Otwórz menu główne

Olga Tokarczuk (ur. 29 stycznia 1962 w Sulechowie) – polska pisarka, eseistka, autorka scenariuszy, poetka, psycholog; laureatka The Man Booker International Prize 2018 za powieść Bieguni (Flights)[1] oraz dwukrotna laureatka Nagrody Literackiej „Nike” za powieści: Bieguni (2008) i Księgi Jakubowe (2015).

Olga Tokarczuk
Ilustracja
Olga Tokarczuk (2018)
Data i miejsce urodzenia 29 stycznia 1962
Sulechów
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła
Faksymile
Odznaczenia
Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Strona internetowa

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Olga Tokarczuk wychowała się w Sulechowie, następnie przeniosła się z rodzicami do Kietrza, gdzie ukończyła Liceum Ogólnokształcące im. C.K. Norwida[2]. Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Warszawskim. W czasie studiów jako wolontariuszka opiekowała się osobami chorymi psychicznie. Po studiach pracowała jako psychoterapeutka w poradni zdrowia psychicznego w Wałbrzychu[3]. Gdy jej pierwsze utwory literackie zyskały popularność, zrezygnowała z pracy i po przeprowadzeniu się do Nowej Rudy poświęciła się pisaniu. Mieszka obecnie we Wrocławiu, także w Krajanowie koło Nowej Rudy, w Sudetach Środkowych. Pejzaż i kultura tych okolic przewija się w kilku jej utworach. Prowadzi warsztaty prozatorskie w Studium Literacko-Artystycznym na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

 
Tokarczuk i Holland (2017)

Była współorganizatorem Festiwalu Opowiadania, podczas którego autorzy krótkich form literackich z Polski i zagranicy prezentują swoje utwory[3]. Od 2008 prowadzi zajęcia z twórczego pisarstwa na Uniwersytecie Opolskim[4]. Była członkinią Zielonych 2004 oraz redakcji „Krytyki Politycznej”.

Od 2015 Olga Tokarczuk organizuje w Nowej Rudzie i okolicach Festiwal Góry Literatury przy współudziale Karola Maliszewskiego, Stowarzyszenia Kulturalnego „Góry Babel” oraz Gminy Nowa Ruda[5]. W programie festiwalu znajdują się: akcje edukacyjne, debaty, koncerty, panele, pokazy, spotkania, Noworudzkie Spotkania z Poezją, warsztaty: filmowe, kulinarne, literackie; wystawy[6].

Biografia artystycznaEdytuj

 
Tokarczuk podczas Festiwalu Góry Literatury (2017)

Zadebiutowała w 1979 na łamach pisma „Na przełaj”, gdzie pod pseudonimem Natasza Borodin ogłosiła pierwsze opowiadania. Jako powieściopisarka zadebiutowała w 1993. Wydała wówczas Podróż ludzi Księgi. Książka uzyskała nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. Publikowała m.in. w „Mandragorze[7][8].

W 1995 ukazała się druga powieść autorki, E.E. Książka opowiada o dojrzewaniu dziewczynki, która nagle uzyskuje zdolności parapsychiczne i równie nagle je traci. Dużym sukcesem Tokarczuk okazała się wydana w 1996 powieść Prawiek i inne czasy. Rok 1998 przyniósł zbiór trzech opowiadań zatytułowany Szafa, a także kolejną powieść pt. Dom dzienny, dom nocny.

W 2004 ukazały się Ostatnie historie. Książka ta składa się z trzech oddzielnych opowieści, ukazanych w niezależnych od siebie czasie i przestrzeni.

Jest twórczynią wiersza Bardo. Szopka, zawierającego opis ruchomej szopki z klasztoru redemptorystów w Bardzie Śląskim. Ma także honorowe obywatelstwo tego miasta.

W pierwszej połowie października 2007 ukazała się powieść Bieguni. Tokarczuk pracowała nad nią trzy lata. Wspomina, że większość notatek robiła w czasie podróży[9]. „Ale nie jest to książka o podróży. Nie ma w niej opisów zabytków i miejsc. Nie jest to dziennik podróży ani reportaż. Chciałam raczej przyjrzeć się temu, co to znaczy podróżować, poruszać się, przemieszczać. Jaki to ma sens? Co nam to daje? Co to znaczy” – pisze we wstępie autorka[9]. Jak mówi sama Tokarczuk, „pisanie powieści jest dla mnie przeniesionym w dojrzałość opowiadaniem sobie samemu bajek. Tak jak to robią dzieci, zanim zasną. Posługują się przy tym językiem z pogranicza snu i jawy, opisują i zmyślają”[10].

TwórczośćEdytuj

EkranizacjeEdytuj

NagrodyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Olga Tokarczuk z nagrodą Bookera 2018! Książka ''Bieguni'' najlepsza na świecie, „gazeta.pl”, 22 maja 2018 [dostęp 2018-05-22] (pol.).
  2. Olga Tokarczuk. Absolwentka Liceum Ogólnokształcącego w Kietrzu – matura 1980. [dostęp 2009-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-04-18)].
  3. a b Anna Morawiecka Bieguństwo, wywiad z Olgą Tokarczuk, magazyn „Ludzka Sprawa”, 11(26)/2008, s 4–5.
  4. Beata Łabutin: Olga Tokarczuk wykładowcą UO (pol.). Gazeta Wyborcza, 7 lutego 2008. [dostęp 2008-06-15].
  5. Festiwal Góry Literatury.
  6. Barbara Adamska: Festiwal Góry Literatury (pol.). Urząd Gminy Nowa Ruda. [dostęp 2018-07-27].
  7. O. Tokarczuk, Oddział psychogeriatryczny, „Mandragora, nr 4, Wrocław 1984, s. 105–109; Powrót na niebo, „Mandragora” nr 8, Wrocław, 1990, s. 142–145.
  8. Karol Maliszewski, Poezja wrocławska w latach 1980–2000, pierwodruk: Karol Maliszewski, Pociąg do literatury, Wrocław, 2010, s. 75–89, dolnoslaskosc.pl, 2004 [dostęp 2016-10-14].
  9. a b Spotkanie z okazji wydania nowej powieści Olgi Tokarczuk (notka PAP), Instytut Książki, 08.10.2007 [dostęp 2015-12-26].
  10. Podróż ludzi Księgi – notka wydawnicza (Wydawnictwo W.A.B.) [dostęp 2015-12-25].
  11. Poprzedzony wstępem Kingi Dunin.
  12. Olga Tokarczuk, „Moment niedźwiedzia”. Culture.pl. [dostęp 2012-03-12].
  13. Zgubiona dusza.
  14. a b Za artykułem w „Gazecie Wyborczej” online na Wyborcza.pl.
  15. Nagroda Nike 1999. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  16. Nagroda Nike 2002. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  17. Nagroda Literacka Nike 2015 dla Olgi Tokarczuk. onet.pl, 2015-10-04. [dostęp 2015-10-04].
  18. Nagroda Nike 1997. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  19. Związek Rzemiosła Polskiego: Laureaci Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta w latach 1994–2009. zrp.pl. [dostęp 2014-09-11].
  20. Nagroda Nike 2008. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  21. Gloria Artis dla Olgi Tokarczuk. mkidn.gov.pl, 2010-01-29. [dostęp 2012-11-21].
  22. Nagroda Nike 2010. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  23. Znamy finalistów Nike 2015 | Artykuł | Culture.pl. [dostęp 2015-09-13].
  24. Natalia Szostak, Olga Tokarczuk odebrała w Szwecji Międzynarodową Nagrodę Literacką. Wyróżniono ją za ''Księgi Jakubowe'', wyborcza.pl, 19 stycznia 2017 [dostęp 2017-01-22].
  25. IV Gala Alei Gwiazd Literatury z Olgą Tokarczuk, Miejska Biblioteka Publiczna w Mińsku Mazowieckim [dostęp 2017-12-14].
  26. Przemysław Malinowski, Prezydent Poznania i pisarka Olga Tokarczuk laureatami nagród IX Kongresu Kobiet, rp.pl, 10 września 2017 [dostęp 2017-12-14] (pol.).
  27. Polcul. Wyróżnienia wiosna 2018 (pol.). Polcul Foundation. [dostęp 2018-04-28].
  28. Flights wins the Man Booker International Prize 2018 (ang.). http://themanbookerprize.com.+[dostęp 2018-05-23].

Linki zewnętrzneEdytuj