Otwórz menu główne

Osiedle robotnicze na Starołęce w Poznaniu

Osiedle robotnicze na Starołęce (Małej) – założenie osiedlowe dla robotników w Poznaniu na Starołęce.

Osiedle robotnicze na Starołęce
Ilustracja
Zachowany w pierwotnym stanie ceglany budynek przy ul. Bystrej 21
Państwo  Polska
Miasto Poznań
Dzielnica Starołęka
Poprzednia nazwa Klein-Russland
Data budowy 1906-1912
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Osiedle robotnicze na Starołęce
Osiedle robotnicze na Starołęce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Osiedle robotnicze na Starołęce
Osiedle robotnicze na Starołęce
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Osiedle robotnicze na Starołęce
Osiedle robotnicze na Starołęce
Ziemia52°22′09,5700″N 16°56′26,1672″E/52,369325 16,940602

Spis treści

PlanyEdytuj

W początku XX wieku Starołęka stała się dynamicznie rozwijającym, przemysłowym przedmieściem Poznania. W związku z tym przeżywała również boom w budownictwie mieszkaniowym, które zaspokoić miało głównie potrzeby robotników tutejszych fabryk. W miejscu licznych tu jeszcze drewnianych chałup krytych strzechą wznoszono murowane domy i kamienice. Właściciele starołęckich zakładów przemysłowych powołali w 1905 do życia Towarzystwo Budowlane Użyteczności Publicznej Luisenhain Sp. z o.o. (Gemeinnützige Bauverein Luisenhain G.m.b.H.), które liczyło 31 członków, a kapitał zakładowy wynosił 23.000 marek. Celem Towarzystwa było wznoszenie domów na Starołęce i w jej okolicy, które miały być przeznaczone dla rodzin robotników posługujących się niemieckim językiem ojczystym tak w domu, jak i poza nim[1].

RealizacjaEdytuj

Planowano początkowo wzniesienie 70 domów mieszkalnych. Prace rozpoczęto w 1906 na obszarze ulic: Romana Maya – Forteczna (Droga Okrężna) – Pochyła. Do 1912 wzniesiono 68 budynków zarówno jednorodzinnych, jak i bliźniaczych, parterowych, z wysokimi poddaszami. Budowało je przedsiębiorstwo Karla Wurzbacha z Poznania. Domy były zróżnicowane pod względem architektonicznym, osiedle nie miało charakteru monotonnego, używano też zróżnicowane techniki: powierzchnie tynkowane, ceglane, jak i z muru pruskiego. Domy posiadały piwnice, chlewiki, szopy, studnie i ogrody o powierzchni ¾ morgi. W centrum kolonii usytuowano szkółkę z placem zabaw, w której prowadzono żłobek i przedszkole (opiekę sprawowano tutaj od pierwszego roku życia). Dzieci uczęszczały do lokalnej szkoły gminnej. W 1907 dobudowano też dom dziecka z fundacji tajnego radcy Haegermanna z Poznania i właścicieli fabryki Roya ze Starołęki. Chodziło tutaj 40 dzieci wyłącznie narodowości niemieckiej. W 1911 zainicjowano w kolonii chałupniczą wytwórczość kołnierzyków i bielizny dla kobiet, które w większości pozostawały w domach, podczas gdy w fabrykach i cegielniach pracowali mężczyźni. Do 1914 nie udało się zrealizować budowy dalszych 50 domów mieszkalnych oraz kościoła ewangelickiego[1].

DemografiaEdytuj

Większość osadników w kolonii stanowili reemigranci pochodzenia niemieckiego sprowadzani z Rosji przez pastora Jozefa Rosenberga z Latowic koło Ostrowa Wielkopolskiego. Potocznie nazywano więc osadę Małą Rosją (niem. Klein-Russland). Od 1909 w dzielnicy zamieszkiwać zaczęli, oprócz robotników, także drobni urzędnicy, zwłaszcza kolejowi, rzemieślnicy budowlani i inni, a także jeden księgowy[1].

Większa część budynków kolonii istnieje do dziś.

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Waldemar Karolczak, Z dziejów Małej Starołęki na początku XX wieku, w: Kronika Miasta Poznania, nr 4/2009, s.195-201, ISSN 0137-3552