Okręg wileński (ZCZW)

jednostka administracyjna Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich

Okręg wileński – okręg administracyjny utworzony pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich 7 czerwca 1919 r.[1]

wileński
Okręg
Państwo  Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (II RP)
Siedziba Wilno
Zarządzający Konrad Niedziałkowski
Powierzchnia 48 466 km²
Populacja (1919)
• liczba ludności

1 633 504
• gęstość 33,7 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba powiatów 10
Liczba powiatów miejskich 1
Położenie na mapie
Położenie na mapie
Portal Portal Polska

W skład Okręgu Wileńskiego weszły powiaty: wileński, trocki, oszmiański, święciański, lidzki, grodzieński i nowogródzki.

31 października 1919 r. do Okręgu Wileńskiego przyłączono powiat brasławski[2].

6 listopada 1919 r. do Okręgu Wileńskiego przyłączono powiat dziśnieński (z tymczasową siedzibą w Głębokiem)[3].

DemografiaEdytuj

W grudniu 1919 roku okręg zamieszkiwały 1 633 504 osoby. Największymi jego miastami były: Wilno (128 954 mieszk.), Grodno (28 165 mieszk.) i Lida (11 365 mieszk.). Na terytorium okręgu znajdowało się też 23 497 innych miejscowości, z których 3 miały 5–10 tys. mieszkańców, a 48 miało 1–5 tys. mieszkańców[4].

OświataEdytuj

W okręgu wileńskim w roku szkolnym 1919/1920 działało 929 szkoły powszechne, 26 szkół średnich, 13 szkół zawodowych, 4 seminaria nauczycielskie i 56 kursów. Ogółem w szkołach uczyło się 80 481 dzieci i pracowało 2173 nauczycieli. W marcu 1920 roku istniało 859 szkół nauczających w języku polskim i 968 szkół nauczających w innych językach[5].

Szczegółowy podział administracyjnyEdytuj

Powiat Pow.km² Mieszk. Miasto powiatowe Mieszk.
Okręg Wileński
brasławski ² 2590 82.513   Brasław 1.235
dziśnieński (od Dzisna) ³ 5779 193.263   Głębokie ?
grodzieński 4264 127.252   Grodno 28.165
lidzki 5605 186.060   Lida 11.365
nowogródzki 4 2445 95.907   Nowogródek 5.096
oszmiański 6885 189.390   Oszmiana 3.442
święciański 4826 139.692   Święciany 3.900
trocki 4160 92.831   Troki 1.886
wilejski ¹ 6185 213.424   Wilejka 5.893
wileński 5727 313.172   Wilno 128.954
Wilno miasto ? 128.954   Wilno 128.954
¹ Przyłączony między lipcem a wrześniem 1919 r.
² Przyłączony 31 października 1919 r. (Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 25, poz. 257)
³ Przyłączony 6 listopada 1919 r. (Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 26, poz. 275)
4 1 sierpnia 1919 r. z części powiatu nowogródzkiego utworzono powiat baranowicki w okręgu brzeskim (Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 19, poz. 172)

PrzypisyEdytuj

  1. Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 5, poz. 41
  2. Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 25, poz. 257
  3. Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 26, poz. 275
  4. I. Tablice ogólne. W: Zeszyt VII. Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (grudzień 1919). LwówWarszawa: Książnica Polska T-wa Naucz. Szkół Wyższych, 1920, s. 25, seria: Prace geograficzne wydawane przez Eugenjusza Romera.
  5. Joanna Gierowska-Kałłaur: Rozdział VII. Szkolnictwo na ziemiach podległych Zarządowi Cywilnemu Ziem Wschodnich. W: Joanna Gierowska-Kałłaur: Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919 – 9 września 1920). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, Instytut Historii PAN, 2003, s. 242. ISBN 83-88973-60-6. (pol.)

BibliografiaEdytuj

  • Zeszyt VII. Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (grudzień 1919). LwówWarszawa: Książnica Polska T-wa Naucz. Szkół Wyższych, 1920, s. 50, seria: Prace geograficzne wydawane przez Eugenjusza Romera.
  • Joanna Gierowska-Kałłaur: Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919 – 9 września 1920). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, Instytut Historii PAN, 2003, s. 447. ISBN 83-88973-60-6.