Opływ Motławy

kanał i dawna fosa w Gdańsku

Opływ Motławy – dawna fosa i ramię ujściowe Motławy (poprzez Śluzę Kamienną), obecnie opływające od południa i wschodu bastiony fortyfikacji gdańskiego Dolnego Miasta, będące częścią potężnego systemu nowożytnych obwarowań Gdańska.

Opływ Motławy
ilustracja
Państwo  Polska
Lata budowy poł. XVI w.
Początek
Akwen Motława
Miejsce Śluza Kamienna
współrzędne 54°20′14″N 18°39′04″E/54,337222 18,651111
Koniec
Akwen Martwa Wisła
współrzędne 54°21′14″N 18°40′40″E/54,353889 18,677778
Typ kanału fosa
Położenie na mapie Gdańska
Mapa konturowa Gdańska, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „początek”, natomiast w centrum znajduje się punkt z opisem „koniec”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „początek”, powyżej na prawo znajduje się również punkt z opisem „koniec”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „początek”, powyżej na prawo znajduje się również punkt z opisem „koniec”

Opływ Motławy znajduje swoje ujście do Martwej Wisły na wysokości Gęsiej Karczmy, w miejscu dawnej przeprawy drogowej (nieopodal dzisiejszego mostu Siennickiego).

HistoriaEdytuj

 
Opływ Motławy wokół Gdańska ("ząbkowany") i bastiony wokół Gdańska, na planie z 1694
 
Bastion Żubr i opływająca go fosa (Opływ Motławy)
 
Po lewej Śluza Kamienna, w środku Cztery Dziewice, po prawej Motława
 
Gdańsk i zachodnia część Opływu Motławy, ok. 1628
 
Opływ Motławy i Brama Wyżynna, XIX w.
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Budowa zachodnich wałów i otaczającego ich z zewnątrz Opływu Motławy rozpoczęła się około połowy XVI wieku. Były to fortyfikacje typu starowłoskiego. W latach 1623-1638 zbudowano ciąg 14 bastionów z fosą, od południa i wschodu. Były to fortyfikacje typu staroholenderskiego (czyli ziemnych, bez murowanych skarp i kazamat).

Z upływem czasu fortyfikacje straciły znaczenie militarne i stały się przestarzałą przeszkodą znacznie utrudniającą rozwój i funkcjonowanie miasta. Od końca XIX wieku rozpoczęto likwidowanie wałów i zasypywanie fosy. Zasypana została cała zachodnia odnoga Opływu Motławy.

Teren Opływu Motławy został po latach zaniedbań poddany rekultywacji i rewitalizacji. Wzdłuż fosy, na wałach i bastionach, powstały chodniki i ścieżki rowerowe przeobrażając tereny poforteczne w swoisty miejski park rekreacji. Fortyfikacje uległy częściowej dewastacji i rozbiórce (okolice stadionu "GKS Wybrzeże Gdańsk" i infrastruktura dworcowa nieistniejącej już wąskotorowej Gdańskiej Kolei Dojazdowej).

Fortyfikacje w ciągu Opływu MotławyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj