Opactwo Esrum

Opactwo cystersów w Esrum – (duńskie: Esrum albo Esrom Kloster) klasztor cystersów w Esrum, w Danii, w regionie stołecznym Region Stołeczny, na północy wyspy Zelandia, między jeziorem Esrum (Esrum Sø) a cieśniną Sund, w pobliżu wsi Esbønderup, na obszarze Parku Narodowego Królewska Północna Zelandia (Nationalpark Kongernes Nordsjælland)'[1]'.

Opactwo cystersów
Esrum Kloster
Ilustracja
Klasztor w Esrum
Państwo  Dania
Miejscowość Esrum
Kościół Kościół katolicki
Rodzaj klasztoru Opactwo
Właściciel Cystersi
Typ zakonu męski
Materiał budowlany cegła
Data budowy 1140
Data zamknięcia 1536
Data zburzenia po 1559
Położenie na mapie Regionu Stołecznego
Mapa konturowa Regionu Stołecznego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Opactwo cystersów”
Położenie na mapie Danii
Mapa konturowa Danii, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Opactwo cystersów”
Ziemia56°02′51″N 12°22′51″E/56,047500 12,380833
Klasztor w Esrum na grafice z 1800 r.

Zarys historiiEdytuj

W 1151, na miejsce wcześniejszego klasztoru benedyktynów arcybiskup Eskil z Lund (żyjący w latach 1100-81) sprowadził cystersów z opactwa w Clairvaux[2]. Opactwo w Esrum, najstarsze cysterskie opactwo na obecnym terenie Danii (drugie na terenie ówczesnej Danii po opactwie Herrevad, które od 1658r. znalazło się na terenie Szwecji), w stosunkowo krótkim czasie stało się bogato uposażonym i prężnie działającym ośrodkiem duchowym oraz kulturalno-gospodarczym tej części Europy. Pożary pierwotnych zabudowań w 1194 i 1204 przyczyniły się do gruntownej odbudowy, wówczas powstał okazały trzynawowy kościół opacki. Z zachowanych zabytków literatury średniowiecznej znany jest Codex Esromensis (Esrum Klosters Brevbog), kodeks z 259 łacińskimi dokumentami rękopiśmiennymi z lat 1140-1512[3].

Świetność opactwa bezpowrotnie skończyła się z nadejściem reformacji w 1536r., kiedy dekretem króla Chrystiana III z dnia 30 października 1536 luteranizm stał się religią państwa, a w 1537 r. zrekonstruowana Rada Państwa zaaprobowała zarządzenie luterańskie (Ordinatio ecclesiastica regnorum Daniae et Norwegiae et ducatuum Slesvicencis, Holtsatiae etc. etc.), opracowane w oparciu o wyznanie augsburskie i mały katechizm Lutra przez duńskich teologów wraz z pastorem luterańskim, bliskim współpracownikiem i przyjacielem Marcina Lutra Janem Bugenhagenem, podpisane przez króla po poprawkach naniesionych przez Bugenhagena 2 września 1537r.. Wszystkie dobra kościoła katolickiego przejęte zostały przez Koronę, a opactwu pozwolono funkcjonować jako klasztor do roku 1559, kiedy pozostałych 11 zakonników zmuszono do przeniesienia się do opactwa Sorø, zaś zabudowania klasztorne w dużym stopniu rozebrano i pozyskane w ten sposób materiały budowlane użyto przy budowie zamków Frederiksborg i Kronborg w Helsingør nad cieśniną Sund, do terenów którego zamku przyłączono ziemie należące do opactwa.

W wieku XVII zabudowania klasztorne którym udało się przetrwać zaadaptowane zostały na domek myśliwski dla królów i dworu, a do 1717r. istniała tam również stadnina koni, po czym do 1746r. ulokowane tam były barki dla dragonów. Następnie mieściły się tam różnego rodzaju urzędy wojskowe i cywilne i lokalne władze administracyjne przejęły opactwo na swoją własność.[4]

Klasztor w Esrum utworzył sześć filii[5]:

  1. 1158 - Vitskøl (łac. Vitae Schola) - obecnie Północna Jutlandia, gmina Løgstør
  2. 1161 - Sorø
  3. 1172 - Dargun
  4. 1172 - Eldena
  5. 1173 - Kołbacz
  6. 1192 - Ryd (łac. Rus regis) - obecnie Glücksburg (Ostsee)

Klasztor dziśEdytuj

W piwnicy jedynego ocalałego budynku gospodarczego, powstałego w latach 1350-1450, z dawnego klasztornego skrzydła południowego, od 1997 działa restauracja. W innych pomieszczeniach urządzono wystawy o charakterze muzealnym, salę koncertową oraz sklep z pamiątkami i punkt informacji turystycznej. W okolicy klasztoru znakowane szlaki turystyczne, prowadzą m.in. nad jezioro Esrum (Park Narodowy Królewska Północna Zelandia).

Ser „Esrom”Edytuj

Znana marka związana z miejscem, ser według klasztornej receptury z 1559 produkowany jest od 1930, oficjalna nazwa od 1962. Ser typu „trapistów”, posiada PGI (Chronione Oznaczenie Geograficzne).

PrzypisyEdytuj

  1. https://nationalparkkongernesnordsjaelland.dk/
  2. Encyklopedia Katolicka, Tom III. Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski, 1979, s. 727-728. ISBN 83-86668-03-2.
  3. Bent Christensen i inni: Esrum Klosters Brevbog, Tomy I i II. Kopenhaga: Museum Tusculanum Press (Uniwersytet Kopenhaski), 2002. ISBN 87-7289-754-7.
  4. http://esrummiddelalderdage.dk/en/om-esrum-kloster/
  5. Aleksandra Solarska, Barbara Sztark: Cystersi w Europie i na Pomorzu. Szczecin: Książnica Szczecińska, 1994, s. 29-39.

Linki zewnętrzneEdytuj