Otwórz menu główne

Osiedle Spółdzielcze – osiedle w Krakowie wchodzące w skład Dzielnicy XVIII Nowa Huta, niestanowiące jednostki pomocniczej niższego rzędu w ramach dzielnicy.

Osiedle Spółdzielcze
Ilustracja
Widok bloków na osiedlu od południa, od strony Parku Wiśniowy Sad
Państwo  Polska
Miasto Kraków
Dzielnica XVIII Nowa Huta
Data budowy 1960–1962
Architekt Tadeusz Rembiesa, Bolesław Skrzybalski i inni
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Osiedle Spółdzielcze
Osiedle Spółdzielcze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Osiedle Spółdzielcze
Osiedle Spółdzielcze
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Osiedle Spółdzielcze
Osiedle Spółdzielcze
Ziemia50°04′38″N 20°01′38″E/50,077222 20,027222

HistoriaEdytuj

Osiedle Spółdzielcze wchodzi w skład sektora D Nowej Huty. Był to ostatni sektor realizowany w ramach budowy pierwszej części dzielnicy, w odmienności od pozostałych (A, B i C), czas jego realizacji przypadł na okres po odwilży w stosunkach politycznych z roku 1956. W skutek tego o ile sektory A, B i C zostały zrealizowane w mniejszym lub większym stopniu w stylu socrealistycznym, o tyle sektor D reprezentuje już styl poodwilżowego modernizmu. Układ sektora stanowi luźną zabudowę budynkami wolnostojącymi rozmieszczonymi między dużymi obszarami zieleni. Projekt sektora D wykonali architekci Tadeusz Rembiesa i Bolesław Skrzybalski. Projekty bloków na terenie sektora opracowali również Józef König, Andrzej Radnicki, Adam Fołtyn, Wacław Głowacki, Kazimierz Karasiński oraz Marta i Janusz Ingardenowie. Jego forma, która składa się w większości z wyjątkiem nielicznych punktowców przy al. Jana Pawła II z budynków w zabudowie niewysokiej trzy i czteropiętrowych ma bezpośredni związek z bliskością lotniska w Czyżynach, które funkcjonowało do 1963 roku, a więc jeszcze w momencie rozpoczęcia budowy osiedli w sektorze[1]. Osiedle Spółdzielcze było realizowane najpóźniej spośród osiedli wchodzących w skład sektora D, zatem jest ono najmłodszym osiedlem tzw. „Starej Nowej Huty”.

Usytuowanie i rozplanowanieEdytuj

Osiedle przestrzennie posiada kształt nieregularnego czworoboku. Za jego granice można uznać: od północnego wschodu al. gen. Andersa, od wschodu ul. gen. Boruty-Spiechowicza, od południa Park Wiśniowy Sad, od północnego zachodu ul. Bieńczycką.

Zabudowa mieszkaniowa na osiedlu składa się w większości z nietypowej dla innych części Krakowa zabudowy trzypiętrowej. Znajduje się tu 9 podłużnych bloków reprezentujących taki układ. Jeden podłużny blok czteropiętrowy znajduje się od strony skrzyżowania al. gen. Andersa i ul. gen. Boruty-Spiechowicza. Czteropiętrowe są również dwa bloki typu „puchatki”, ulokowane w środkowej części osiedla. Spośród obiektów użyteczności publicznej znajdują się tutaj: Zespół Szkół Ekonomicznych nr 2 im. Ignacego Daszyńskiego oraz Przedszkole Samorządowe nr 105.

W otoczeniu Osiedla Spółdzielczego, od jego południowej strony znajduje się Park Wiśniowy Sad, wyremontowany po 2014 roku stanowi główny teren zielony dla osiedla. Jego strukturę uzupełniają dwie plenerowe rzeźby: „Syrenka”[2], autorstwa Magdaleny Jaroszyńskiej z lat 1963-1965 i abstrakcyjna rzeźba „Ślimak” lub „Muszla”[2] o strukturze betonowej na metalowym stelażu, dekorowana kolorowymi, ceramicznymi kafelkami w typie mozaiki. Nieznanego autorstwa, również powstała w pierwszej połowie lat 60. XX wieku.

PrzypisyEdytuj

  1. Nowa Huta Architektoniczny portret miasta drugiej połowy XX wieku. Kraków: Miasto Kraków, 2018, s. 91-93. ISBN 978-83-948244-3-3.
  2. a b Alternatywny przewodnik po Nowej Hucie. Kraków: Miasto Kraków, 2017, s. 127-129. ISBN 978-83-948244-0-2.