Obrost wzniesiony (Physcia adscendens (Fr.) H.Olivier. ) – gatunek grzybów z rodziny obrostowatych (Physciaceae)[1]. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów[2].

Obrost wzniesiony
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ workowce
Klasa miseczniaki
Rząd złotorostowce
Rodzina obrostowate
Rodzaj obrost
Gatunek obrost wzniesiony
Nazwa systematyczna
Physcia adscendens (Fr.) H.Olivier
Fl. Lich. Orne: 79 (1882)
Plechy zwykle tworzą murawkowate skupiska
Porównanie Physcia adscendens i Physcia tenella

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Physcia, Physciaceae, Teloschistales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1845 r. Elias Fries nadając mu nazwę Parmelia stellaris var. adscendens. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1882 r. H. Olivier, przenosząc go do rodzaju Physcia[1].

Niektóre synonimy naukowe[3]:

  • Parmelia anthelina Ach. 1803
  • Parmelia stellaris var. adscendens Fr. 1845
  • Physcia ascendens Bitter

Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski[2].

MorfologiaEdytuj

Plecha listkowata, tworząca rozetki o średnicy do 5 cm. Zazwyczaj plechy występują licznie obok siebie, tworząc murawkowate skupiska. Odcinki plechy są wypukłe i mają szerokość 0,3-1 cm, a ich brzegi zazwyczaj są wzniesione. Mogą być pojedyncze, albo widełkowato lub nieregularnie podzielone, na końcach i na brzegach posiadają długie rzęski i soralia bez izydiów. Górna powierzchnia plechy ma barwę od białawej do popielatoszarej, dolna jest biaława i bez chwytników, lub z bardzo nielicznymi. Plecha zawiera glony protokokkoidalne[4]. Reakcje barwne: kora górna K + żółta, C –, KC –, P + żółty, rdzeń K, C, KC –[5].

Tworzy apotecja lekanorowe o średnicy do 2 mm, ale rzadko. Mają nagie tarczki o barwie od ciemnobrunatnej do czarnej, czasami niebieskawo oprószone. Brzeżek plechowy jest gładki lub nieco karbowany, W jednym worku powstaje po 8 dwukomórkowych, brunatnych zarodników o zgrubiałych ścianach i rozmiarach 15-20 × 7-9 μm[4]. Pyknidia spotykane są rzadko[5].

Występowanie i siedliskoEdytuj

Gatunek kosmopolityczny, występujący na wszystkich kontynentach poza Antarktydą[6]. W Polsce pospolity w całym kraju. Główne siedlisko jego występowania to kora drzew liściastych, szczególnie poza zwartymi kompleksami leśnymi (w miejscach bardziej słonecznych). Rzadko spotykany jest na drewnie i na skalnym podłożu[4]. Według niektórych autorów występuje czasami również na korze drzew iglastych (modrzew, sosna, żywotnik[2]. Jest tolerancyjny wobec toksycznych zanieczyszczeń[7].

Czasami na plesze obrostu wzniesionego można zobaczyć różowe grudki. Są to sporodochia pasożytującego na nim grzyba Illosporiopsis christiansenii[8].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. a b c Wiesław Fałtynowicz: The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland.Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003. ISBN 83-89648-06-7.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. a b c Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
  5. a b Consortium of North American Lichen Herbaria. [dostęp 2014-05-30].
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].
  7. Kremer B.P, Hermann M., Leksykon przyrodniczy. Porosty, mchy, paprotniki
  8. Images of British Lichenicolous Fungi. [dostęp 2016-10-10].