Osiedle Podwawelskie

Osiedle Podwawelskie – osiedle w Krakowie wchodzące w skład Dzielnicy VIII Dębniki, niestanowiące jednostki pomocniczej niższego rzędu w ramach dzielnicy.

Osiedle Podwawelskie
Ilustracja
Wieżowce we wschodniej części osiedla, widok od wschodu, od strony ulicy Konopnickiej
Państwo  Polska
Miasto Kraków
Dzielnica VIII Dębniki
Data budowy 1967–1976
Architekt Witold Cęckiewicz z zespołem
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Osiedle Podwawelskie
Osiedle Podwawelskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Osiedle Podwawelskie
Osiedle Podwawelskie
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Osiedle Podwawelskie
Osiedle Podwawelskie
Ziemia50°02′28,7″N 19°55′44,4″E/50,041300 19,929000
Widok na Osiedle Podwawelskie z jednego z wieżowców (w kierunku północnym)
Wieżowiec na Osiedlu Podwawelskim

HistoriaEdytuj

Osiedle Podwawelskie powstało na terenie dawnych miejscowości Ludwinów oraz Zakrzówek, które to zostały przyłączone do Krakowa kolejno w 1910 i 1909 roku jako IX i X dzielnica katastralna[1]. Zespół Osiedla Podwawelskiego powstał na drodze konkursu architektonicznego, rozstrzygniętego w 1965 roku. Zwyciężył projekt przygotowany przez zespół prof. Witolda Cęckiewicza. Projekty poszczególnych budynków sporządzili Maria i Jerzy Chronowscy, z którymi współpracowali Stefan Golonka, Kazimierz Chodorowski oraz Wiesława i Zbigniew Trella. Szczegółowe projekty urbanistyczne opracowali Anna Basista, Jan Lewandowski, Stefan Sitarski oraz Mieczysław Turski[2]. Układ urbanistyczny osiedla składa się z podłużnych, czteropiętrowych bloków o południowej ekspozycji elewacji, ustawionych w pasach równoległych[2], w czterech rzędach. Takie rozstawienie tych budynków uwzględnia właściwe przewietrzanie zespołu zgodnie z kierunkiem większości wiatrów w Krakowie z zachodu na wschód[2]. Na zabudowę osiedla składa się również szesnaście dziesięciopiętrowych punktowców. Są to budynki powstałe według tego samego projektu autorstwa Marii i Jerzego Chronowskich, co pięć punktowców na osiedlu Wysokim w Bieńczycach, które to otrzymały w 1972 roku tytuł Mister Krakowa - nagrodę przyznawaną za najlepsze architektoniczne realizacje w mieście[3]. Zostały one na osiedlu Podwawelskim ustawione swobodnie w zieleni[2], na zachodnich, południowych i wschodnich obrzeżach zespołu osiedla. Uzupełnieniem całości zespołu miały być pawilony handlowo-usługowe. Budynki mieszkalne na osiedlu zostały wykonane w technologii wielkopłytowej „Żerań” oraz technologii „Domino-68” i „WUF-T”[2]. Przez środek osiedla w osi północ-południe przechodzi zielony ciąg spacerowy, zamknięty od południa Kościołem Matki Boskiej Fatimskiej[2], będący głównym założeniem parkowym wewnątrz osiedla. Osiedle początkowo zostało podzielone na dwie jednostki: Ludwinów i Zakrzówek[2]. Realizacja zespołu urbanistycznego Osiedla Podwawelskiego odbyła się w latach 1967-1976[2].

W początkowym etapie budowy nazywało się „Osiedle Tysiąclecia”[4], po czym nazwa ta została przejęta przez inne osiedle wchodzące w skład Mistrzejowic. Wówczas to zmieniono nazwę na Osiedle Podwawelskie.

Bardzo ważną rolę w budowaniu lokalnej społeczności odegrał Dom Kultury Podwawelski, w którym pracę z młodzieżą prowadził Jan Bajger, przyrodnik, instruktor karate, organizator sekcji biegów na orientację. Po nim funkcję kierownika piastował Zbigniew „Dino” Bożek, który pełnił ją aż do połowy lat 90.

PołożenieEdytuj

Osiedle rozciąga się po zachodniej stronie Wisły. Kształtem przypomina prostokąt ograniczony ulicami: Konopnickiej od wschodu, Dworską i Wierzbową od północy, Kapelanka od zachodu oraz doliną Wilgi od południa. Z północno-wschodnich krańców osiedla widać zabudowę Starego Miasta oraz Wawel. Z okien skierowanych na południe w dziesięciopiętrowych wieżowcach widać Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach oraz Tatry, a na północ widać Kopiec Kościuszki, dwa stadiony piłkarskie (TS Wisła i KS Cracovia) i kościół św. Stanisława Kostki. Z południowo-wschodnich części osiedla widać Studio Telewizji Kraków i wieżę telewizyjną. Na zachód od osiedla znajduje się Zalew Zakrzówek i „Skałki Twardowskiego”.

KomunikacjaEdytuj

Osiedle jest dobrze skomunikowane z pozostałą częścią Krakowa. Głównymi arteriami wyprowadzającymi ruch z osiedla są ulice: Kapelanka, Monte Cassino oraz Konopnickiej. Osiedle nie posiada komunikacji kolejowej. Przy ulicy Barskiej znajduje się pętla autobusów komunikacji miejskiej oraz dworzec busów podmiejskich. Na ulicy Kapelanka znajduje się otwarte 22 lipca 1978 roku[5] torowisko tramwajowe z liniami tramwajowymi dziennymi oraz nocną. Ulice Konopnickiej i pobliska Monte Cassino to ważne trasy autobusów komunikacji miejskiej z bezpośrednimi połączeniami do innych dzielnic Krakowa oraz do Wieliczki.

InfrastrukturaEdytuj

 
Pomnik Marii Konopnickiej
Antoni Hajdecki (1986)

Placówki oświatoweEdytuj

  • Żłobek nr 23
  • Przedszkole nr 71
  • Przedszkole nr 127
  • Przedszkole nr 140
  • Szkoła Podstawowa nr 25
  • SOSW nr 1 (internat)

Placówki kulturalneEdytuj

  • Dom Kultury Podgórze (filia nr 3)

Służba zdrowiaEdytuj

  • NZOZ Kraków-Południe Przychodnia Dębniki (chirurgia, dermatologia, ginekologia-położnictwo, kardiologia, neurologia, okulistyka, onkologia, otolaryngologia, pulmonologia, reumatologia i stomatologia)

KościołyEdytuj

Organizacje pozarządoweEdytuj

  • 3 Podgórski Szczep „Fioletowej Trójki” im. Tadeusza Kościuszki
  • Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów (koło nr 13)
  • Centrum Młodzieży „U Siemachy" - nieaktualne, po zalaniu w trakcie powodzi zostało przeniesione do "Bonarki".
  • Środowiskowy Dom Samopomocy Caritas Archidiecezji Krakowskiej

PomnikiEdytuj

InneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Bogusław Luchter, Katedra Gospodarki Regionalnej: Jednostki katastralne jako podstawa badań struktury użytkowania ziem w mieście Krakowie. W: Zeszyty Naukowe nr 821 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie [on-line]. 2010. [dostęp 2019-07-20].
  2. a b c d e f g h Podwawelskie. W: Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział Kraków [on-line]. [dostęp 2019-07-20].
  3. Nowa Huta Architektoniczny portret miasta drugiej połowy XX wieku. Kraków: Miasto Kraków, 2018, s. 107. ISBN 978-83-948244-3-3.
  4. Eugeniusz Wilczyk - panorama krakowskiej dzielnicy Ludwinów wykonana wiosną 1971 roku. W: hiperrealizm.blogspot.com [on-line]. [dostęp 2019-07-20].
  5. PSMKMS, Prywatna Strona Miłośnika Komunikacji Miejskiej i Szynowej - 40 lat trasy tramwajowej przez ulicę Kapelanka, psmkms.krakow.pl [dostęp 2018-09-18] (pol.).
  6. Pomnik M. Konopnickiej na os. Podwawelskim. W: Podwawelski.pl [on-line]. [dostęp 2019-07-20].