Obrzycko

miasto i gmina w województwie wielkopolskim

Obrzycko (niem. Obersitzko) – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, położone przy ujściu rzeki Samy do Warty.

Obrzycko
miasto i gmina
Ilustracja
Widok na Obrzycko
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat szamotulski
Data założenia 1238
Prawa miejskie 1458–1580, 1638–1934, 1990
Burmistrz Igor Kołoszuk
Powierzchnia 3,74 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2 375[1]
635,0 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 61
Kod pocztowy 64-520
Tablice rejestracyjne PSZ
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego
Mapa konturowa powiatu szamotulskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Obrzycko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Obrzycko”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Obrzycko”
Ziemia52°42′23″N 16°31′45″E/52,706389 16,529167
TERC (TERYT) 3024011
SIMC 0971212
Urząd miejski
Rynek 19
64-520 Obrzycko
Strona internetowa
BIP
Herb Nałęcz Raczyńskich nad wejściem do pałacu w Obrzycku-Zamku

Miasto stanowi odrębną jednostkę samorządu terytorialnego (gminę miejską). Obrzycko jest równocześnie siedzibą gminy wiejskiej Obrzycko. Restytucja Obrzycka w 1990 przez utworzenie odrębnej miejskiej gminy Obrzycko była błędem proceduralnym[2].

Według danych z 31 grudnia 2013 miasto miało 2384 mieszkańców[3].

Ośrodek usługowy; drobny przemysł. Prawa miejskie ok. 1458–1580, 1638–1934 i od 1990.

PołożenieEdytuj

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa poznańskiego.

Według danych z 2002 użytki rolne stanowią 54% powierzchni miasta, a użytki leśne 14%[4].

Według danych z 1 stycznia 2014 powierzchnia miasta wynosiła 3,74 km²[5].

Historia[6]Edytuj

  • 1238 rok – Obrzycko wzmiankowane jako gród kasztelański
  • 1253 rok – Obrzycko na krótko było własnością joannitów poznańskich
  • 1298 rok – biskup poznański Andrzej Zaremba wymienia pod tą datą istnienie parafii obrzyckiej
  • 1458 rok – Obrzycko wysyła na wojnę z Krzyżakami jednego swojego obywatela, co oznacza że musiało być miastem, gdyż to one miały obowiązek wystawiać na wojnę odpowiednią liczbę obywateli, w zależności od liczby mieszkańców
  • 1628 rok – powstaje gmina luterańska
  • 1638 rok – dzięki staraniom ówczesnego właściciela Obrzycka Krzysztofa Radziwiłła miasto ponownie otrzymuje prawa miejskie od króla Władysława IV; z tego też roku pochodzi herb Obrzycka
  • 1691 rok – powstaje Bractwo Kurkowe
  • I połowa XVII w. budowa ratusza w stylu barokowym
  • 1714 rok – Władysław Radomicki, właściciel Obrzycka, rozpoczyna budowę kościoła katolickiego według projektu Pompeo Ferrariego
  • 1793 rok – Obrzycko dostaje się pod zabór pruski
  • 1906 rok – rozbudowa kościoła parafialnego
  • 1909 rok – Obrzycko uzyskuje połączenie kolejowe z Wronkami i Obornikami
  • 1924 rok – wielka powódź
  • 1934 rok – Obrzycko traci prawa miejskie
  • 1948 rok – powstaje biblioteka publiczna licząca na początek 500 tomów
  • 1955 rok – otwarcie stadionu miejskiego
  • 1959 rok – rozbudowa szkoły przy ul. Strzeleckiej
  • 1967 rok – Szkoła Podstawowa otrzymuje imię Powstańców Wielkopolskich
  • 1969 rok – na ścianie ratusza umieszczono tablicę upamiętniającą wymarsz powstańców obrzyckich na front północny
  • 1978 rok – powstaje Gminny Ośrodek Kultury
  • 1980 rok – rozbudowa szkoły
  • 1984 rok – oddano do użytku nową strażnicę OSP
  • 1990 rok – Obrzycko odzyskuje prawa miejskie[7], następuje podział na dwie gminy: miejską i wiejską
  • 2002 rok – powstaje Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Obrzyckiej
  • 2004 rok – emisja w TVP1 sztuki Teatru Telewizji nagranej w Obrzycku – Wesołe miasteczko – prawie bajka w reżyserii Sławomira Fabickiego
  • 2008 rok – zakończenie renowacji Rynku, remont wieży obrzyckiego ratusza
  • 2010 rok – przeprowadzenie remontu dachu oraz odnowa zegara na ratuszu, który o 12.00 godzinie wybija Rotę
  • 2011 rok – otwarto plac zabaw dla dzieci oraz Orlika
  • 2012 rok – nadano imię „Bajkowa Kraina” Przedszkolu Miejskiemu w Obrzycku
  • 2013 rok – otwarto „Park wypoczynku – miejsce pamięci” na terenie dawnego cmentarza ewangelickiego przy ulicy Kuźnice
  • 2014 rok – na przeciwległym brzegu rzeki Warty, w pobliżu miejsca gdzie znajdował się stary most, otwarto przystań rzeczną
  • 2015 rok – przy ulicy Kopernika otwarto kort tenisa ziemnego; w parku przy ulicy Kuźnice otwarto siłownię zewnętrzną
  • 2017 rok – przy Przedszkolu Miejskim „Bajkowa Kraina” powstał plac zabaw dla dzieci; rozpoczęto budowę ratusza przy alei Jana Pawła II – przyszłej siedziby władz gminy wiejskiej Obrzycko
  • 2018 rok – otwarcie centrum administracyjno-kulturalnego przy alei Jana Pawła II - siedziby władz gminy wiejskiej Obrzycko; odsłonięcie na budynku Zespołu Szkół w Mieście Obrzycko tablicy upamiętniającej artystę Mariana Schwartza; odsłonięcie przy placu Lipowym w Obrzycku tablicy pamiątkowej "Powstańcom Wielkopolskim w setną rocznicę odzyskania niepodległości mieszkańcy Obrzycka, 11 listopada 2018 r."; odsłonięcie przy alei Jana Pawła II, na budynku centrum administracyjno-kulturalnego, tablicy "Mieszkańcy Ziemi Obrzyckiej w Powstaniu Wielkopolskim 1918-1919", z listą 160 nazwisk uczestników zrywu

Zabytki[8]Edytuj

 
Ratusz na rynku w Obrzycku
 
Kościół ewangelicki z 1911 r.

KomunikacjaEdytuj

Drogowa: Przez Obrzycko przebiega droga wojewódzka nr 185 z Piotrowa do Szamotuł.

Autobusowa: Komunikację autobusową zapewniają przedsiębiorstwa PKS Wałcz i PKS Kołobrzeg oraz Matmich-Bus. Obrzycko posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Poznaniem, Szamotułami, Piłą, Czarnkowem, Wałczem i Kołobrzegiem[9].

Kolejowa: Przez miasto przebiegała linia kolejowa ObornikiWronki. Teraz tory są rozebrane, a linia została zlikwidowana. Była nazywana trasą wroniecką lub Jasiem. Oddawano ją do eksploatacji etapami. Pierwszy etap prac budowlanych zakończył się 1 lutego 1910 roku, kiedy to oddano do użytku szlak od Wronek do Jaryszewa, do mostu nad Wartą o długości 14,3 km. Uroczystości związane z otwarciem trasy zaszczycił sam hrabia Raczyński, który posiadał w pobliżu ziemie i dofinansował budowę szlaku. Dnia 1 lipca tego samego roku oddano do użytku pozostałą część trasy, z Jaryszewa do Obornik o długości 17,4 km. Prace budowlane były podzielone na dwa etapy, ponieważ w połowie trasy, między stacjami Jaryszewo, a Stobnicą, linię przecina rzeka Warta. Wybudowano w tym miejscu most (długości 206 metrów) o konstrukcji kratownicowej nad nurtem rzeki. Główne przęsło umieszczono na wysokości 8,84 m nad lustrem wody. Pierwszy pociąg wjechał nań 8 maja, potem przeprowadzono próby obciążeniowe. Po wykonaniu wszystkich prac budowlanych linia została oddana w całości do eksploatacji 1 lipca 1910 roku. Lokomotywa z jednym wagonem pasażerskim pokonywała trasę aż do końca 1991 roku.

1 stycznia 1992 Polskie Koleje Państwowe zawiesiły przewozy pasażerskie. Jak podaje Stanisław Koziarski w książce „Sieć kolejowa Polski w latach 1918–1992”, PKP zawiesiło przewozy wbrew woli społeczności lokalnej i bez zgody władz terenowych. Zawieszono wtedy ruch na kilkudziesięciu szlakach o łącznej długości około tysiąca km.

1 stycznia 1994 wstrzymano ruch towarowy na trasie od Słonaw do Obrzycka. 1 stycznia 2000 zrobiono to samo z odcinkiem Oborniki – Słonawy. Najdłużej był czynny odcinek od Obrzycka do Wronek. Ruch zawieszono tam 22 grudnia 2000. W 2001 linia była już nieprzejezdna. Pomiędzy Obrzyckiem a mostem nad Wartą w pobliżu Jaryszewa brakowało około 200 m torów. 28 lutego 2005 linia kolejowa Oborniki – Wronki została skreślona z kolejowego wykazu linii kolejowych D-29. W 2008 na przełomie maja i czerwca, na terenie Gminy Oborniki linia została rozebrana. Tory urywają się w połowie mostu nad Wartą w Stobnicy. Do 2010 roku możliwy był jeszcze wjazd pociągu do Obrzycka od strony Wronek. W 2010 zorganizowano huczne obchody uruchomienia linii – Piknik Kolejowy „100 lat Jasia” i wtedy w stronę Wronek można było przejechać się drezyną. Teraz jednak tory w stronę Wronek są rozebrane.

Najbliższa, czynna stacja kolejowa znajduje się we wsi Pęckowo, która oddalona jest od Obrzycka o około 5 km i położona jest przy linii kolejowej nr 351.

Edukacja i kulturaEdytuj

Edukacja:

  • Zespół Szkół w Mieście Obrzycko, w skład którego wchodzą Przedszkole Miejskie „Bajkowa Kraina”, Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich oraz Gimnazjum im. Powstańców Wielkopolskich.
     
    Rzeka Sama

Kultura:

  • Miejska Biblioteka Publiczna w Obrzycku – Instytucja Kultury, zlokalizowana przy ul. Marcinkowskiego 10, posiadała na koniec 2017 r. 22 512 woluminów. Od 1996 r. wypożyczanie książek jest zautomatyzowane, przy użyciu programu SOWA. Oprócz wypożyczalni w bibliotece znajduje się czytelnia oraz stanowiska z dostępem do internetu. Istnieje możliwość korzystania z sieci wi-fi. Od 2012 r. czytelnicy mają dostęp do katalogu online. Biblioteka organizuje również różnorodne formy pracy z czytelnikiem, głównie dziecięcym, prowadzi edukację czytelniczą poprzez lekcje biblioteczne, spotkania autorskie, konkursy czytelnicze i nie tylko[10].
  • Na terenie miasta działa od 2002 r. Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Obrzyckiej.
  • W 2017 r. powstało Obrzyckie Towarzystwo Kulturalne.
  • Cyklicznie organizowany jest Konkurs Wiedzy o Mieście i Gminie Obrzycko.
  • W 2018 r. powołano Bibliotekę Publiczną Gminy Obrzycko w Obrzycku, jednostkę organizacyjną gminy wiejskiej Obrzycko, z siedzibą w centrum administracyjno-kulturalnym przy alei Jana Pawła II.

Sport i rekreacjaEdytuj

 
Most na Warcie

W mieście działa od 1947 r. Miejski Klub Sportowy Warta Obrzycko.

Obiekty:

  • Sala gimnastyczna przy Zespole Szkół w Mieście Obrzycko
  • Kompleks boisk w ramach Orlika – boisko do piłki nożnej ze sztuczną nawierzchnią oraz wielofunkcyjne boisko do koszykówki, siatkówki i piłki ręcznej, rzutnia do pchnięcia kulą, bieżnia tartanowa
  • Boisko piłkarskie przy ulicy Sportowej
  • Kort tenisa ziemnego przy ulicy Kopernika
  • Siłownia zewnętrzna w parku przy ulicy Kuźnice

Szlaki turystyczne[11]:

  • Szlaki piesze
  SierakówPrusimChojno-WieśWronki – Obrzycko – Słopanowo, długość 102,6 km
  Szamotuły – Obrzycko – CzarnkówTrzciankaNiekursko, długość 88,7 km

Odcinki tych szlaków, czerwonego do Wronek i zielonego do Szamotuł, wchodzą w skład Europejskiego Dalekobieżnego Szlaku Pieszego oznaczonego symbolem E-ll, prowadzącego znad Morza Północnego do przejścia granicznego w Ogrodnikach.

  • Szlaki rowerowe
  Nadwarciański Szlak Rowerowy odcinek zachodni, z PoznańOborniki – Obrzycko – WronkiMiędzychód, długość 122 km
  Transwielkopolska Trasa Rowerowa odcinek północny, z PoznańSzamotuły – Obrzycko – CzarnkówTrzciankaPiłaOkonek, długość 200 km
  • Szlaki wodne

Obrzycko leży na trasie Wielkiej Pętli Wielkopolski.

AdministracjaEdytuj

 
Obrzycko rok 2018

Obrzycko ma status gminy miejskiej. Mieszkańcy Obrzycka wybierają do swojej rady miasta 15 radnych[12].

W 2013 wydatki budżetu gminy miejskiej Obrzycko wynosiły 10,06 mln zł, a dochody budżetu 9,27 mln zł. Zadłużenie (dług publiczny) samorządu według danych na koniec 2013 wynosiło 816 tys. zł, co stanowiło 8,81% wartości wykonywanych dochodów.

W 2013 wydatki na administrację publiczną w gminie miejskiej Obrzycko wynosiły 1,52 mln zł.

Połączenie z gminą wiejską ObrzyckoEdytuj

W 2009 Rada Miasta Obrzycko postanowiła złożyć wniosek o połączenie gminy miejskiej Obrzycko z gminą wiejską Obrzycko[13]. Następnie zostały przeprowadzone konsultacje z mieszkańcami Obrzycka w sprawie połączenia gmin, gdzie 1204 osoby (94,43%) poparły wniosek, a 33 były przeciwne (frekwencja 68,99%). Następnie Rada Miasta Obrzycko wydała pozytywną opinię ws. połączenia[14][15].

Rada Gminy Obrzycko wyraziła negatywną opinię w sprawie łączenia gmin, na podstawie konsultacji z mieszkańcami gminy wiejskiej, których 99,14% głosów było przeciw (frekwencja 47,41%)[16]. Wojewoda wielkopolski pozytywnie zaopiniował wniosek o połączenie wskazując, że zasadne jest utworzenie jednej, większej jednostki, ponieważ wzrosną jej szanse rozwoju i efektywność gospodarowania środkami publicznymi[17]. Wniosek o połączenie został odrzucony przez Radę Ministrów w 2010[18].

W 2013 wydatki na administrację publiczną w gminie miejskiej Obrzycko wynosiły 1,52 mln zł, a w gminie wiejskiej wynosiły 2,17 mln zł[19].

DemografiaEdytuj

  • Piramida wieku mieszkańców Obrzycka w 2014 roku[1].


 

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Obrzycko w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-12] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Dymitrow M., 2015, Pojęcie miejskości w świetle reformy gminnej w Polsce międzywojennej, [in] Krzysztofik R., Dymitrow M. (Eds), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems / Miasta zdegradowane i restytuowane w Polsce. Geneza, rozwój, problemy, University of Gothenburg, Gothenburg, pp. 61–63 / 65–115.
  3. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 (Stan w dniu 31 XII 2013). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-06-05. ISSN 1734-6118.
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  6. Schwartz Marian (oprac.), „Almanach Obrzycki 1238–1988 – 750 lat Obrzycka”, Obrzycko 1988.
  7. Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1989 r. w sprawie utworzenia miasta Obrzycko w województwie poznańskim (M.P. z 1989 r. nr 41, poz. 325).
  8. Źródło wszystkich wzmianek w Zabytki „Wielkopolska-słownik krajoznawczy”, praca zbiorowa, wydawnictwo Kurpisz, rok wydania: 2002, ​ISBN 83-88841-22-X​.
  9. PKS Poznań
  10. Strona internetowa Miasta Obrzycko – www.obrzycko.com
  11. Strona internetowa Gminy Obrzycko – www.obrzycko.pl
  12. Zarządzenie nr 79/14 Wojewody Wielkopolskiego z dnia 14 lutego 2014 ws. ustalenia liczby radnych (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2014 r. poz. 998)
  13. Uchwała Nr XXVI/121/2009 Rady Miasta Obrzycko z dnia 29 września 2009 r. ws. wystąpienia z wnioskiem do Rady Ministrów o wydanie rozporządzenia w sprawie połączenia gmin: Miasta Obrzycko i Gminy Obrzycko
  14. Uchwała Nr XXVII/127/09 Rady Miasta Obrzycko z dnia 28 października 2009 r. ws. przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami Miasta Obrzycko w sprawie połączenia Miasta Obrzycko i Gminy Obrzycko (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2009 r. Nr 223 poz. 3861)
  15. Uchwała Nr XXX/140/2010 Rady Miasta Obrzycko z dnia 4 lutego 2010 r. ws. wyrażenia opinii w sprawie połączenia Miasta Obrzycko i Gminy Obrzycko
  16. Uchwała Nr XXXII/222/10 Rady Gminy Obrzycko z dnia 20 stycznia 2010 r. ws. wyrażenia opinii łączenia Gminy Obrzycko z Miastem Obrzycko
  17. Barbara Kielczyk: Gmina i miasto Obrzycko do połączenia. poznanskie-nieruchomosci.pl, 2010-03-19. [dostęp 2014-11-12].
  18. Posiedzenie Rządu RP 27.07.2010 r. – Nie ma połączenia Miasta i Gminy. Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Obrzyckiej, 2010-07-27. [dostęp 2014-11-12].
  19. Działalność informacyjna » Wykonanie budżetów jst » 2013 » IV kwartał» Wydatki wg wybranych działów (Tab.7). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. [dostęp 2014-11-12].