Otwórz menu główne

ORP Gardno (1983)

polski okręt wojenny
Zobacz też: inne jednostki pływające o tej nazwie.

ORP Gardnopolski trałowiec redowy o wyporności 191 ton z okresu zimnej wojny, pierwsza seryjna jednostka projektu 207P. Okręt został zwodowany 23 czerwca 1983 roku w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni, a do służby w Marynarce Wojennej przyjęto go 31 marca 1984 roku. Intensywnie eksploatowana jednostka, oznaczona znakiem burtowym 631, służyła początkowo w 13. Dywizjonie Trałowców 9. Flotylli Obrony Wybrzeża w Helu, a następnie została przeniesiona do 12. Dywizjonu Trałowców 8. Flotylli Obrony Wybrzeża w Świnoujściu. Podczas długoletniej służby ORP „Gardno” uczestniczył w wielu manewrach i ćwiczeniach sił przeciwminowych NATO i Sił Zbrojnych RP. Okręt nadal służy w polskiej flocie (stan na 2018 rok).

ORP Gardno (631)
Ilustracja
Bliźniaczy trałowiec ORP „Jamno” w 2013 r.
Klasa trałowiec
Typ 207P
Oznaczenie NATO Notec class
Historia
Stocznia Stocznia Marynarki Wojennej, Gdynia
Położenie stępki 4 maja 1982
Wodowanie 23 czerwca 1983
 Marynarka Wojenna (PRL)
Wejście do służby 31 marca 1984
 Marynarka Wojenna
Los okrętu w służbie (2018)
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 191 ton
pełna: 206 t
Długość całkowita: 38,47 metra
36,5 m między pionami
Szerokość całkowita: 7,34 m
Zanurzenie średnie: 1,64 m
Napęd
2 silniki wysokoprężne M401 A1 o łącznej mocy 2000 KM
2 śruby
Prędkość 14,6 węzła
Zasięg 793 Mm przy prędkości 14 węzłów
Sensory
początkowo:
sonar MG-79
radar TRN-823
system „swój-obcy” Chrom-K
Uzbrojenie
początkowo:
2 działka kal. 25 mm 2M-3M (1 x II)
2 zrzutnie bg lub 6-24 miny
Wyposażenie
trał kontaktowy MMTK-1
trał magnetyczny TEM-PE-1
trał akustyczny MTA-1
Załoga 30

Projekt i budowaEdytuj

 
Sylwetka trałowca proj. 207.

Prace koncepcyjne nad małomagnetycznym trałowcem rozpoczęły się w Dowództwie Marynarki Wojennej pod koniec lat 60. XX wieku[1][2]. Według przyjętych w 1968 roku założeń okręty miały mieć drewniane kadłuby, podobnie jak w przyjętych jako wzorcowe amerykańskich trałowcach typu Bluebird oraz brytyjskich trałowcach typu Ton i Ham[2]. Wkrótce podjęto jednak decyzję o wykorzystaniu do budowy kadłuba tworzyw sztucznychlaminatów poliestrowo-szklanych[1][2]. Jednostki miały być zdolne do prowadzenia trałowań kontaktowych i niekontaktowych na wodach przybrzeżnych i otwartych Bałtyku i Morza Północnego, a także do stawiania niewielkich zagród minowych i zwalczania okrętów podwodnych[3][4].

Projektowanie nowego typu trałowców redowych rozpoczęto w 1970 roku w Biurze Projektowo-Konstrukcyjnym Stoczni Północnej i jednocześnie w Biurze Projektowym Stoczni Marynarki Wojennej. Głównym konstruktorem okrętów (pod jawnym kryptonimem „Indyk” i numerem projektu 207) był mgr inż. Roman Kraszewski, a następnie mgr inż. Janusz Jasiński, zaś nadzór wojskowy nad budową sprawował kmdr Kazimierz Perzanowski[1][2]. Trudność budowy dużego kadłuba z laminatów spowodowała, że musiano nawiązać współpracę z Instytutem Budowy Okrętów w Zagrzebiu oraz wykonać pełnowymiarowy model części kadłuba trałowca – blok doświadczalny składający się z dwóch przedziałów wodoszczelnych z zainstalowanym silnikiem głównym, zespołem prądotwórczym wraz z koniecznymi instalacjami i wyposażeniem (żurawik, relingi, włazy, tory minowe itp.)[5][6][a]. W drugiej połowie lat 70., przy pomocy jugosłowiańskich specjalistów i sprzętu, na bloku przeprowadzono badania wytrzymałości kadłuba na wybuchy podwodne i określono wielkości pól fizycznych emitowanych przez urządzenia okrętowe[5].

W 1979 roku przystąpiono do budowy jednostki doświadczalnej projektu 207D[b] (przyszłego „Gopła”), na podstawie projektu technicznego powstałego w Instytucie Okrętowym Politechniki Gdańskiej i Biurze Projektowo-Konstrukcyjnym Stoczni Północnej[9]. Jednostkę przekazano Marynarce Wojennej w grudniu 1981 roku i poddano trwającym rok próbom i badaniom eksploatacyjnym, po zakończeniu których podjęto decyzję o budowie prototypuORP „Gardno”[9][10].

Trałowiec zbudowany został w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni (numer stoczniowy 207P/2)[1][3]. Stępkę okrętu położono 4 maja 1982 roku[3], a zwodowany został 23 czerwca 1983 roku[3][11][c]. Przekazanie jednostki Marynarce Wojennej odbyło się 20 grudnia 1983 roku, a uroczyste podniesienie bandery nastąpiło 31 marca 1984 roku[3][13]. Trałowiec otrzymał nazwę pochodzącą od jeziora Gardno[11]. Matką chrzestną jednostki była Krystyna Fabisz[3]. Koszt budowy okrętu proj. 207P wynosił w 1986 roku 645 mln , w tym 115,6 mln zł w dewizach (1,27 mln rubli)[12].

Dane taktyczno-techniczneEdytuj

Okręt jest przybrzeżnym trałowcem[11][14]. Długość całkowita wynosi 38,47 metra (36,5 metra między pionami), szerokość całkowita 7,34 metra i średnie zanurzenie 1,64 metra[3][4]. Wysokość boczna wynosi 3,82 metra[5]. Kadłub jednostki został wykonany z laminatów poliestrowo-szklanych (LPS), składających się w ok. 60% ze spoiwa poliestrowego (żywica ANE D21M) i w około 40% ze zbrojenia z włókna szklanego, mat z pasm ciętych oraz tkanin i taśm rowingowych z pasm ciągłych[4]. Grubość poszycia wynosi 40 mm na stępce i mocowaniach, 30-32 mm na środku dna, 25-28 mm na reszcie dna i burtach oraz 22-23 mm na pokładzie[4]. Osiem grodzi o grubości 12-18 mm dzieli kadłub na dziewięć przedziałów wodoszczelnych[4][d]. Wyporność standardowa wynosi 191 ton, normalna 199 ton, zaś pełna 206 ton[3][15][e].

Okręt napędzany jest przez dwa nienawrotne, turbodoładowane 12-cylindrowe czterosuwowe silniki wysokoprężne w układzie V M401 A1 o maksymalnej mocy 1000 KM przy 1500 obr./min każdy (produkcji radzieckiej), poruszające poprzez sprzęgła hydrokinetyczne, przekładnie redukcyjno-nawrotne SWV 25 i wały napędowe dwiema pięciołopatowymi śrubami o stałym skoku, pracującymi w stałych dyszach Korta[5][16]. Siłownia okrętu przystosowana jest do bezwachtowej obsługi[17]. Maksymalna prędkość okrętu wynosi 14,6 węzła (ekonomiczna – 10 węzłów)[3][5]. Okręt może zabrać 15,5 tony paliwa, co zapewnia zasięg wynoszący 793 Mm przy prędkości 14 węzłów (lub 1100 Mm przy 9 węzłach)[13][15]. Na rufie znajdują się dwa podwieszane, częściowo zrównoważone stery o powierzchni 1,25 m² każdy, poruszane maszynką sterową US 16TS2[4][9]. Energię elektryczną zapewniają dwa generatory główne 43ZPM-52H3 o mocy 115 kVA każdy, trójfazowego prądu zmiennego 3 x 400 V/50 Hz (składające się z prądnicy i silnika o mocy 122 KM) oraz generator trałowy 52H6 prądu stałego 115 V[5]. Jednostka zabiera też 0,73 tony oleju, 3000 litrów wody i 460 kg prowiantu, co zapewnia autonomiczność wynoszącą 5 dób[5][15]. Jednostka może wykonywać zadania trałowe przy stanie morza 3 i sile wiatru 4-5 B[17].

 
Zestaw artyleryjski 2M-3M kal. 25 mm.

Uzbrojenie artyleryjskie jednostki stanowił początkowo podwójny zestaw działek automatycznych 2M-3M kal. 25 mm, umieszczony przed nadbudówką na osi symetrii okrętu[3][9]. Ponadto okręt posiada dwa pokładowe tory minowe, na których może zamiennie przenosić: 6 min wz. 08/39, 24 typu JaM lub dwie zrzutnie bomb głębinowych, z łącznym zapasem 24 pocisków B-1[3][9]. Wyposażenie trałowe stanowią: trał kontaktowy MMTK-1, elektromagnetyczny TEM-PE-1 i akustyczny MTA-1[3][9]. Wyposażenie radioelektroniczne obejmowało radziecki sonar podkilowy MG-79 (z żyrostabilizatorem S-3M i urządzeniem podnośno-opuszczającym POU-18), radar nawigacyjny TRN-823, system rozpoznawczy „swój-obcy” typu Chrom-K, radiostację UKF R-625, radiostację KF R-615, odbiornik radiowy EKD 315, radionamiernik ARC-1402 i system określania pozycji Gałs[9][15]. Jednostka wyposażona była też w wyrzutnie dla czterech świec dymnych MDSz, żyrokompas GKU-2, kompas magnetyczny UKP-10M, echosondę 4301, log IEŁ-2M i radiotelefon FM 309/2[9][15].

Jednostka została wyposażona w urządzenia filtrowentylacyjne i demagnetyzacyjne[18].

Załoga okrętu składa się z 30 osób – 4 oficerów, 6 podoficerów i 20 marynarzy[5][15].

SłużbaEdytuj

 
Zestaw ZU-23-2M Wróbel na pokładzie ORP „Gardno”.

ORP „Gardno” z oznaczeniem burtowym 631 wszedł w skład 13. Dywizjonu Trałowców 9. Flotylli Obrony Wybrzeża, stacjonując na Helu, a jego pierwszym dowódcą został kpt. mar. Marian Kazubek[3]. W październiku 1985 roku okręt został przeniesiony do 12. Dywizjonu Trałowców 8. Flotylli Obrony Wybrzeża w Świnoujściu[3][19]. W dniach 25-30 sierpnia 1995 roku trałowce OORP „Gardno”, „Necko”, „Nakło” i zbiornikowiec ORP „Bałtyk” wzięły udział w polsko-holenderskich ćwiczeniach na Morzu Północnym[20]. Od 31 października do 6 listopada 1998 roku okręt (wraz z bliźniaczym ORP „Resko”) uczestniczył w międzynarodowych ćwiczeniach sił przeciwminowych Baltic Endeavour ’98, pod dowództwem kmdr. ppor. Andrzeja Wojtkowiaka[21]. W roku 2000 jednostka uczestniczyła w polsko-niemiecko-francuskich manewrach obrony przeciwminowej Baltica 2000 (maj)[22], ćwiczeniach przeciwminowych Open Spirit 2000 (5 września – oczyszczanie toru podejściowego do portu w Rydze, pod dowództwem kmdr. ppor. Andrzeja Wojtkowiaka)[23][24], a także w manewrach Baltic Endeavour 2000 na wodach Zatoki Kilońskiej (23-28 października, razem z „Jamno”)[25][26]. W dniach 9-13 października 2002 roku ORP „Gardno” wraz z bliźniaczymi trałowcami „Necko”, „Nakło” i „Drużno” brał udział w operacji przeciwminowej w Zatoce Pomorskiej z okrętami duńskimi (Passex 2002)[27][28].

Od 21 do 24 lutego 2005 roku jednostka (wraz z trałowcami „Bukowo” i „Dąbie”, okrętem transportowo-minowym „Lublin” i okrętem ratowniczym „Semko”) uczestniczyła w manewrach Passex 2005, zaś 7 marca w polsko-niemieckich ćwiczeniach obrony przeciwminowej na Zatoce Pomorskiej (razem z OORP „Dąbie” i „Sarbsko”)[29][30]. 4 maja „Gardno”, „Dąbie”, „Sarbsko” oraz okręt wsparcia logistycznego „Kontradmirał Xawery Czernicki” wzięły udział wspólnie z okrętami niemieckimi i francuskimi w manewrach obrony przeciwminowej Baltica 2005[31][32]. We wrześniu 2006 roku okręt wziął udział w ćwiczeniach Anakonda 2006[3][33]. 31 sierpnia 2007 roku dowódcą jednostki został kmdr ppor. Aleksander Urbanowicz[34]. W grudniu 2007 roku Gdyński Terenowy Oddział Techniki Morskiej Departamentu Zaopatrywania Sił Zbrojnych zawarł umowę ze Stocznią Marynarki Wojennej na remont eksploatacyjny i dokowy okrętu (wraz z bliźniaczymi trałowcami „Mielno”, „Wicko” i „Nakło”) na łączną kwotę 31,5 mln zł[35].

31 marca 2009 roku, podczas remontu stoczniowego, załoga okrętu obchodziła jubileusz 25-lecia służby ORP „Gardno” w Marynarce Wojennej (w uroczystości uczestniczyła m.in. matka chrzestna jednostki, Krystyna Fabisz)[34][f]. W czerwcu 2011 roku trałowce „Gardno”, „Nakło” i „Drużno” uczestniczyły w międzynarodowych ćwiczeniach BALTOPS 2011, a dokładnie rok później OORP „Gardno”, „Jamno” i „Mielno” wzięły udział w kolejnej edycji tych ćwiczeń[36][37]. W czerwcu 2013 roku trałowiec także uczestniczył w ćwiczeniach BALTOPS, tym razem w towarzystwie okrętu podwodnego „Orzeł”, okrętu dowodzenia siłami obrony przeciwminowej „Kontradmirał Xawery Czernicki” i bliźniaczych jednostek „Gopło”, „Mamry”, „Wdzydze”, „Bukowo” i „Hańcza”[38]. Oprócz współdziałania z okrętami obcych marynarek, ORP „Gardno” brał udział w licznych manewrach i ćwiczeniach 8. Flotylli Obrony Wybrzeża i Sił Zbrojnych RP, m.in. Wargacz-12 (maj 2012 roku) czy Anakonda-12 (wrzesień 2012 roku)[39][40].

Podczas długoletniej służby modernizacji poddano uzbrojenie i wyposażenie radioelektroniczne okrętu: w połowie lat 80. stanowisko 2M-3M kal. 25 mm zastąpiono podwójnym zestawem działek przeciwlotniczych ZU-23-2M Wróbel (z zapasem amunicji wynoszącym 1592 naboje), a radar TRN-823 został zastąpiony nowszym SRN-302[9][41]. W pierwszej dekadzie XXI wieku dokonano niemal zupełnej wymiany wyposażenia radioelektronicznego, które w 2012 roku składało się z sonaru MG-79, radaru nawigacyjnego BridgeMaster E256/6/N, radiostacji i odbiorników HF Sailor 5000, Rohde & Schwarz EK 896, EKD 300 i EKD 500 oraz radiostacji VHF Rohde & Schwarz XT M3SR 4400 i RS 6115/2 Brzęczka[3][42].

W marcu 2017 roku Komenda Portu Wojennego Świnoujście ogłosiła zwycięzcę przetargu na remont bieżący i dokowy ORP „Gardno”, którym została Stocznia Remontowa Nauta (zakres podstawowy 3,3 mln zł, opcja 1,8 mln zł, gwarancja 2 lata)[43]. Jednostka nadal służy w polskiej flocie, a jej dowódcą jest od 3 listopada 2016 roku kmdr ppor. Bartłomiej Radwański (stan na 2018 rok)[44][45].

UwagiEdytuj

  1. Blok doświadczalny miał masę 35 ton, długość 9,81 m, szerokość 6,72 m i wysokość 4,1 m[5][7].
  2. D – doświadczalny[8].
  3. Według J. Ciślaka i J. Janika budowę okrętu rozpoczęto 4 października 1982 roku[1][12].
  4. Jednostkę cechuje niezatapialność dwuprzedziałowa[4].
  5. Conway’s All The World’s Fighting Ships 1947-1995 podaje wyporność standardową 203 tony i pełną 225 ton[14], zaś według J. Ciślaka i Jane’s Fighting Ships wyporność pełna wynosi 216 ton[5][11].
  6. W ciągu 25 lat służby okręt pokonał dystans ponad 83 tys. Mm[34].

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • ANAKONDA-12 operacje morskie. MARYNARKA WOJENNA RP. [dostęp 2018-01-30].
  • BALTOPS 2013 – faza portowa. MARYNARKA WOJENNA RP. [dostęp 2018-01-30].
  • Marcin Chała. BALTOPS 2012, czyli Gdynia i okręty. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 7-8 (125), 2012. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Wyd. I. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, seria: Ilustrowana Encyklopedia Techniki Wojskowej, 6. ISBN 83-86776-08-0.
  • Robert Gardiner, Stephen Chumbley: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1947-1995. Annapolis: Naval Institute Press, 1996. ISBN 1-55750-132-7. (ang.)
  • Janusz Janik. „INDYK” z Gdyni. 30 lat trałowców projektu 207. Cz. 1. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 1 (130), 2013. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Janusz Janik. „INDYK” z Gdyni. 30 lat trałowców projektu 207. Cz. 2. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 2 (131), 2013. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Witold Koszela: Okręty Floty Polskiej. T. II. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2017. ISBN 978-83-65746-68-9.
  • Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 5 (24), 2000. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 6 (25), 2000. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 6 (37), 2002. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 2 (50), 2005. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 3 (51), 2005. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 2 (74), 2008. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 5 (89), 2009. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Nowy dowódca ORP GARDNO. 8. FLOTYLLA OBRONY WYBRZEŻA. [dostęp 2018-01-30].
  • Łukasz Pacholski. Remonty okrętów 8. FOW. „Morze”. Nr 4, 2017. ZBiAM. ISSN 2543-5469. 
  • M.B. Pietlewannyj: Korabli stran Warszawskogo dogowora. Sankt Petersburg: Galeja Print, 2009. ISBN 978-5-8172-0127-7. (ros.)
  • Polskie okręty obrony przeciwminowej. MARYNARKA WOJENNA RP. [dostęp 2018-01-30].
  • Stephen Saunders (red.): Jane’s Fighting Ships 2009-2010. London: Jane’s Information Group Ltd, 2009. ISBN 0-7106-2888-9. (ang.)
  • Mieczysław Serafin: Polska Marynarka Wojenna 1945-2007. Kronika wydarzeń. Gdynia: Zespół Redakcyjno-Wydawniczy Marynarki Wojennej, 2008. ISBN 978-83-88698-03-3.
  • Trałowce typu Gardno (proj. 207P). 8. FLOTYLLA OBRONY WYBRZEŻA. [dostęp 2018-01-30].
  • „Wargacz-12” na Zatoce Pomorskiej. MARYNARKA WOJENNA RP. [dostęp 2018-01-30].