Otwórz menu główne

Onondaga (jezioro)

jezioro w Stanach Zjednoczonych
Ten artykuł dotyczy jeziora w USA. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Onondaga (ang. Lake Onondaga) – jezioro w Stanach Zjednoczonych.

Onondaga
Ilustracja
Syracuse z jeziorem Onondaga
Położenie
Państwo  Stany Zjednoczone
Miejscowości nadbrzeżne Syracuse
Wysokość lustra 110 m n.p.m.
Morfometria
Powierzchnia 12 km²
Wymiary
• max długość
• max szerokość

7,4 km
1,6 km
Głębokość
• średnia
• maksymalna

10 m
19 m
Hydrologia
Rzeki zasilające Nine Mile Creek
Onondaga Creek
Rzeki wypływające Rzeka Seneca
Położenie na mapie stanu Nowy Jork
Mapa lokalizacyjna stanu Nowy Jork
Onondaga
Onondaga
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa lokalizacyjna Stanów Zjednoczonych
Onondaga
Onondaga
Ziemia43°06′54″N 76°14′34″W/43,115000 -76,242778
Zakłady Solvay'a nad jeziorem Onondaga, ok. 1900

W latach 70. XX w. uznawane było za jedno z najbardziej zanieczyszczonych zbiorników na terenie Stanów Zjednoczonych. Od tego czasu trwa akcja oczyszczania jeziora.

GeografiaEdytuj

Jezioro Onondaga leży w hrabstwie Onondaga w centrum najbardziej uprzemysłowionego obszaru regionu Central New York w stanie Nowy Jork w Stanach Zjednoczonych, na północ od Syracuse[1][2]. Rozciąga się z północnego zachodu na południowy wschód[2]. Ma 7,4 km długości i 1,6 szerokości[1]. Zajmuje powierzchnię 12 km²[1]. Jego średnia głębokość to ok. 10 m, a w najgłębszym miejscu jezioro sięga 19 m głębokości[1].

Jego zlewnia zajmuje 738 km²[1]. Główne rzeki zasilające jezioro to Nine Mile Creek i Onondaga Creek[3][2]. Do jeziora odprowadzone są również wody z oczyszczalni ścieków Hrabstwa Onondaga – Metropolitan Syracuse Sewage Treatment Plant (METRO), co stanowi 20% (30% latem) wód spływających do zbiornika[3].

Jezioro leży w zasięgu klimatu kontynentalnego, na który duży wpływ ma bliskość geograficzna Wielkich Jezior[2].

HistoriaEdytuj

Nad jeziorem Onondaga Indianie z terenów na wschód od Wielkich Jezior i na południe od Rzeki św. Wawrzyńca zawiązali ligę plemion Irokezów, a brzegi jeziora stały się ich głównym ośrodkiem[3][1]. Pierwszym Europejczykiem, który dotarł do jeziora, był francuski podróżnik Samuel de Champlain (1570–1635)[2]. W 1654 roku w okresie zawieszenia broni w walkach z Irokezami nad jeziorem powstała niewielka osada jezuicka Ste. Marie de Gannentaha[2]. Jezuitom przypisuje się odkrycie słonych źródeł w pobliżu ujścia Onondaga Creek[2].

Osadnicy z Europy zaczęli osiedlać się na ziemiach wokół jeziora w XVII–XVIII w.[1] W XIX w. po stronie zachodniej zaczęła rozwijać się produkcja soli na potrzeby przemysłu (węglanu sodu), po stronie północno-zachodniej powstała baza turystyczna[2].

W XX w. tereny na zachodnim brzegu jeziora zostały silnie zindustrializowane[1] – m.in. powstały zakłady produkcji stali, farmaceutyków i sprzętu gospodarstwa domowego[2].

ZanieczyszczenieEdytuj

Od początku osadnictwa do zbiornika odprowadzano nieczystości, ścieki miejskie i przemysłowe[1]. Ścieki przemysłowe charakteryzowały się dużą zawartością pestycydów, metali ciężkich, ołowiu, kobaltu i przede wszystkim rtęci[1]. Z powodu zanieczyszczenia wody, w 1940 roku wprowadzono zakaz pływania w jeziorze[1][2].

Pierwsze działania na rzecz czystszej wody podjęto w późnych latach 50. XX w., kiedy rozpoczęto budowę oczyszczalni ścieków, ukończonej w 1960 roku[2]. Na początku lat 70. XX w., podczas przeprowadzonych wówczas badań, stwierdzono wysokie stężenie rtęci w mięsie ryb i w 1972 roku wprowadzono zakaz rybołówstwa[2].

Jezioro uznawane było wówczas za jedno z najbardziej zanieczyszczonych zbiorników na terenie Stanów Zjednoczonych, głównie z powodu zanieczyszczeń spływających za sprawą Ley Creek – jednej z mniejszych rzek wpływających do zbiornika[4]. W latach 80. XX w. do rzeki dostał się fosfor z zakładów produkujących świece oraz płyn do odladzania samolotów z pobliskiego lotniska[4]. Wiele zanieczyszczeń chemicznych pochodziło z zakładów chemicznych Solvay, które zostały przejęte przez koncern Honeywell, któremu po zamknięciu zakładów zostało powierzone oczyszczanie jeziora[4][5]. Wiele zanieczyszczeń zostało usuniętych przy pomocy metody bagrowania[4].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k Department of Environmental Conservation: Onondaga Lake Superfund Site (ang.). W: www.dec.ny.gov [on-line]. [dostęp 2019-01-27].
  2. a b c d e f g h i j k l Steven W. Effler (red.): Limnological and Engineering Analysis of a Polluted Urban Lake: Prelude to Environmental Management of Onondaga Lake, New York. Springer Science & Business Media, 2012. ISBN 978-1-4612-2318-4. [dostęp 2018-01-27]. (ang.)
  3. a b c The Onondaga Nation: Onondaga Lake - The Most Polluted Lake in America (ang.). [dostęp 2019-01-27].
  4. a b c d Neil K. MacMillan: Disasters of Onondaga County. Arcadia Publishing, 2017, s. 92. ISBN 978-1-4396-6155-0. [dostęp 2019-01-27]. (ang.)
  5. Honeywell International Inc.: Onondaga Lake Cleanup (ang.). [dostęp 2019-01-27].