Otwórz menu główne

Osmolalność, molalność – liczba osmoli (moli substancji czynnych osmotycznie) rozpuszczonych w jednym kilogramie rozpuszczalnika (wody). Osmolalność wszystkich płynów ustrojowych (zwykle bada się surowicę) organizmu w stanie fizjologicznym jest jednakowa (izoosmolalność) i wynosi około 295 mOsm/kg H2O. Za wartości graniczne przyjmuje się 280–300 mOsm/kg H2O.

Zobacz też: Osmolarność.

Zależy od stężenia i aktywności cząsteczek substancji rozpuszczonych w wodzie oraz stężenia i aktywności cząsteczek wody. Osmolalność nie zależy jednak od masy cząsteczkowej ani od ładunku cząsteczki.

Spis treści

Metody oznaczaniaEdytuj

Osmolalność zmierzonaEdytuj

Stosując metody oznaczania, wykorzystuje się zmiany właściwości roztworu poprzez rozpuszczone substancje osmotycznie czynne. Pomiary są wykonywane za pomocą osmometrów, na podstawie porównania właściwości fizykochemicznych roztworów. Najczęściej wykonywany jest pomiar temperatury zamarzania, rzadziej temperatury wrzenia. Obniżenie temperatury zamarzania o 1,86 °C jest równoważne jednemu osmolowi aktywności osmotycznej na kilogram wody.

Osmolalność obliczonaEdytuj

Jeżeli oznaczenie analityczne nie jest możliwe, można w przybliżeniu obliczyć wartość osmolalności, uwzględniając najważniejsze substancje osmotycznie czynne:

  • osmolalność obliczona [mOsm/kg H2O] = 2 × [Na+] [mmol/l] + glukoza [mmol/l] + mocznik [mmol/l]

Różnica pomiędzy osmolalnością zmierzoną a obliczoną określa lukę osmotyczną i prawidłowo wynosi < 10 mOsm/kg H2O.

Osmolalność efektywna osoczaEdytuj

Osmolalność efektywna jest w głównej mierze zależna od chlorku sodu, który nie przenika swobodnie przez błony komórkowe. Z tego względu we wzorze nie uwzględnia się mocznika, który z kolei przez błony komórkowe przechodzi swobodnie.

  • osmolalność efektywna [mOsm/kg H2O] = 2 × [Na+] [mmol/l] + glukoza [mmol/l]

Zaburzenia osmolalnościEdytuj

Zaburzenia osmolalności mogą pojawić się w następujących sytuacjach klinicznych:

BibliografiaEdytuj

  • A. Dembińska-Kieć, J.W. Naskalski (red.): Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Wyd. 3 popr. i uzupełn.. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2010, s. 226–228. ISBN 978-83-7609-137-2.