Obelisk Wernera von Fritscha

obelisk znajdujący się w Warszawie w czasie okupacji niemieckiej

Obelisk Wernera von Fritscha – nieistniejący obecnie obelisk w Warszawie, upamiętniający śmierć Wernera von Fritscha, jednego z dwóch generałów Wehrmachtu, który poległ w czasie kampanii wrześniowej (pierwszym był generał Waffen-SS Wilhelm Fritz von Roettig, który poległ 10 września 1939 w okolicach Opoczna). Von Fritsch był jednym z twórców przekształcenia Reichswehry w Wehrmacht.

Obelisk Wernera von Fritscha
Ilustracja
Obelisk w roku 1939 z napisem:
„Tu poległ dnia 22.9.1939 Generaloberst Freiherr von Fritsch”
Państwo  Generalne Gubernatorstwo
Miejscowość Warszawa
Miejsce Zacisze
Typ pomnika Obelisk
Fundator Wehrmacht
Data odsłonięcia 1939
Data likwidacji 1944
brak współrzędnych

Obelisk znajdował się przy dzisiejszej ulicy Łodygowej w dzielnicy Targówek na Zaciszu.

HistoriaEdytuj

W czasie obrony Warszawy 22 września 1939 przednie stanowiska niemieckiego 12. Pułku Artylerii operującego w rejonie Ząbek, do którego przydzielony był generał von Fritsch, znajdowały się przy nieczynnej rzeźni na Lewinowie, około 800 metrów przez podmokłe łąki od najbliższych zabudowań i około 1 kilometra od granicy miasta. Na skraju linii zabudowy od strony Pragi znajdowały się polskie stanowiska 80. Pułku Piechoty z 20. Dywizji Piechoty. Ówczesna zabudowa Zacisza była dość rzadka i nieliczna – przy końcu ulicy Bukowieckiej (w tym czasie Wawerskiej) znalazła się przednia linia polskiej obrony, nieco w bok od ulicy Radzymińskiej. Punkt obserwacyjny znajdował się przy ulicy Wawerskiej 17 w domu Zygmunta Poraja. Polski obserwator zauważył przez lornetkę ruch pod murami rzeźni oraz niemieckiego oficera z czerwonymi wyłogami. Z polskiej strony oddano serię z ckm-u, w wyniku której odłamek trafił von Fritscha w tętnicę nogi. Rana okazała się być śmiertelna.

Jesienią 1939 po kapitulacji Warszawy w pobliżu miejsca śmierci generała Niemcy zbudowali obelisk ku jego czci, a wokół założyli ogródek otoczony murkiem. W rocznicę śmierci Wehrmacht organizował tu uroczystości z udziałem orkiestr wojskowych.

Obelisk został zniszczony przez radziecki czołg we wrześniu 1944 w trakcie walk o Pragę[1].

Nazwy okolicznych ulic budzą wiele kontrowersji związanych z tym wydarzeniem. Trakt z Warszawy do Radzymina, dzisiejsza ulica Radzymińska, przed wojną nosił nazwę Trakt Piłsudskiego. Po wojnie ten odcinek nazywał się ulicą Generalską. Nazwa ta wiązana jest zarówno z faktem śmierci generała, jak i tym, że ulica Generalska była przedłużeniem alei generała Karola Świerczewskiego, dzisiejszej alei „Solidarności”.

PrzypisyEdytuj

  1. Leszek Wysznacki: Warszawa zbrojna. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1979, s. 208.

BibliografiaEdytuj

  • William L. Shirer: Berlin Diary. Alfred A. Knopf, 1941.
  • Michał Gawałkiewicz. Jak zginął generał von Fritsche?. „Stolica”. 1 października 1978. Nr 40 (1606). 

Linki zewnętrzneEdytuj