Otwórz menu główne

Ogniskowa, odległość ogniskowa – odległość między ogniskiem układu optycznego a punktem głównym układu optycznego, na przykład odległość środka soczewki od punktu, w którym skupione zostaną promienie świetlne, które przed przejściem przez soczewkę biegły równolegle do jej osi. Ogniskową można określić zarówno dla soczewek i ich układów, jak i dla zwierciadeł.

Odległość ogniskowa danego układu optycznego określa jego powiększenie.

Odwrotnością ogniskowej jest zdolność skupiająca układu optycznego.

Znak ogniskowejEdytuj

Stosując następującą regułę znakową:

można określić znak ogniskowej jako:

Ogniskowa zwierciadła i soczewkiEdytuj

W przypadku zwierciadła sferycznego ogniskowa równa jest połowie promienia krzywizny tego zwierciadła

 

Ogniskowa soczewki zależy od promieni krzywizny obu sfer ograniczających soczewkę i współczynnika załamania materiału soczewki oraz współczynnika załamania ośrodka. Można ją obliczyć ze wzoru:

 

gdzie:

  i   – odpowiednie promienie krzywizn,
  – współczynnik załamania ośrodka zewnętrznego,
  – współczynnik załamania materiału soczewki.

Dodatnie wartości   i   oznaczają powierzchnię wypukłą, a ujemne wklęsłą. Wynika stąd na przykład, że soczewka dwuwklęsła z materiału, którego współczynnik załamania spełnia warunek   będzie miała ujemną ogniskową.

Wpływ jednorodności ośrodka na ogniskową soczewkiEdytuj

Gdy ośrodek zewnętrzny jest jednorodny, bieg promieni nie zależy od ich zwrotu wzdłuż osi optycznej układu. Wówczas ogniskowa po obu stronach soczewki jest taka sama. Jeżeli natomiast po obu stronach znajdują się ośrodki o różnych współczynnikach załamania, ogniskowe mogą być różne, ponieważ są one proporcjonalne do współczynnika załamania ośrodka zewnętrznego:

 

gdzie    współczynniki załamania światła dla ośrodków, odpowiednio, z jednej i z drugiej strony soczewki.

Zobacz teżEdytuj