Otwórz menu główne

Ogrodzieniec (województwo warmińsko-mazurskie)

wieś w województwie warmińsko-mazurskim

Ogrodzieniec (niem. Neudeck) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, w gminie Kisielice. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie elbląskim.

Ogrodzieniec
Pałac Paula von Hindenburga w roku 1928
Pałac Paula von Hindenburga w roku 1928
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat iławski
Gmina Kisielice
Liczba ludności (2006) 335
Strefa numeracyjna (+48) 55
Kod pocztowy 14-220
Tablice rejestracyjne NIL
SIMC 0150923
Położenie na mapie gminy Kisielice
Mapa lokalizacyjna gminy Kisielice
Ogrodzieniec
Ogrodzieniec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ogrodzieniec
Ogrodzieniec
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Ogrodzieniec
Ogrodzieniec
Położenie na mapie powiatu iławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu iławskiego
Ogrodzieniec
Ogrodzieniec
Ziemia53°36′12,7″N 19°18′44,0″E/53,603528 19,312222
Pałac w Neudeck w roku 1860

W Ogrodzieńcu zmarł prezydent Republiki Weimarskiej Paul von Hindenburg. Znajdują się tu również ruiny pałacu Hindenburga oraz dom w którym kiedyś była szkoła i mieszkała służba prezydenta.

HistoriaEdytuj

Niemiecka nazwa Neudeck pochodzi prawdopodobnie od pruskiego "Najdekai". Na podstawie zachowanego przywileju kapituły pomezańskiej wiadomo, że osada została założona w 1230 roku przez niejakiego Albrechta, który uzyskał cztery lata wolnizny na zagospodarowanie się. W tym samym dokumencie sołtysowi Albrechtowi karczmę (dziedziczną), wolną od czynszu i szarwarku. W 1343 r. kapituła pomezańska wystawiła odnowiony przywilej lokacyjny. W czasie wojny z 1414 r. wieś została doszczętnie zniszczona. W trakcie wojny trzynastoletniej Ogrodzieniec został prawie całkowicie zniszczony. Musiał długo podnosić po tym upadku jeśli źródła w roku 1545[1] wymieniają tylko dwóch mieszkańców wioski. Niedługo później wieś stała się majątkiem ziemskim i przeszła w posiadanie rodu Polenzów. Na początku XVIII w. wieś była we władaniu rodziny Beneckendorfów-Hindenburgów.

W 1789 r. Ogrodzieniec był wsią szlachecką z folwarkiem Wola i liczył 24 domy. W 1885 r. areał majątku wraz z folwarkiem wynosił 901 ha, w tym 568 ha ziemi ornej, 118 ha łąk i 138 ha lasów. W latach 1895-1905 obszar majątku wynosił 892,4 ha. Do 1934 r. wieś była własnością feldmarszałka i prezydenta Rzeszy - Hindenburga, którego syn - generał porucznik Oskar vob Beneckendorf und von Hindenburg - był ostatnim właścicielem tych dóbr. W 1945 r. pałac Hindenburga został splądrowany przez żołnierzy Armii Czerwonej i podpalony. Wieś stała się częścią Polski według Umowy Poczdamskiej tego samego roku. Ruiny pałacu rozebrano około 1950.

W 1973 r. osada (majątek) Ogrodzieniec należał administracyjnie do gromady Jędrychowo, poczta Jędrychowo, powiat iławski.

DemografiaEdytuj

  • 1817: 22 domy, 233 mieszkańców
  • 1831: 22 domy, 294 mieszkańców
  • 1864: 18 domów, 272 mieszkańców
  • 1871: 17 domów, 303 mieszkańców
  • 1885: 17 domów, 217 mieszkańców
  • 1895: 13 domów, 190 mieszkańców
  • 1905: 12 domów, 180 mieszkańców

BibliografiaEdytuj

  • Ernst Heinrich Kneschke, Neues allgemeines deutsches Adels-Lexicon, Band I., Leipzig 1846, Nachdruck, ​ISBN 3-487-04549-4
  • Hans Graf von Lehndorff, Ostpreußisches Tagebuch, München 1972 (Taschenausgabe 2003), ​ISBN 3-423-30094-9
  • Wolfgang Weßling, „Hindenburg, Neudeck und die deutsche Wirtschaft. Tatsachen und Zusammenhänge einer 'Affäre'“. In: Vierteljahresschrift für Sozial- und Wirtschaftsgeschichte, 64. Band, Heft 1 (1977), S.41-73.
  • Iława. Z dziejów miasta i powiatu., Pojezierze, Olsztyn 1972, 471 str.

PrzypisyEdytuj

  1. inne źródło podaje rok 1543

Zobacz teżEdytuj