Otwórz menu główne

Ojzer Warszawski

żydowski prozaik, malarz i krytyk sztuki, piszący w języku jidysz
(Przekierowano z Oser Warszawski)

Ojzer Warszawski (jid. ‏עוזר וואַרשאַווסקי‎; ur. 15 kwietnia 1898 w Sochaczewie, zm. 10 października 1944 w Auschwitz[1][2]) – żydowski prozaik, malarz i krytyk sztuki, piszący w języku jidysz[3], czołowy przedstawiciel naturalizmu w literaturze jidysz[2].

Ojzer Warszawski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1898
Sochaczew
Data i miejsce śmierci 1944
Auschwitz

Spis treści

Życie i twórczośćEdytuj

Urodził się w rodzinie nauczyciela i sklepikarza. Podczas I wojny światowej rodzina przeniosła się do Warszawy. Tam Ojzer Warszawski był związany (choć nieformalnie) z awangardową grupą literacko-artystyczną „Hałastra”[2][4].

W 1920 r. zadebiutował powieścią Szmuglerzy (jid. ‏שמוגלאַרס‎ Szmuglars), która cieszyła się dużą popularnością i do roku 1926 doczekała się czterech wydań[5]. Akcja powieści toczy się pod koniec I wojny światowej, ukazując życie przemytników kursujących pomiędzy małym miasteczkiem a Warszawą i demoralizację ludności żydowskiej pod okupacją niemiecką[2][6]. Uznawana jest za najlepsze dzieło Warszawskiego, a jednocześnie za najważniejszą pozycję żydowskiego naturalizmu[6]. Dalsze jego utwory z tego okresu twórczości to głównie opowiadania, zamieszczane na łamach różnych czasopism jidyszowych[5].

W 1923 r. opuścił Polskę i w 1924 zamieszkał w Paryżu, gdzie poświęcił się przede wszystkim malarstwu i krytyce literackiej[5]. Tam powstały także dwie dalsze części trylogii powieściowej Warszawskiego, a mianowicie Mundur (jid. ‏דער מונדיר‎ Der mundir) oraz Żniwa (jid. ‏שניט־צײַט‎ Sznit-cajt), jednak nie zdobyły one takiej popularności, jak część pierwsza[5]. W późniejszym czasie publikował on głównie eseje na temat sztuki (m.in. dotyczące twórczości zaprzyjaźnionego z nim Marca Chagalla)[5].

Do twórczości literackiej powrócił na krótko przed wybuchem II wojny światowej i w trakcie jej trwania, jednak większość z tych utworów, mających postać obszernych notatek, nie ukazała się drukiem[2][7].

Podczas II wojny światowej ukrywał się na południu Francji, a później w Rzymie. Został jednak aresztowany przez włoskich faszystów i deportowany do Auschwitz, gdzie zginął w 1944 roku[6].

Tłumaczenia twórczości na język polskiEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj