Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy dzielnicy Krakowa. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Dwór Potockich
Supermarket ALMA

Olsza – dawna wieś zlokalizowana w Dolinie Prądnika, ok. 3 km na północny wschód od centrum Krakowa, obecnie w granicach Krakowa, obecnie jej tereny wchodzą w skład Dzielnicy III Prądnik Czerwony i Dzielnicy II Grzegórzki. Część dawnej Olszy na terenie Dzielnicy II zajmuje obecnie Osiedle Oficerskie.

Etymologia nazwyEdytuj

Olsza jest nazwą odapelatywną od nazwy drzewa olsza. Pierwotnie tereny Olszy porastały gęste lasy łęgowe, charakterystyczne dla dolin rzecznych (tu – dla Doliny Prądnika) i zbudowane głównie z olchy czarnej.

PołożenieEdytuj

Olsza położona jest na północny wschód od Starego Miasta. Dawne granice Olszy biegły: od północnego wschodu w rejonie obecnej ul. Malawskiego, od południowego wschodu wzdłuż obecnych ulic Pilotów, Olszyny i Brodowicza, od południowego zachodu linią obecnej ul. Lubomirskiego, od północnego zachodu obecnymi ulicami Rakowicką i Brogi.

Obecnie od południa Olsza graniczy z wzniesionym w dawnej południowej części wsi Osiedlem Oficerskim. Granica jest umowna, można przyjąć że do Osiedla Oficerskiego należy ta część zabudowy, która powstała w uporządkowanej formie do II wojny światowej. Można też przyjąć umowną granicę na linii ul. Grochowskiej i rzeki Białuchy. Od zachodu Olsza graniczy z os. Warszawskie (rozdziela rzeka Prądnik wzdłuż ul. Gdańskiej). Od północy od os. Olsza II oddziela linia ulic: Malawskiego, Bohaterów Wietnamu i Młyńskiej. Od wschodu ul. Meissnera rozdziela od os. Pszona, a ul. Chałupnika od os. Śliczna.[potrzebny przypis]

Przez Olszę przepływa rzeka Białucha (Prądnik). Olszę przecina dwutorowa linia kolejowa PLK-100 (Kraków Mydlniki – Gaj) będąca „małą” towarową obwodnicą Krakowa, obecnie wykorzystywana przez pociągi towarowe oraz kilka pociągów TLK.

HistoriaEdytuj

 
Kraków Olsza – fragment mapy Cesarstwa Austriackiego z XIX wieku

Pierwsza wzmianka na temat Olszy pochodzi z XVII w. kiedy to stanowiła część Prądnika Czerwonego, jednak z osobnym folwarkiem (w rejonie obecnych ulic Kanonierów, Pięknej, Ptasiej i Sokołowskiego).

W 1910 południową część wsi Olsza przyłączono do Krakowa. W okresie międzywojennym powstało na tym terenie Osiedle Oficerskie o charakterze willowym. W 1941 do Krakowa przyłączono pozostałą część dawnej wsi.

Większość obecnej zabudowy Olszy powstała na działkach budowlanych wytyczonych po II wojnie światowej z majątku rodziny Potockich.[potrzebny przypis]

ZabytkiEdytuj

Dwór Potockich
(ul. Sokołowskiego 19). Już w XVII wieku na terenie tzw. Starej Olszy istniał oddzielny folwark. W drugiej połowie XVIII wieku wybudowany został przez karmelitów bosych dwór. W pierwszej połowie XIX stulecia został on przebudowany w stylu klasycystycznym, z kolumnowym portykiem od południa. Otoczenie dworku zmieniono na park krajobrazowy.: Dwór wraz z parkiem o powierzchni 3,3 ha jest wpisany pod nazwą „Ogród w Olszy” do ewidencji zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków.

Placówki oświatoweEdytuj

  • Młodzieżowy Dom Kultury „Dom Harcerza” przy ul. Lotniczej 1. Prowadzi on zajęcia nauki gry na instrumentach (gitara klasyczna, perkusja, keyboard) oraz koła zainteresowań (malarskie, fotograficzne, taneczne itd.)

InfrastrukturaEdytuj

  • Przy ulicy Pilotów usytuowany supermarket Alma, Castorama oraz salon meblowy Black Red White.

BibliografiaEdytuj

  • Encyklopedia Krakowa. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Kraków 2000

Linki zewnętrzneEdytuj