Otwórz menu główne

Obidza (wieś)

wieś w województwie małopolskim

Obidzawieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Łącko. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Obidza
Obidza
Obidza
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowosądecki
Gmina Łącko
Liczba ludności (2006) 1481[1]
Strefa numeracyjna 18
Kod pocztowy 33-389[2]
Tablice rejestracyjne KNS
SIMC 0445742
Położenie na mapie gminy Łącko
Mapa lokalizacyjna gminy Łącko
Obidza
Obidza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Obidza
Obidza
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Obidza
Obidza
Położenie na mapie powiatu nowosądeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowosądeckiego
Obidza
Obidza
Ziemia49°29′47″N 20°28′30″E/49,496389 20,475000
Osiedle Bukowina na Herślowej Polanie
Kościół w Obidzy
Opuszczony dom
Osiedle Wielga pod Koziarzem

Położenie geograficzneEdytuj

Obidza znajduje się w Paśmie Radziejowej Beskidu Sądeckiego. Liczne osiedla Obidzy położone są w dolinie Obidzkiego Potoku i jego dopływów, oraz na stokach kilku grzbietów górskich. Od zachodu i południa zabudowania i pola uprawne Obidzy podchodzą pod główny grzbiet Pasma Radziejowej biegnący od Koziarza przez Jaworzynkę, Błyszcz, przełęcz Złotne, Dzwonkówkę, przełęcz Przysłop, Kubę, Rokitę do stoków Skałki, od wschodniej strony po grzbiet biegnący od Skałki w północnym kierunku przez Jasiennik i Będzikówkę[3]. Od północnej strony naturalną granicę miejscowości tworzy Dunajec. Od Rokity w północnym kierunku, poprzez Bucznik do wideł Obidzkiego Potoku i Majdańskiego Potoku opada w północnym kierunku boczny grzbiet, na którym również znajdują się zabudowania i polany Obidzy.

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Obidza[4][5]
części wsi Babiki, Bielowa, Buciarka, Bucznik, Bukowina, Bukowy Potok, Cerchla, Chałupina, Chudobówka, Czajki, Do Błasiaków, Do Dziadosza, Do Florków, Do Kołodzieja, Do Krzysia, Do Pogwizdów, Dychały, Dziadki, Dział, Faltynówka, Gałyse, Grabka, Grodkówka, Jastrzębówka, Jurówka, Kitówka, Krakówka, Krótka, Krupówki, Kulas, Lemierzyska, Ligasówka, Madziary, Majdan, Majerz, Marasiówka, Młyn, Mościska, Na Łąkę, Na Świniarki, Nowa Wieś, Ogrodzisko, Opalanka, Piaski, Place, Poboiska, Pod Bukowiną, Podgrabka, Podsiadówka, Podwilcze, Pogwizdówka, Pomietły, Popardówka, Rokita, Sajdaki, Smalarkówka, Stefany, Stos, Suche, Średniak, Talapówka, Tobiaszówka, Tocie, Wajdy, Walkowiec, Warzechy, Wdżar, Wiele, Wielga, Wilcze, Wilczy Dół, Wyrostki, Wyrwanówka, Zagóra, Zagrody Niżne, Zagrody Wyżne, Zarębek, Za Rzeką, Zatracz, Złotne

HistoriaEdytuj

Historia miejscowości jest trudna do odtworzenia. Historycy przypuszczają, że pierwszymi osadnikami byli pasterze, którzy pojawili się tutaj około XIII–XIV wieku[6]. Zajmowali oni pod pasterstwo grzbiety wzniesień. Teren miejscowości Obidza należał wówczas do Klarysek starosądeckich ( XIII – XVII w.). W XVII wieku stał się własnością rodu Lubomirskich i częściowo Stadnickich. Zasadniczy jednak rozwój miejscowości Obidza i sąsiedniej Brzyny zaczął się w XVI wieku i związany jest z hutami szkła należącymi do właścicieli dóbr jazowskich[7]. Produkcja szkła wymagała dużej ilości drewna. W celu jego pozyskania zakładano osiedla głęboko w górach. Około połowy XIX wieku, gdy wybudowano linie kolejowe i rozwiązano problem transportu na większe odległości szkła i surowców do jego produkcji, wytop szkła w małych hutach stał się nieopłacalny i w Obidzy i Brzynie zaprzestano jego produkcji. Nadal jednak miejscowa ludność utrzymywała się z pozyskiwania drewna w lesie. Było ono potrzebne m.in. dla fabryki mebli w Jazowsku[7]. Nie wystarczało to jednak do utrzymania ciągle zwiększającej się liczby mieszkańców. Na wyrębach powstawały więc pastwiska, część z nich zaorywano dla potrzeb rolnictwa. Warunki nie sprzyjają tutaj rolnictwu; większa część miejscowości bowiem to strome tereny położone wysoko na północnych, chłodniejszych stokach Pasma Radziejowej. Mimo to ludzie jeszcze w 2010 gospodarzą tutaj wysoko w górach, na polanach oddalonych od centrum wsi z kiepską drogą dojazdową[7].

W czasie II wojny światowej ukryte w lasach osiedla Obidzy były naturalną bazą partyzantów. Mieszkańcy osiedla Przysłop zapłacili za to wielką cenę. Niemcy zabili tutaj łącznie 11 osób, w tym 5 partyzantów. Tragedię tę upamiętnia pomnik partyzantów oraz Kaplica na Przysłopie wybudowana w miejscu, gdzie Niemcy spalili wraz z domem ciała 6 mieszkańców Przysłopu.

Osiedla ObidzyEdytuj

Niektóre z tych osiedli (integralnych części wsi) są już historyczne, zostały bowiem opuszczone z powodu trudnych warunków bytowych, dużego oddalenia od centrum miejscowości i nieopłacalności uprawy rolnej w trudnych, górskich warunkach. Pozostały domy, do których czasami przyjeżdżają ich właściciele, ale po niektórych osiedlach nie ma już śladu (np. Krótka). Najbardziej oddalone od centrum Obidzy i dawniej należące do niej osiedle Przysłop połączyło się z równie odległą Szczawnicą[7].

TurystykaEdytuj

Miejscowość o dużym znaczeniu turystycznym. Środowisko naturalne mało zdegradowane, lasy zajmują 44,5% powierzchni miejscowości, a z trawiastych grzbietów wzniesień rozciągają się szerokie widoki[8]. W osiedlu Majdan na Majdańskim Potoku znajduje się Wodospad Wielki o wysokości 6 m. Do zabytków kultury materialnej należy murowana kapliczka z XIX w. oraz 18 zabytkowych zagród i budynków mieszkalnych[8]. Przy Obidzkim Potoku (zaraz powyżej kościoła) dla turystów przygotowano miejsce biwakowe z wiatą, ławkami i stołami. Przez miejscowość przebiega kilka szlaków turystycznych:

  – czerwony Główny Szlak Beskidzki biegnący główną granią Pasma Radziejowej
  – żółty: Łącko – przeprawa promowowa przez Dunajec – CebulówkaOkrąglica PółnocnaKoziarz – Przełęcz Złotne – Dzwonkówka
  – zielony gminny: Jazowsko – dolina Obidzkiego Potoku – Przysłop
  – niebieski: Obidza-Zarębki – Bucznik – Rokita – Przysłop
  – zielony: Jazowsko – Obidza – Będzikówka – Skałka – Przehyba

Ochotnicza Straż PożarnaEdytuj

Ochotnicza Straż Pożarna w Obidzy działa od 1954 roku i posiada samochody bojowe GBARt 3/24 Mercedes 1222 i Land Rover SLRr[9].

DemografiaEdytuj

Ludność na podstawie spisów powszechnych, w 2009, według PESEL[10][11][12][13].

 
Budynki mieszkalne
Rok 1900 1921 1931 2002
Liczba 188 213 256 286
Zwierzęta hodowlane w 1900 roku[10]
Zwierzęta Konie Bydło Owce Świnie
Liczba 41 889 499 176

PrzypisyEdytuj

  1. Prognoza dochodów budżetu Gminy Łącko na 2007 rok
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. Beskid Sądecki. Mapa 1:50 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „Wit” s.c.. ISBN 83-915737-3-7.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  6. Wieś Obidza. Szkoła Podstawowa w Obidzy. [dostęp 2019-07-17].
  7. a b c d Bogdan Mościcki: Beskid Sądecki i Małe Pieniny. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2007. ISBN 978-83-89188-65-6.
  8. a b Plan rozwoju wsi Obidza. Urząd Gminy Łącko, lipiec 2007. [dostęp 2019-07-17].
  9. OSP Obidza (pol.). nowysacz112.pl. [dostęp 2017-12-13].
  10. a b Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder. Bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, tom XII, "Galizien", Wien 1907
  11. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XII – Województwo Krakowskie i Śląsk Cieszyński, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1925
  12. Statystyka Polski , t. XXVI, Warszawa 1926, Główny Urząd Statystyczny
  13. Statystyka Polski seria C ,z . 88 Warszawa 1938 Główny Urząd Statystyczny