Odrzywół (powiat przysuski)

wieś w województwie mazowieckim

Odrzywółwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przysuskim, w gminie Odrzywół, nad Drzewiczką[4][5]. Siedziba gminy Odrzywół oraz rzymskokatolickiej parafii św. Jadwigi. Do 1954 siedziba gminy Ossa. Dawniej miasto; uzyskał lokację miejską w 1418 roku, zdegradowany w 1869 roku[6]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego, zaś przed 1975 do woj. kieleckiego.

Artykuł 51°31′19″N 20°33′18″E
- błąd 38 m
WD 51°31'N, 20°33'E
- błąd 2306 m
Odległość 720 m
Odrzywół
wieś
Ilustracja
Kościół św. Jadwigi i św. Stanisława w Odrzywole
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat przysuski
Gmina Odrzywół
Wysokość 150 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 1086[1][2]
Strefa numeracyjna 48
Kod pocztowy 26-425[3]
Tablice rejestracyjne WPY
SIMC 0630110[4]
Położenie na mapie gminy Odrzywół
Mapa konturowa gminy Odrzywół, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Odrzywół”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Odrzywół”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Odrzywół”
Położenie na mapie powiatu przysuskiego
Mapa konturowa powiatu przysuskiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Odrzywół”
Ziemia51°31′19″N 20°33′18″E/51,521944 20,555000
Herb Odrzywołu

W Odrzywole krzyżują się droga wojewódzka nr 728 GrójecKońskie (połączenie z DK7 – odległość do Warszawy 90 km) oraz droga krajowa nr 48 Tomaszów Mazowiecki - Kock (odległość do Radomia 45 km; od Łodzi 90 km).

HistoriaEdytuj

Odrzywół założony został w 1418 przez Dobrogosta Czarnego Odrzywolskiego herbu Nałęcz (starosty radomskiego, ówczesnego właściciela tych ziem) we włościach wsi Wysokin. Zgodę na założenie miasta wydał król Władysław II Jagiełło za umożliwienie przeprawy wojskom polskim podążającym pod Grunwald przez Wisłę. Przeprawę umożliwił most pontonowy. W tych czasach był to pierwszy tego typu sposób przeprawy w Polsce.

Odrzywół posiadał prawa miejskie od 1418 r. (pierwotnie jako Wysokin) do 1867. Zostały mu one odebrane przez cara Aleksandra II z dynastii Romanowów za udział i pomoc w powstaniu styczniowym.

Kościół św. Jadwigi i św. Stanisława w Odrzywole został wybudowany na początku XX wieku w stylu neogotyckim. W 1968 w kościele tym gościł kardynał krakowski Karol Wojtyła, przyszły papież Jan Paweł II.

Przy kościele odrzywolskim stoi parterowa zabytkowa osiemnastowieczna plebania. Została wybudowana w 1790 w wyniku ofiarności parafian odrzywolskich na rzucie prostokąta. Posiada dach mansardowy i ganek wsparty na dwóch kolumnach, co przypomina XVIII–wieczny dworek szlachecki. Od wschodniej strony posiada dobudówkę. W plebanii w kwietniu 1809 przebywał książę Józef Poniatowski.

W 1921 w Odrzywole mieszkało 389 Żydów, co stanowiło 29,1% ogółu mieszkańców. Mieli swoją synagogę i korzystali z cmentarza w Nowym Mieście nad Pilicą. W 1941 hitlerowcy utworzyli getto, które zlikwidowali w sierpniu 1942, wywożąc uwięzionych do Nowego Miasta [7].

ZabytkiEdytuj

  • Budynek plebanii przy kościele parafialnym w Odrzywole
  • Kościół parafialny pw. św. Jadwigi i św. Stanisława
  • Strażnica OSP w Odrzywole
  • Budynki mieszkalne przy ul: Kościelnej, Opoczyńskiej, Radomskiej, Tomaszowskiej, Warszawskiej, pl. Kilińskiego w Odrzywole
  • Figura przydrożna św. Jana Nepomucena
  • Figura przydrożna Chrystusa

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Odrzywół w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2018-02-16] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-02-16].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 843 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 56-57.
  7. TOP - Tygodnik Opoczyński - przegląd artykułu, www.opoczno-top.pl [dostęp 2019-09-19].

Linki zewnętrzneEdytuj