Olszanica (województwo podkarpackie)

wieś w województwie podkarpackim

Olszanicawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, siedziba gminy Olszanica[3][4].

Artykuł 49°28′42″N 22°26′37″E
- błąd 39 m
WD 49°29'N, 22°24'E, 49°30'N, 22°24'E
- błąd 19375 m
Odległość 1451 m
Olszanica
wieś
Ilustracja
Pałac w Olszanicy
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat leski
Gmina Olszanica
Liczba ludności (2011) 1247[1][2]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-722
Tablice rejestracyjne RLS
SIMC 0358262
Położenie na mapie gminy Olszanica
Mapa konturowa gminy Olszanica, w centrum znajduje się punkt z opisem „Olszanica”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Olszanica”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Olszanica”
Położenie na mapie powiatu leskiego
Mapa konturowa powiatu leskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Olszanica”
Ziemia49°28′42″N 22°26′37″E/49,478333 22,443611
Kościół parafialny w Olszanicy z dzwonnicą

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim.

Wieś leży w dolinach potoków Wańkówka i Stary Potok, które łącząc się dają początek Olszanki prawego dopływu Sanu. Przez miejscowość przechodzi droga krajowa nr 84 i linia kolejowa nr 108 StróżeKrościenko z przystankiem Olszanica.

HistoriaEdytuj

W 1376 roku Olszanica była jak i Myczkowce prywatną wsią szlachecką i stanowiła własność Oleśki (Olescho). Wymieniana w 1436 roku jako miejscowość założona w sobieńskich dobrach Kmitów na prawie wołoskim. Nazwa wsi ma pochodzenie topograficzne, wywodzi się od słowa olsza, olszyna i oznaczała teren porośnięty olchami. Fakt ten potwierdzają źródła: 1441 Olschanycze, 1443 Kmitowie mieli dwór obronny.

W 1436 roku Jan Goligyan w imieniu żony Małgorzaty wystąpił do sądu grodzkiego w Sanoku przeciw Mikołajowi Kmicie- kasztelanowi przemyskiemu, który zajął gwałtem dobra ojczyste Małgorzaty Goligyan, przypadłe jej po bracie zm. Janie Kmicie i jego dzieciach z Bachórza, tj. Zamek Sobień z wsiami doń należącymi Olszanica, Myczkowce, Rajskie i Izdebki oraz inne. Spór ten trwał do 1441 roku, aż gdy doszło do ugody między Małgorzatą żoną Przedpełka Mościca z Wielkiego Koźmina a jej stryjem Mikołajem Kmitą z Wiśnicza, kasztelanem przemyskim.

Potem właścicielami Olszanicy byli Tarłowie, Mniszchowie, Jordanowie, Jasieńscy. W 1580 roku w podziale majątku po Barbarze z Herburtów Kmitowej dobra sobieńskie z Olszanicą przeszły w ręce Stadnickich a potem Tarłów. Gdy Jerzy Mniszech ożenił się z Jadwigą Tarło (córką Mikołaja Tarło – sekretarza królewskiego i Jadwigi Stadnickiej) i otrzymał w spadku m.in. Olszanicę Potok, Dębowiec, Sambor, Laszki Murowane, Chyrów i Bąkowice.

W pocz. XVII wieku była to własność Mniszchów i istniał tu zamek murowany, w którym przebywała Maryna Mniszchówna – późniejsza carowa. W 1663 roku rejestr podatkowy wymienia jako właściciela wsi starostę sanockiego (1661) Jerzego Jana Wandalina Mniszcha. Potem przejęli Olszanicę na własność Jordanowie. W połowie XIX wieku właścicielami posiadłości tabularnej w Olszanicy byli Bronisław i Krystyna hr. Stadniccy[5]. Od września 1939 do 1941 była pod okupacja sowiecką. Od 1941 do sierpnia 1944 wieś była siedzibą okupacyjnego hitlerowskiego urzędu gminy w powiecie sanockim.

ZabytkiEdytuj

Murowana cerkiew, pw. Zaśnięcia Matki Bożej z 1923 roku (projekt Bronisław Wiktor), która służy obecnie jako kościół rzymskokatolickiej Parafii Matki Bożej Pocieszenia. Obok cerkwi na parawanowej dzwonnicy można podziwiać dzwon z 1630 roku. Cerkiew sąsiaduje z zespołem pałacowo-parkowym, na który składają się: pałacyk z 1905 (wybudował go Antoni Juściński[6][7][8][9]), zabudowania gospodarcze, oficyna i kuźnia, most z II poł. XIX w. Godne zwiedzenia są również kapliczki przydrożne z XIX w.

Osoby związane z OlszanicąEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Olszanica w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2018-03-18] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-18].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 150.
  6. Historia. palacbiesa.pl. [dostęp 2016-07-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-17)].
  7. Historia i opis. atlasrezydencji.pl. [dostęp 2016-07-08].
  8. Opis. ogrody.podkarpackie.travel. [dostęp 2016-07-08].
  9. Olszanica: Pałacyk Jordanów. bieszczady.land. [dostęp 2016-07-08].

Linki zewnętrzneEdytuj