz holowaną, boczną polską stację hydrolokacyjną SHL-200 Flaming B[45].

Od 6 do 18 czerwca 1995 roku jednostka (wraz z bliźniaczymi trałowcami OORP „Tukan”, „Flaming” i „Mewa”, okrętem podwodnym „Wilk” i okrętami rakietowymi „Hutnik” i „Metalowiec”) uczestniczyła w międzynarodowych ćwiczeniach sił morskich NATO BALTOPS ’95[46]. W dniach 2–14 października 1995 roku okręt wziął udział w zorganizowanych przez marynarkę belgijską ćwiczeniach sił obrony przeciwminowej Sandy Coast (razem z trałowcami „Mewa” i „Rybitwa” oraz zbiornikowcem „Bałtyk”)[47]. Od 14 do 16 września 1996 roku ORP „Czajka” wraz z niszczycielami min: belgijskimi „Lobelia” i „Primula” oraz holenderskimZierikzee” oraz polskimi trałowcami „Flaming”, „Mewa” i „Śniardwy” uczestniczył w poszukiwaniu i niszczeniu min na torach wodnych w Zatoce Gdańskiej[48].

Przebudowa na niszczyciel minEdytuj

 
„Czajka” po przebudowie, 2017 r.

Pod koniec 1998 roku „Czajka” została wycofana ze służby i poddana konwersji na niszczyciel min proj. 206FM, która trwała do 2000 roku[49]. Projekt modernizacji opracowano w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni i tam też przeprowadzono prace[50]. Przebudowie uległa większość pomieszczeń i struktura wewnętrzna kadłuba, podzielonego od tej pory na 10 przedziałów wodoszczelnych[51]. Wymieniono część poszycia, a okręt zyskał całkowicie nową, większą nadbudówkę, komin i trójnożny maszt[52]. W nadbudówce znalazły miejsce m.in. główne stanowisko dowodzenia, a także dwuprzedziałowa komora dekompresyjna szczecińskiej firmy Aquaticus, przeznaczona dla nowych członków załogi – płetwonurków[53]. Zamiast trzech stanowisk działek kal. 25 mm zamontowano jeden zestaw rakietowo-artyleryjski ZU-23-2MR Wróbel II z dwoma działkami kal. 23 mm, pozostawiono dwie poczwórne wyrzutnie rakiet Strzała-2M, natomiast pozbawiono okręt zrzutni bomb głębinowych[54]. Tory minowe okrętu zostały przystosowane do zabierania zamiennie: 12 min typu OS, 12 min typu MMD-1, 12 min typu MMD-2 lub 6 min typu OD[55]. Zmodernizowano też wyposażenie przeciwminowe, które prócz trału kontaktowego MT-2W (z przecinakami wybuchowymi Boforsa) stanowiły: trał elektromagnetyczny TEM-PE-2MA i trał akustyczny MTA-2, a także dwa pojazdy podwodne systemu Ukwiał (zaprojektowane i zbudowane na Politechnice Gdańskiej)[56]. Zmianom uległo też wyposażenie radioelektroniczne, które składało się od tej pory z systemu wspomagania dowodzenia Pstrokosz, radaru nawigacyjnego Decca Bridge Master, stacji hydrolokacyjnej SHL-100MA, holowanej stacji hydrolokacyjnej SHL-200 Flaming B, systemu dokładnej nawigacji Jemiołuszka i systemu rozpoznawczego „swój-obcy” Supraśl[57]. Na okręcie znalazły się także: zestaw cyfrowych map ECDIS firmy FIN Skog, radiostacje HF i UHF firmy Rohde&Schwarz, żyrokompas światłowodowy firmy C.Plath, log dopplerowski firmy STN Atlas i rozgłośnia ogólnookrętowa MORS[58]. Zamontowano także zestaw sześciu wyrzutni celów pozornych WNP81/9 Jastrząb, a zużyte jednostki napędowe Fiata zamieniono na sześciocylindrowe silniki wysokoprężne Cegielski-Sulzer 6AL25/30 o maksymalnej mocy 1700 KM każdy (nominalnie 1100 KM przy 750 obr./min)[59]. Ważną z punktu widzenia ochrony środowiska modyfikacją było zamontowanie nowej oczyszczalni ścieków oraz zbiorników oleju odzyskanego i wód zaolejonych, a także odsalacza wody morskiej[51]. Zainstalowanie nowego wyposażenia spowodowało wzrost wyporności pełnej do 507 ton i zwiększenie liczebności załogi do 54 osób[60][g]. Koszt modernizacji okrętu wyniósł ok. 38 mln zł[61].

Służba jako niszczyciel min (od 2000)Edytuj

26 maja 2000 roku w Porcie Wojennym na Helu nastąpiło ponowne wcielenie okrętu do służby[62]. W lipcu tego roku zmodernizowana „Czajka” została zaprezentowana na światowej wystawie Expo 2000 w Hanowerze[63]. W dniach 6–7 lipca 2000 roku okręt wziął udział w polsko-niemieckich ćwiczeniach sił obrony przeciwminowej w Zatoce Kilońskiej (razem z trałowcami „Wigry”, „Gopło”, kutrem ratowniczym „Gniewko” oraz zbiornikowcem Z-8)[64]. Od 21 kwietnia do 12 maja 2001 roku „Czajka” wraz z „Mewą”, wchodzącą w skład Stałego Zespołu Obrony Przeciwminowej MCMForNorth (Mine Counter Measure Forces North), wzięły udział w zorganizowanych w Cieśninach Duńskich ćwiczeniach Blue Game 2001[65]. W dniach 21–25 maja 2001 roku jednostka wzięła udział w manewrach sił przeciwminowych Squadex, w których prócz okrętów polskich (OORP „Mewa”, „Gopło” i „Wdzydze”) uczestniczyły także: niemiecki trałowiec „Laboe”, estońskieWambola” i „Admiral Pitka” oraz łotewskiViesturs[66]. Od 4 do 19 września OORP „Czajka” i „Śniardwy” wzięły udział w przeprowadzonych na wodach Zatoki Fińskiej międzynarodowych ćwiczeniach Open Spirit 2001, podczas których poszukiwano min oraz innych niebezpiecznych dla żeglugi obiektów na podejściach do portu w Tallinnie, zaś w dniach 24–30 października okręt wraz z bliźniaczym „Flamingiem” uczestniczył w międzynarodowych ćwiczeniach Passex[67]. W roku 2001 jednostka pod dowództwem kpt. mar. Aleksandra Gierkowskiego uzyskała miano najlepszego okrętu 9. FOW i najlepszego okrętu Marynarki Wojennej w grupie okrętów bojowych o wyporności pow. 400 ton[68].

W dniach 1–15 marca 2002 roku w Polsce i Norwegii odbyły się manewry sił morskich NATO pod kryptonimem Strong Resolve 2002, w których wzięło udział ponad 100 okrętów. W ćwiczeniach przeprowadzonych na Morzu Norweskim, Morzu Północnym i Bałtyku Polskę reprezentowało 14 jednostek, w tym ORP „Czajka”[69]. Od 22 kwietnia do 10 maja „Czajka” pod dowództwem kpt. mar. Krzysztofa Rybaka wraz z „Flamingiem” wzięły udział w zorganizowanych w Cieśninach Duńskich ćwiczeniach Blue Game 2002[70]. Między 18 a 26 października 2002 roku OORP „Czajka” i „Mewa” wzięły udział w przeprowadzonych na wodach Zatoki Ryskiej międzynarodowych ćwiczeniach sił obrony przeciwminowej Open Spirit 2002, zaś w dniach 25–30 listopada okręty te wraz z bliźniaczym „Flamingiem” uczestniczyły na polskich wodach w międzynarodowych ćwiczeniach Passex[71].

23 kwietnia 2003 roku „Czajka” weszła w skład Stałego Zespołu Obrony Przeciwminowej NATO MCMForNorth, jako drugi polski okręt (pierwszym była „Mewa”), kończąc misję 10 lipca[72]. Od 28 kwietnia do 16 maja jednostka wraz z „Mewą” i okrętem transportowo-minowym „Poznań” uczestniczyła w zorganizowanych w Cieśninach Duńskich i południowym Bałtyku ćwiczeniach Blue Game 2003[73]. ORP „Czajka” reprezentował polską marynarkę także w kolejnej edycji tych międzynarodowych ćwiczeń w dniach 27 kwietnia – 13 maja 2004 roku[74]. Od 14 sierpnia do 13 października 2004 roku okręt ponownie pełnił dyżur w MCMForNorth, uczestnicząc w tym czasie w operacji przeciwminowej Open Spirit 2004 i międzynarodowych ćwiczeniach Passex[75]. W maju 2005 roku ORP „Czajka” był okrętem flagowym ćwiczeń przeciwminowych MCM Sqnex, przeprowadzonych na Bałtyku z udziałem 14 okrętów z siedmiu państw NATO (polską marynarkę reprezentowały ponadto OORP „Flaming”, „Gopło” i „Śniardwy”)[76].

 
„Czajka” w 2017 r.

Na przełomie 2005 i 2006 roku na jednostce zdemontowano wyrzutnie celów pozornych Jastrząb[77]. W czerwcu 2006 roku w związku z likwidacją 9. Flotylli Obrony Wybrzeża „Czajka” wraz z całym 13. Dywizjonem Trałowców została przeniesiona do Gdyni, wchodząc od tej pory w skład 8. Flotylli Obrony Wybrzeża[78]. W dniach 4–12 września 2006 roku jednostka wraz z bliźniaczym „Flamingiem” wzięła udział w przeprowadzonych na wodach Zatoki Fińskiej międzynarodowych ćwiczeniach Open Spirit 2006[79]. W 2007 roku na okręcie zainstalowano system automatycznej identyfikacji statków AIS[60]. Od 14 do 24 maja okręt uczestniczył w dużych ćwiczeniach sił morskich NATO pod kryptonimem Noble Mariner '07, które odbyły się na wodach Bałtyku, Cieśnin Duńskich i Morza Północnego (polski kontyngent morski prócz „Czajki” stanowiły: fregata rakietowa „Generał Tadeusz Kościuszko”, okręt podwodny „Kondor”, okręt ratowniczy „Piast”, trałowce „Necko”, „Drużno” i „Resko”, kuter ratowniczy „Zbyszko” i holownik H-8)[80]. 30 lipca 2007 roku okręt (pod dowództwem kpt. mar. Jarosława Tuszkowskiego) rozpoczął 2,5-miesięczną misję w Stałym Zespole Sił Obrony Przeciwminowej NATO (SNMCMG1), którą zakończył 16 października[81]. Między 31 sierpnia a 10 września OORP „Czajka” i „Mewa” wzięły udział w przeprowadzonych na wodach państw bałtyckich międzynarodowych ćwiczeniach sił obrony przeciwminowej Open Spirit 2007[82].

W lipcu 2010 roku okręt wziął udział w przeprowadzonych na wodach duńskich ćwiczeniach SNMCMG1 pod kryptonimem DANEX[83]. Od 23 do 27 maja 2011 roku „Czajka” wraz z 15 innymi okrętami uczestniczyła w morskiej części ćwiczeń Sił Zbrojnych RP Rekin 2011[84]. W czerwcu 2016 roku jednostka wraz z 11 okrętami wzięła udział w komponencie morskim najważniejszych ćwiczeń Sił Zbrojnych RP Anakonda 2016[85]. 17 czerwca 2017 roku okręt obchodził jubileusz 50-lecia służby w Marynarce Wojennej[63]. W dniach 3-16 maja 2019 roku „Czajka” pod dowództwem kpt. mar. Piotra Goryckiego wzięła udział w przeprowadzonych u wybrzeży państw bałtyckich międzynarodowych ćwiczeniach Open Spirit 2019[86].

Jednostka nadal służy w polskiej flocie (stan na 2019 rok)[87].

Dowódcy okrętuEdytuj

Okrętem dowodzili[88]:

17.06.1967 – 11.12.1969 – kpt. mar. Leopold Balas
12.12.1968 – 06.04.1971 – por. mar Roman Mańko
07.04.1971 – 28.08.1975 – por. mar. Waldemar Warszewski
29.08.1975 – 04.11.1975 – por. mar. Czesław Mikołajew
04.11.1975 – 08.09.1977 – por. mar. Mieczysław Waryszczak
08.09.1977 – 01.12.1979 – por. mar. Andrzej Ślosarczyk
01.12.1979 – 06.04.1981 – por. mar. Jan Kanturski
06.04.1981 – 01.03.1982 – por. mar. Jerzy Karpiński
01.03.1982 – 11.08.1984 – por. mar. Mirosław Oniszczuk
11.08.1984 – 23.12.1985 – por. mar. Grzegorz Skowroński
23.12.1985 – 12.02.1988 – por. mar. Włodzimierz Pacek
12.02.1988 – 02.01.1991 – por. mar. Józef Kaczmarski
02.01.1991 – 16.09.1991 – por. mar. Bogdan Kasprowicz
14.07.1992 – 21.01.1994 – kpt. mar. Janusz Mrugała
21.01.1994 – 27.10.1998 – por. mar. Wiesław Puchalski
27.10.1998 – 01.01.2002 – kpt. mar. Aleksander Gierkowski
01.01.2002 – 20.08.2003 – kpt. mar. Krzysztof Rybak
20.08.2003 – 01.07.2004 – kpt. mar. Piotr Sikora
01.07.2004 – 01.02.2010 – kpt. mar. Jarosław Tuszkowski
01.02.2010 – 30.06.2015 – kpt. mar. Piotr Pasztelan
01.07.2015 – 18.07.2016 – kpt. mar. Tomasz Zuber
01.08.2016 – … – kpt. mar. Piotr Gorycki

UwagiEdytuj

  1. Początkowo planowano użyć do napędu trałowców holenderskie silniki wysokoprężne RHUB 215 o mocy 1500 KM, jednak nie udało się uzyskać na nie licencji (podobnie zresztą jak na silniki Fiata, które w liczbie 24 sztuk zakupiono ostatecznie za kwotę 2,4 mln USD)[6].
  2. Litera „F” w oznaczeniu projektu symbolizuje prawdopodobnie użyte do napędu trałowców silniki Fiata[7].
  3. Gardiner i Chumbley 1996 ↓, s. 316 podają wyporność standardową 424 tony i pełną 503 tony, zaś Piwowoński 1989 ↓, s. 336 450/483 tony.
  4. Kamiński 2008a ↓, s. 26 i Koszela 2017 ↓, s. 126 podają, że zasięg wynosił 2000 Mm przy prędkości 15 węzłów, zaś Piwowoński 1989 ↓, s. 336 podaje, że 3200 Mm przy 12 węzłach.
  5. Pietlewannyj 2009 ↓, s. 138 i Gogin 2019 ↓ podają, że na okręcie zamontowano radar obserwacji ogólnej Don.
  6. Pater 1994 ↓, s. 52, Serafin 2008 ↓, s. 86 i Gogin 2019 ↓ podają, że okręt przyjęto do służby 23 czerwca 1967 roku, zaś Kamiński 2008a ↓, s. 29 podaje, że nastąpiło to 26 czerwca 1967 roku.
  7. Krzewiński 2014 ↓, s. 68 podaje, że wyporność pełna wzrosła do 559 ton.

PrzypisyEdytuj

  1. Kamiński 2008a ↓, s. 23.
  2. Kamiński 2008a ↓, s. 23-24.
  3. Kamiński 2008a ↓, s. 24.
  4. Kamiński 2008a ↓, s. 24-25.
  5. a b Kamiński 2008a ↓, s. 26.
  6. Kamiński 2008a ↓, s. 25-27.
  7. a b c d Ciślak 1995 ↓, s. 91.
  8. Kamiński 2008a ↓, s. 26-27.
  9. Kamiński 2008a ↓, s. 27, Pater 1994 ↓, s. 49.
  10. Pater 1994 ↓, s. 49.
  11. Koszela 2017 ↓, s. 126, Ciślak 1995 ↓, s. 90.
  12. Ciesielski, Pater i Przybylski 1992 ↓, s. 275.
  13. Koszela 2017 ↓, s. 126, Kamiński 2008a ↓, s. 29
  14. Ciślak 1995 ↓, s. 90, Kamiński 2008a ↓, s. 29.
  15. Twardowski 2012 ↓, s. 92.
  16. Kamiński 2008a ↓, s. 27, Gardiner i Chumbley 1996 ↓, s. 316.
  17. Kamiński 2008a ↓, s. 26, Pietlewannyj 2009 ↓, s. 138.
  18. Kamiński 2008a ↓, s. 27.
  19. Kamiński 2008a ↓, s. 27-28.
  20. a b Kamiński 2008a ↓, s. 28.
  21. Kamiński 2008a ↓, s. 28, Ciślak 1995 ↓, s. 92.
  22. Kamiński 2008a ↓, s. 26, Koszela 2017 ↓, s. 126
  23. Ciślak 1995 ↓, s. 91, Pater 1994 ↓, s. 51.
  24. Koszela 2017 ↓, s. 126, Pater 1994 ↓, s. 52.
  25. Ciślak 1995 ↓, s. 91, Pater 1994 ↓, s. 52
  26. Ciślak 1995 ↓, s. 91, Koszela 2017 ↓, s. 126.
  27. Ciślak 1995 ↓, s. 90, Pater 1994 ↓, s. 52.
  28. Ciślak 1995 ↓, s. 91, Pater 1994 ↓, s. 51.
  29. Pietlewannyj 2009 ↓, s. 138, Pater 1994 ↓, s. 50.
  30. Koszela 2017 ↓, s. 126, Pater 1994 ↓, s. 51.
  31. Koszela 2017 ↓, s. 126, Pater 1994 ↓, s. 50-51.
  32. a b Pater 1994 ↓, s. 51.
  33. Koszela 2017 ↓, s. 126, Pater 1994 ↓, s. 51.
  34. Ciślak 1995 ↓, s. 91, Koszela 2017 ↓, s. 126
  35. Ciślak 1995 ↓, s. 90, Gogin 2019 ↓.
  36. Koszela 2017 ↓, s. 126, Pietlewannyj 2009 ↓, s. 138
  37. Koszela 2017 ↓, s. 126, Serafin 2008 ↓, s. 86.
  38. Ciślak 1995 ↓, s. 91Pater 1994 ↓, s. 50.
  39. Kamiński 2008a ↓, s. 28-29.
  40. Kamiński 2008a ↓, s. 29.
  41. Ciślak 1995 ↓, s. 92.
  42. Ciślak 1995 ↓, s. 91-92.
  43. Ciślak 1995 ↓, s. 91, Kamiński 2008a ↓, s. 29.
  44. Koszela 2017 ↓, s. 126, Ciślak 1995 ↓, s. 92.
  45. Koszela 2017 ↓, s. 126, Kamiński 2008a ↓, s. 29.
  46. Serafin 2008 ↓, s. 177.
  47. Serafin 2008 ↓, s. 181.
  48. Serafin 2008 ↓, s. 191.
  49. Koszela 2017 ↓, s. 126, Kamiński 2008a ↓, s. 29.
  50. Krzewiński 2014 ↓, s. 70.
  51. a b Kamiński 2008b ↓, s. 24.
  52. Krzewiński 2014 ↓, s. 70, Kamiński 2008b ↓, s. 23.
  53. Kamiński 2008b ↓, s. 24, Krzewiński 2014 ↓, s. 71.
  54. Koszela 2017 ↓, s. 126, Krzewiński 2014 ↓, s. 72.
  55. Koszela 2017 ↓, s. 126, Kamiński 2008b ↓, s. 25.
  56. Koszela 2017 ↓, s. 126, Krzewiński 2014 ↓, s. 72.
  57. Koszela 2017 ↓, s. 126, Kamiński 2008b ↓, s. 25
  58. Kamiński 2008b ↓, s. 27.
  59. Koszela 2017 ↓, s. 126.
  60. a b Kamiński 2008b ↓, s. 25.
  61. Ciślak 2000 ↓, s. 51.
  62. Kamiński 2008b ↓, s. 22, Ciślak 2000 ↓, s. 50.
  63. a b Kluczyński 2017 ↓, s. 12.
  64. Serafin 2008 ↓, s. 245.
  65. Serafin 2008 ↓, s. 258.
  66. Serafin 2008 ↓, s. 260.
  67. Serafin 2008 ↓, s. 268, 271-272.
  68. Ciślak i Walczak 2002 ↓, s. 4, Serafin 2008 ↓, s. 279.
  69. Serafin 2008 ↓, s. 277-278.
  70. Serafin 2008 ↓, s. 280-281.
  71. Serafin 2008 ↓, s. 293-294.
  72. Serafin 2008 ↓, s. 302, Ciślak i Walczak 2008 ↓, s. 23.
  73. Serafin 2008 ↓, s. 303.
  74. Serafin 2008 ↓, s. 325.
  75. Ciślak i Walczak 2008 ↓, s. 23, Serafin 2008 ↓, s. 335.
  76. Serafin 2008 ↓, s. 345.
  77. Krzewiński 2014 ↓, s. 72, Kamiński 2008b ↓, s. 26.
  78. Ciślak 2007 ↓, s. 3.
  79. Serafin 2008 ↓, s. 364.
  80. Serafin 2008 ↓, s. 383.
  81. Ciślak i Walczak 2008 ↓, s. 23, Serafin 2008 ↓, s. 397-398, 410.
  82. Serafin 2008 ↓, s. 404.
  83. Ciślak i Grotnik 2010 ↓, s. 15.
  84. Ciślak i Grotnik 2011 ↓, s. 4.
  85. Lipiecki 2016 ↓, s. 7.
  86. Kamińska 2019 ↓, s. 22.
  87. Gogin 2019 ↓.
  88. Błaszczak 2017 ↓.

BibliografiaEdytuj

  • Łukasz Błaszczak: Jednostki Polskiej Marynarki Wojennej – ORP Czajka (624) (pol.). Gdańsk Strefa Prestiżu, 10 czerwca 2017. [dostęp 20.09.2019].
  • Czesław Ciesielski, Walter Pater, Jerzy Przybylski: Polska Marynarka Wojenna 1918-1980. Wyd. I. Warszawa: Bellona, 1992. ISBN 83-1108-202-2.
  • Jarosław Ciślak. 9. Flotylla Obrony Wybrzeża rozformowana. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 2/2007 (62), 2007. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Jarosław Ciślak. ORP Czajka ponownie w służbie. „Nowa Technika Wojskowa”. Nr 7/2000, 2000. Magnum-X. ISSN 1230-1655. 
  • Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Wyd. I. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, seria: Ilustrowana Encyklopedia Techniki Wojskowej, 6. ISBN 83-86776-08-0.
  • Jarosław Ciślak, Tomasz Grotnik. Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2010 (105), 2010. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Jarosław Ciślak, Tomasz Grotnik. Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 6/2011 (113), 2011. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Jarosław Ciślak, Janusz Walczak. Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 3/2002 (34), 2002. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Jarosław Ciślak, Janusz Walczak. Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 1/2008 (73), 2008. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Robert Gardiner, Stephen Chumbley: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1947-1995. Annapolis: Naval Institute Press, 1996. ISBN 1-55750-132-7. (ang.)
  • Ivan Gogin: ORLIK minesweepers (project 206F, 1963 - 1967) (ang.). Navypedia. [dostęp 2019-09-12].
  • Katarzyna Kamińska. Sojusznicza solidarność. „Bandera”. Nr 5/6/2019 (119/120), 2019. 3. Flotylla Okrętów. ISSN 0209-1070. 
  • Jerzy M. Kamiński. Na drodze do pierwszego polskiego niszczyciela min. Okręty projektu 206FM. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 11/2008 (83), 2008. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Jerzy M. Kamiński. Współczesne „ptaszki” czyli historia projektu 206. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2008 (81), 2008. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Marian Kluczyński. Złote gody papieskiego okrętu. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 7-8/2017 (181), 2017. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Witold Koszela: Okręty Floty Polskiej. T. II. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2017. ISBN 978-83-65746-68-9.
  • Jacek Krzewiński. Niszczyciele min projektu 206FM. „Okręty”. Nr 1/2014 (31), 2014. Oficyna Wydawnicza KAGERO. ISSN 1898-1518. 
  • Sławomir J. Lipiecki. „Anakonda 2016” działania na morzu. „Bandera”. Nr 6/2016 (84), 2016. 3. Flotylla Okrętów. ISSN 0209-1070. 
  • Walter Pater. Polskie trałowce typu Orlik (proj. „206F”). „Okręty Wojenne”. Nr 11, 1994. Wydawnictwo Okręty Wojenne, Tarnowskie Góry. ISSN 1231-014X. 
  • M.B. Pietlewannyj: Korabli stran Warszawskogo dogowora. Sankt Petersburg: Galeja Print, 2009. ISBN 978-5-8172-0127-7. (ros.)
  • Jan Piwowoński: Flota spod biało-czerwonej. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989. ISBN 83-10-08902-3.
  • Mieczysław Serafin: Polska Marynarka Wojenna 1945-2007. Kronika wydarzeń. Gdynia: Zespół Redakcyjno-Wydawniczy Marynarki Wojennej, 2008. ISBN 978-83-88698-03-3.
  • Marek Twardowski. Budowa trałowców typu Jaskółka. „Technika Wojskowa Historia”. Nr 5/2012 (17), 2012. Magnum-X. ISSN 2080-9743.