ORP Mewa (1918)

(Przekierowano z ORP Pomorzanin (1931))
Zobacz też: inne jednostki pływające o tej nazwie.

ORP Mewa – polski trałowiec redowy niemieckiego typu FM, dawny niemiecki FM 31. Był pierwszym z trzech okrętów w Polskiej Marynarce Wojennej o tej nazwie. W 1932 roku został przebudowany na okręt hydrograficzny ORP Pomorzanin.

ORP Mewa
Ilustracja
ORP „Pomorzanin”
Klasa trałowiec →
okręt hydrograficzny
Typ FM
Historia
Stocznia Cesarstwo Niemieckie Lübecker Maschinenbau-Gesselschaft, Lubeka
Wodowanie 1919
 Reichsmarine
Nazwa FM 31
Wejście do służby 11 czerwca 1919
Wycofanie ze służby 10 marca 1920
 Marynarka Wojenna (II RP)
Nazwa ORP Mewa (1921)
ORP Pomorzanin (1934)
Wejście do służby 1 marca 1921
Zatopiony 14 września 1939 roku
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa – 170 t
pełna – 203 t
Długość całkowita – 43 m
Szerokość 6 m
Zanurzenie 1,6 m
Napęd
2 maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy łącznej 600 KM; 2 śruby
Prędkość 12 węzłów
(początkowo 14)
Zasięg 500 mil przy prędkości 12 węzłów (według innych danych 650 mil morskich)
Uzbrojenie
1 działko kaliber 47 mm,
2 ckm 7,92 mm Maxim wz. 08,
20 min
Załoga 32 ludzi

HistoriaEdytuj

„Mewa” należała do czterech trałowców typu FM o numerach: 2, 27, 28 i 31, zakupionych 24 września 1920 roku przez Polskę od fińskiej firmy Hoffströms, z niemieckiego demobilu wojennego[1]. Według najnowszej literatury „Mewa” była dawnym trałowcem FM 31, zbudowanym w stoczni Lübecker Maschinenbau-Gesselschaf w Lubece, wodowanym w 1919 roku (numer budowy 144)[2]. Starsze publikacje podawały, że była trałowcem FM 28, zbudowanym w stoczni Caesar Wollheim we Wrocławiu. Ukończony został dopiero po I wojnie światowej i na krótko wszedł do służby w marynarce niemieckiej. Cena zakupu przez Polskę wynosiła 1,8 miliona marek niemieckich (ok. 34 tysięcy USD lub 46 kg złota) za okręt[3]. Po remoncie w Danii, trałowce przybyły do Gdańska w lutym 1921 roku. FM 31 po zakupie otrzymał prowizoryczną nazwę „Finlandia IV”, następnie „trawler nr 2”, po czym rozkazem ogłoszonym 7 kwietnia 1921 roku, ostateczną nazwę: „Mewa”, wprowadzając w polskiej marynarce tradycję nadawania nazw trałowców od ptaków[4]. Trałowiec wszedł do polskiej służby 1 marca 1921 roku, pierwszym dowódcą był por. mar. Michał Borowski[5]. Przez 10 lat służby okręt był wykorzystywany do trałowania min na Zatoce Gdańskiej, a także do szkolenia specjalistów morskich.

W maju 1929 roku „Mewa” została wycofana do rezerwy, po czym skierowana do remontu w Gdyni[6]. W toku remontu, 28 lutego 1931 roku podczas sztormu, stojąc w Basenie Południowym portu gdyńskiego, „Mewa” została staranowana przez dźwig pływający, który zerwał się z cum[6]. Na skutek uszkodzeń, okręt zatonął. 23 marca 1931 został wydobyty i wycofany ze służby jako trałowiec, po czym wyremontowany i przebudowany na okręt hydrograficzny. Do służby wszedł ponownie 10 czerwca 1932 roku z zaokrętowanym Oddziałam Pomiarowo-Hydrograficznym[6]. Zarządzeniem opublikowanym 17 września 1934 roku zmieniono nazwę na ORP „Pomorzanin”[6].

W trakcie Święta Morza w roku 1939 okręt uczestniczył w Kongresie Eucharystycznym i pierwszej pielgrzymce morskiej[7].

„Pomorzanin” został zbombardowany i zatopiony 14 września 1939 przez niemieckie lotnictwo w Jastarni. Uratowana część załogi dopłynęła na półwysep Hel, biorąc udział w działaniach wojennych do ostatnich dni obrony Helu2 października 1939 r.

Dane techniczne (jako ORP Mewa)Edytuj

  • wyposażenie trałowe: 2 komplety trałów kontaktowych

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Bartelski 2016 ↓, s. 33-34.
  2. Bartelski 2016 ↓, s. 34, 37.
  3. Bartelski 2016 ↓, s. 33, 37.
  4. Bartelski 2016 ↓, s. 34.
  5. Bartelski 2016 ↓, s. 46.
  6. a b c d Bartelski 2016 ↓, s. 43-44.
  7. Kongres Eucharystyczny w czasie Dni Morza w Gdyni (materiał filmowy w Kronice PAT, 1939) [dostęp 2015-01-26]

BibliografiaEdytuj

  • Jan Andrzej Bartelski. Pierwsze polskie „ptaszki”. „Morza i Okręty”. Nr specjalny 2/2016. II (6), 2016. ISSN 2450-3509.