Otwórz menu główne

Od białego caratu do czerwonego

Od białego caratu do czerwonego – siedmiotomowa monumentalna niedokończona praca Jana Kucharzewskiego należąca do czołowych polskich osiągnięć dotyczących dziejów Rosji[1].

Od białego caratu do czerwonego
Autor Jan Kucharzewski
Tematyka historia Rosji
Typ utworu monografia
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Polska
Język polski
Data wydania 1923-1935
Wydawca Wydawnictwo Kasy im. Józefa Mianowskiego

Spis treści

TreśćEdytuj

Dzieło ukazało się w latach 1923-1935[2]. Praca nie została ukończona. W okresie okupacji spłonęły 3 kolejne nie wydane tomy[3]. Książka jest klasycznym studium z zakresu historii idei. Dzieło jest próbą wyjaśnienia korzeni bolszewizmu i kwestii ciągłości historycznej pomiędzy Rosją carską i komunistyczną. Praca oparta na solidnych podstawach źródłowych koncentruje się na historii ruchu rewolucyjnego w XIX wieku i specyfice myśli i kultury rosyjskiej. Jan Kucharzewski dowodzi, że jest ona zupełnie odmienna od tradycji europejskiej. Praca nie trzyma się sztywno ustalonych ram chronologicznych. Kucharzewski rekonstruował historyczną panoramę XIX-wiecznych dziejów imperium rosyjskiego. Praca dotyczy deformacji kultury politycznej na przykładzie despotycznej Rosji.

W okresie PRL książka była zakazana[4]. Kucharzewski na emigracji wydał jej skrócone wydanie w języku angielskim[5]. Książka wydana na Zachodzie stała się argumentem w dyskusji z prosowieckimi intelektualistami w Ameryce, była jednak krytykowana za interpretację źródeł przeprowadzoną w duchu reakcjonizmu oraz tendencyjną, a także dostosowaną do z góry założonej politycznej tezy[6]. Anglojęzyczny skrót miał też swoje polskie wydanie pod nieco zmienionym tytułem: Od białego do czerwonego caratu[7].

BibliografiaEdytuj

Wydania książkiEdytuj

  • Jan Kucharzewski, Od białego caratu do czerwonego, t. 1: Epoka Mikołaja I, Warszawa: Wydaw. Kasy Pomocy dla Osób Pracujących na Polu Naukowem im. J. Mianowskiego 1923; t. 2, cz. 1: Geneza maksymalizmu, t. 2 cz. 2: Dwa światy, Warszawa: Instytut Popierania Nauki Kasa im. Mianowskiego 1925; t. 3: Lata przełomu, Romanow Pugaczew czy Pestel, Warszawa: Wydaw. Kasy im. J. Mianowskiego 1928; t. 4: Wyzwalanie ludów, Warszawa: Wydaw. Kasy im. J. Mianowskiego Instytutu Popierania Nauki 1931; t. 5: Terroryści, Warszawa: Wydaw. Kasy im. J. Mianowskiego Instytutu Popierania Nauki 1931; t. 6: Rządy Aleksandra III. Ku reakcji, Warszawa: Wydaw. Kasy im. J. Mianowskiego Instytutu Popierania Nauki 1933; t. 7: Tryumf reakcji, Warszawa: Wydaw. Kasy im. J. Mianowskiego Instytutu Popierania Nauki 1935.
  • Wydanie 1 powojenne pod red. nauk. Andrzeja Szwarca i Pawła Wieczorkiewicza: t. 1: Epoka mikołajowska, pod red naukową A. Szwarca i P. Wieczorkiewicza, Warszawa 1998; t. 2: Geneza maksymalizmu. Dwa Światy, pod red naukową A. Szwarca i P. Wieczorkiewicza, Warszawa 1998; t. 3: Lata przełomu. Romanow, Pugaczow czy Pestel, Warszawa 1999; t. 4: Wyzwalanie ludów, pod red naukową F. Nowińskiego, Warszawa 1999; t .5: Terroryści, pod red naukową F. Nowińskiego, Warszawa 2000; t. 6: Rządy Aleksandra III. Ku reakcji, pod red naukową F. Nowińskiego, Warszawa 2000; t. 7: Triumf reakcji, pod red naukową A. Szwarca i P. Wieczorkiewicza, Warszawa 2000, Wydawnictwo Naukowe PWN, ​ISBN 83-01-12453-9[8].
  • Wydanie angielskie skrócone: The Origin of Modern Russia, New York: Polish Institute of Arts and Sciences in America 1948. Przekład polski: Od białego do czerwonego caratu, z przedmową Oskara Haleckiego, Londyn: Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas” 1958 (wyd. 2 - 1986; wyd. 3 - 1989).

Omówienia i analizyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Mirosław Filipowicz, Jan Kucharzewski [w:] Leksykon kultury polskiej poza krajem od roku 1939, t. 1, red. K. Dybciak i Z. Kudelski, Lublin 2000, s. 208.
  2. Recenzje: Leon Wasilewski, „Niepodległość” 6 (1932), s. 142-152; Władysław Studnicki, „Droga” 14 (1935), nr 11, s. 925-935; Zofia Krzemicka, „Kwartalnik Historyczny” 47 (1929), s. 678-690; Józef Feldman, Udział Polski w badaniach nad historią powszechną, „Kwartalnik Historyczny” 51 (1937), s. 456; Marceli Handelsman, Czasy porozbiorowe 1795-1918, „Kwartalnik Historyczny” 51 (1937), s. 309.
  3. Marek Kornat, Bolszewizm – totalitaryzm – rewolucja – Rosja. Początki sowietologii i studiów nad systemami totalitarnymi w Polsce (1918-1939), t. 1, Kraków: Księgarnia Akademicka 2003, s. 270.
  4. Została jednak omówiona: Wiktoria Śliwowska, Russia from 1815 to 1914, „Acta Poloniae Historica” 32 (1975), s. 152
  5. Recenzje: R.H. Fisher, „American Historical Review” 54 (1948), nr 1, s. 138-139; P.E. Mosely, „American Slavic and East European Review” 8 (1949), nr 2, s. 145-146; W. Gurian, „Review of Politics” 11 (1949), nr 1, s. 105-106.
  6. Oskar Halecki, Geneza Czerwonego Caratu, „Teki Historyczne” 2 (1948), nr 3, s. 179-192.
  7. Skrótowe wydanie było wielokrotnie przedrukowywane w tzw. „drugim obiegu”: Warszawa: „Maraton” 1986; Warszawa: „Głos” 1986; Warszawa: „Krąg” 1988; Warszawa: „Krąg” 1990; Gdańsk: „Graf” 1990
  8. Recenzje:Cezary Chlebowski, Od białego caratu do czerwonego, t. 1-3 - recenzja, „Tygodnik Solidarność” 1999, nr 3, s. 17; Jan Gondowicz, Przemalowane imperium, „Nowe Książki” 1999, nr 1, s. 54-55 (recenzja - t. 1-3); Bogdan Madej, Od białego caratu do czerwonego, t. 1-7 - recenzja, „Rzeczpospolita” 2000, nr 275, s. D3; Andrzej Bąkowski, ''Od białego caratu do czerwonego, t. 1-7 - recenzja, „Palestra” 2000, nr 7/8, s. 140-144.