Obcy (seria filmów)

seria filmowych horrorów fantastycznonaukowych

Obcy (ang. Alien) – brytyjsko-amerykańska franczyza oparta na serii horrorów science fiction zapoczątkowana przez film Obcy – ósmy pasażer Nostromo w reż. Ridleya Scotta z 1979 wg scenariusza Dana O’Bannona.

Logo serii filmów o Obcym

Po sukcesie filmu Ridleya Scotta w latach 1986–1997 nakręcono trzy sequele, zaś Scott ponad 30 lat po pierwszym filmie wyreżyserował dwa prequele. Zrealizowano także dwa filmy w formule crossover krzyżujące wątki Obcego z filmami z serii Predator. Na serię składają się również powieści, komiksy, gry komputerowe i seriale.

Cykl łączy osoba głównej bohaterki – Ellen Ripley, odtwarzanej przez Sigourney Weaver oraz, stworzona przez Hansa Gigera, postać tytułowego Obcego.

Szacuje się, że filmy z serii przyniosły dochód w wysokości ponad 1 mld 600 mln dolarów przy poniesionych nakładach rzędu 474 mln dolarów[1].

FabułaEdytuj

Akcja rozgrywa się w XXI, XXII i XXIV wiekach, kiedy ludzkość potrafi odbywać międzygwiezdne podróże kosmiczne przy wykorzystaniu hibernacji. Seria opowiada o kontaktach między ludźmi a rasą zabójczych kosmitów, zwanych Obcymi. Demoniczną rolę odgrywa cyniczna korporacja Weyland-Yutani, która stara się zdobyć i wykorzystać kosmitów bez względu na ofiary ponoszone przez ludzi. Prequel Prometeusz ukazuje pochodzenie rasy ludzkiej – stoi za tym gatunek humanoidalny zwany „Inżynierami”, którzy zapoczątkowują rozwój ludzkości. Jednak później ci sami Inżynierowie próbują doprowadzić do eksterminacji rasy ludzkiej za pomocą śmiercionośnego mutagenu, a także Obcych[2][3].

Filmy w cykluEdytuj

Prequele
Filmy crossover

Pozostałe mediaEdytuj

Serial animowanyEdytuj

  • Alien: Isolation – The Digital Series (2019)

28 lutego 2019 miała premierę siedmioodcinkowy serial animowany Alien: Isolation – The Digital Series, będący adaptacją gry Obcy: Izolacja z 2014. Seria, wydana dla serwisu IGN, została opracowana przez 20th Century Fox we współpracy z Reverse Engineering Studios i DVgroup. W produkcji użyto kombinacji nowych scen animowanych od podstaw, filmów zaczerpniętych bezpośrednio z oryginalnej gry oraz cyfrowych odtworzeń pierwszoosobowych scen z gry. Akcja serialu toczy się w 2137 roku, 15 lat po wydarzeniach z pierwszego filmu, zaś 42 lata przed drugą częścią. Bohaterką jest Amanda Ripley, córka Ellen, która prowadzi dochodzenie w sprawie zniknięcia swojej matki. Głosu postaci Amandy Ripley udzieliła Andrea Deck[4].

KsiążkiEdytuj

  • Alan Dean Foster Obcy – ósmy pasażer Nostromo (Alien)
  • Alan Dean Foster Obcy – decydujące starcie (Aliens)
  • Alan Dean Foster Obcy Trzy (Alien 3)
  • Ann Crispin Obcy – przebudzenie (Alien – Ressurection)
  • Steve Perry Obcy: Mrowisko (Aliens: Earth Hive)
  • Steve Perry Obcy: Azyl (Aliens: Nightmare Asylum)
  • Steve Perry, Stephani Perry Obcy: Wojna Samic (Aliens: Female War)
niewydane w Polsce
  • David Bischoff Aliens: Genocide (1994)
  • Robert Sheckley Aliens: Alien Harvest (1995)
  • Sandy Schofield Aliens: Rogue (1995)
  • S.D. Perry Aliens: Labyrinth (1996)
  • Yvonne Navarro Aliens: Music of the Spears (1996)
  • Stephani Perry Aliens: Berserker (1998)
  • Michael Jan Friedman Aliens: Original Sin (2005)
  • Diane Carey Aliens: DNA War (2006)
  • Diane Carey Aliens: Cauldron (2007)
  • John Shirley Aliens: Steel Egg (2007)
  • S.D. Perry Aliens: Criminal Enterprise (2008)
  • B.K. Evenson Aliens: No Exit (2008)
  • Tim Lebbon Alien: Out of the Shadows (2014)
  • James A. Moore Alien: Sea of Sorrows (2014)
  • Christopher Golden Alien: River of Pain (2014)
  • Steve Perry, Stephani Perry Aliens vs. Predator: Prey (1994)
  • Stephani Perry, David Bischoff Aliens vs. Predator: Hunter's Planet (1994)
  • Stephani Perry Aliens vs. Predator: War (1999)
  • Marc Cerasini AvP: The Movie Novelization (2004)

KomiksyEdytuj

  • 1978 – Alien The Ilustrated Story (adaptacja pierwszej części filmu o Obcym),
  • 1988 – Aliens (6 części; inny tytuł: „Aliens: Outbreak” – kontynuacja wydarzeń po „Obcych – Decydujące Starcie”. Kilka lat po wydarzeniach na LV426 ludzkość na Ziemi nęka plaga koszmarów, snów i wizji na temat inwazji obcych na Ziemi. Wielu ludzi wyczekuje na to wydarzenie tworząc religijne sekty i dobrowolnie oddając się roli nosicieli. Wkrótce Ziemia zostaje opanowana przez mrowiska obcych, a Wilks i Billie (pierwotnie Hicks i Newt) uciekają z umierającej Ziemi, aby odkryć trzeci gatunek obcych: zaawansowaną rasę, która sprowadziła ksenomorfy do naszej galaktyki),
  • 1990 – Aliens Vol 2 (4 części; inny tytuł: „Aliens: Nightmare Asylum” – kontynuacja przygód Billie i Wilksa, którym udaje się dotrzeć do stacji kosmicznej dowodzonej przez szalonego generała Spearsa. Ma on plan wyeliminowania plagi ksenomorfów z Ziemi za pomocą wytresowanych wojowników obcych. Jego plan spala na panewce. Generał transportuje przy okazji Billie i Wilksa z powrotem na Ziemię, gdzie spotykają się z samą Ripley),
  • 1990 – Aliens Earthwar (4 części; inny tytuł: „Aliens: Female War” – Ziemia jest całkowicie opanowana przez robale. Mała grupka ocalałych ukrywa się i wyczekuje z nadzieją na pomoc z kosmosu. Otrzymują ją dzięki Ripley, Wilksowi i Billie, którzy prowadzą śmiały atak z orbitującej wokół Ziemi stacji kosmicznej. Planują zdetonować zsynchronizowane bomby atomowe. Muszą też sprowadzić jedyną rzecz, która potrafi kontrolować gatunek ksenomorfów – kolejną królową matkę obcych),
  • 1991 – Aliens Genocide (4 części; lata po inwazji obcych na Ziemię ludzkość powoli powraca na ojczystą planetę, przywożąc ze sobą zepsucie i chciwość. Badania nad fizjologią ksenomorfa wykazały, że „Królewska Galareta” wydzielana przez królowe potrafi zmieniać ludzi w nadludzkich sportowców lub zabójczych wojowników. Miliarder Daniel Grant chce kontrolować obrót najczystszą formą galarety. Wysyła ekspedycję wojskową na odległą planetę opanowaną nie przez jedno, lecz dwa gigantyczne mrowiska, które prowadzą między sobą wojnę. Wyposażeni po zęby w specjalne bojowe skafandry i gotowi na wszystko marines muszą walczyć o przetrwanie),
  • 1992 – Alien 3 (3 części; adaptacja trzeciej części filmu o Obcym),
  • 1992 – Aliens Newt's Tale (2 części; komiks przedstawia wydarzenia z „Obcych – Decydujące Starcie” z punktu widzenia jedynej ocalałej z kolonii Hadley's Hope),
  • 1992 – Aliens Tribes
  • 1993 – Aliens Colonial Marines (10 części)
  • 1993 – Aliens Labirynt (4 części)
  • 1993 – Aliens Rogue (4 części; na odległej bazie Charon szalony naukowiec doktor Kleist dokonuje eksperymentów genetycznych na obcych. Pozwala mu to stworzyć obcych kontrolowanych przez ludzi oraz hybrydę – króla obcych. Eksperyment jednak wymyka się spod kontroli),
  • 1993 – Aliens Hive
  • 1993 – Aliens Sacrifice
  • 1993 – Aliens Salvation
  • 1994 – Aliens Music of the Spears (4 części; szalony kompozytor postanawia wykorzystać do swojego najnowszego dzieła odgłosy obcego. Zleca porwanie jaja i wyhodowanie dorosłego osobnika),
  • 1994 – Aliens Stronghold (4 części)
  • 1994 – Aliens Earth Angel (Akcja umiejscowiona jest w Ameryce lat 50. XX wieku przedstawia jedno z pierwszych spotkań człowieka z gatunkiem obcego. Tylko doktor Daniel Ripley (wraz z miejscowym gangiem motocyklowym) jest w stanie podołać nieuchronnej pladze robactwa),
  • 1995 – Aliens Berserker (4 części)
  • 1995 – Superman vs Aliens (3 części)
  • 1995 – Aliens Mondo Pest
  • 1996 – Aliens Booty
  • 1996 – Aliens Mondo Heat
  • 1996 – Aliens Lucky
  • 1996 – Aliens Female War
  • 1996 – Aliens Lovesick
  • 1997 – Alien Resurrection (2 części)
  • 1997 – Aliens Alchemy (3 części)
  • 1997 – Aliens Havoc (2 części)
  • 1997 – Aliens Pig
  • 1997 – Batman Aliens (2 części)
  • 1997 – Aliens Special
  • 1997 – Aliens Purge
  • 1997 – Aliens Kidnapped (3 części)
  • 1998 – Aliens Survival (3 części)
  • 1998 – Aliens Glass Corridor
  • 1998 – Aliens Stalker
  • 1998 – Aliens Wraith
  • 1998 – WildC.A.T.S Aliens
  • 1999 – Aliens Apocalypse The Destroying Angels (4 części)
  • 1999 – Aliens Xenogenesis (4 części)
  • 2000 – Aliens Mindhunter (3 części)
  • 2000 – Green Lantern vs Aliens (4 części)
  • 2001 – Witchblade Aliens Darkness Predator Mindhunter (3 części)
  • 2002 – Superman Aliens 2 God War (4 części)
  • 2003 – Judge Dredd vs Aliens Incubus (4 części)
  • 2003 – Batman Aliens II (3 części)
  • 2009 – Aliens (4 części)
Aliens vs Predator
  • 1993 – Aliens vs Predator The Deadliest of The Species (12 części)
  • 1995 – Aliens vs Predator War (4 części)
  • 1995 – Aliens vs Predator Duel
  • 1998 – Aliens vs Predator Eternal (4 części)
  • 1999 – Aliens vs Predator Xenogenesis
  • 2000 – Aliens vs Predator vs Terminator (4 części)
  • 2004 – Aliens vs Predator Thrill of the Hunt
  • 2007 – Superman-Batman vs Aliens vs Predator (2 części)
  • 2008 – Aliens vs Predator Civilized Beasts
  • 2010 – Aliens vs Predator Three World War (6 części)
Fire And Stone
  • 2016 – Fire And Stone – #1 – Prometeusz (Scream Comics)

GryEdytuj

NagrodyEdytuj

Pozostałe filmy:

  • Obcy 3 zdobył 5 nagród[9],
  • Obcy: Przebudzenie zdobył 7 nagród[10],
  • Prometeusz zdobył 6 nagród[11],
  • Obcy: Przymierze zdobył 2 nagrody[12],
  • Obcy kontra Predator zdobył 2 nagrody[13].

OdbiórEdytuj

W 2002 Obcy – ósmy pasażer Nostromo został wpisany do Narodowego Rejestru Filmowego w Bibliotece Kongresu jako film, który jest „kulturowo, historycznie albo estetycznie znaczący”. Film scharakteryzowano jako: „wpływowy film science-fiction, który przyprawia o dreszcze i w którym dowiadujemy się, że «w kosmosie nikt nie słyszy twojego krzyku»”[14].

Wg Amerykańskiego Instytutu Filmowego Obcy – ósmy pasażer Nostromo zajął 7. miejsce na liście najlepszych filmów science fiction AFI 10 Top 10 oraz 6. miejsce na liście 100 najbardziej trzymających w napięciu amerykańskich filmów AFI’s 100 Years…100 Thrills, zaś na liście AFI 100 Lat... Bohaterowie i złoczyńcy Ripley zajęła 8. pozycję wśród bohaterów, a Alien 14. wśród złoczyńców.

Od 2015 w dniu 26 kwietnia fani obchodzą „Alien Day”. Data pochodzi od nazwy egzoksiężyca LV-426, gdzie załoga „Nostromo” po raz pierwszy spotkała Obcych. Nazwę twórczo przekształcono na 26.04[15].

W drugiej połowie 2021 w Malezji ma zostać uruchomiony park rozrywki Genting SkyWorlds Park, w którym jedna z atrakcji będzie związana tematycznie z uniwersum Obcych[16].

Kontekst kulturowyEdytuj

Kilka statków kosmicznych występujących w serii filmów Obcy nosi nazwy wzięte z prozy Josepha Conrada[17][18]:

  • Obcy – ósmy pasażer Nostromo:
  • Obcy – decydujące starcie – okręt piechoty morskiej nazywa się „USS Sulaco”, tak jak fikcyjne miasto, w którym rozgrywa się akcja powieści Nostromo,
  • Obcy 3 – statek nosi nazwę „USCSS Patna”, tak jak statek z kolejnej powieści Conrada, Lord Jim,
  • Obcy kontra Predator – statek „USS Marlow” to nazwa wzięta od nazwiska narratora występującego w kilku powieściach Conrada,
  • Obcy kontra Predator 2 – statek „USS Verloc” to nawiązanie do bohatera powieści Tajny agent.

PrzypisyEdytuj

  1. Box Office History for Alien Movies (ang.). the-numbers.com. [dostęp 2021-04-08].
  2. Jarema Drozdowicz: Raport Weyland Yutani nr 263: Nowe możliwości ekspansji na księżycu LV-223. W: Filip Biały, Jakub Jakubowski, Jakub Jakubowski: Kultura popularna i ideologia. Polityczne interpretacje rozrywki i sztuki. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM, 2020, s. 87-101. (pol.)
  3. „Obcy” – wszystkie części po kolei. Jaka jest chronologia filmów? (pol.). netia.pl, 2020-01-20. [dostęp 2021-04-08].
  4. Terri Schwartz: Alien: Isolation – Watch the Full Digital Series Now on IGN (ang.). ign.com, 2019-02-28. [dostęp 2021-04-08].
  5. Alien (1979) Awards (ang.). IMDb. [dostęp 2021-04-08].
  6. 1980 Hugo Awards. World Science Fiction Society. [dostęp 2016-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)].
  7. Aliens (1986) Awards (ang.). IMDb. [dostęp 2021-04-08].
  8. 1987 Hugo Awards. World Science Fiction Society. [dostęp 2016-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)].
  9. Alien 3 (1992) Awards (ang.). IMDb. [dostęp 2021-04-08].
  10. Alien Resurrection (1997) Awards (ang.). IMDb. [dostęp 2021-04-08].
  11. Prometheus (2012) Awards (ang.). IMDb. [dostęp 2021-04-08].
  12. Alien: Covenant (2017) Awards (ang.). IMDb. [dostęp 2021-04-08].
  13. Alien vs. Predator (2004) Awards (ang.). IMDb. [dostęp 2021-04-08].
  14. Sheryl Cannady: Librarian of Congress Adds 25 Films to National Film Registry (ang.). loc.gov, 2002-12-17. [dostęp 2021-04-08].
  15. Mon Apr 26th, 2021 Alien Day (ang.). daysoftheyear.com. [dostęp 2021-04-08].
  16. VIDEO: Genting SkyWorlds Alien Attraction Pre-Show Footage Surfaces (ang.). themeparkportal.com, 2021-02-10. [dostęp 2021-04-08].
  17. Mikołaj Gliński: Aliens, Madmen & Bob Dylan: How Conrad Sailed his Way into Popular Culture (ang.). Culture.pl, 2017-06-29. [dostęp 2020-05-29].
  18. G.S. Perno: The Importance of Ship Names in the Alien Films (ang.). Cinelinx, 2017-10-05. [dostęp 2020-05-29].