Osowa Góra (Bydgoszcz)

dzielnica w Bydgoszczy
Zobacz też: Osowa Góra w innych znaczeniach tego słowa.

Osowa Góra (niem. Hoheneiche[3]) – jednostka urbanistyczna (osiedle) Bydgoszczy, w jego zachodniej części, nad Kanałem Bydgoskim.

Osowa Góra
Osiedle Bydgoszczy
Ilustracja
Dolna część Osowej Góry (widok spod bloku Wielorybia 109).
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miasto Bydgoszcz
W granicach Bydgoszczy 1959
Zarządzający Radosław Ginther[1]
Powierzchnia ok. 4,55 km²
Wysokość 52–85 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności

13 970[2]
• gęstość 2923 os./km²
Strefa numeracyjna 52
Kod pocztowy 85-418, 85-428, 85-430, 85-431, 85-432, 85-433, 85-434, 85-435, 85-436, 85-437, 85-438, 85-439, 85-440, 85-444, 85-445, 85-446, 85-447, 85-448, 85-449, 85-450, 85-452, 85-453, 85-455, 85-456, 85-460, 85-461
Tablice rejestracyjne CB
Położenie na mapie Bydgoszczy
Położenie na mapie
Mapa Bydgoszczy z zaznaczonym na czerwono osiedlem Osowa Góra
53°09′04,6″N 17°54′27,5″E/53,151278 17,907639
Strona internetowa
Portal Portal Polska
Widok osiedla (w oddali) z wieży ciśnień na os. Szwederowo
Osiedle mieszkaniowe na dolnym tarasie osiedla.
Osiedle bloków przy ul. Wielorybiej na Górnym tarasie wybudowane w latach 80. XX w. w czasie zimy
Basen „Sardynka” przy SP 64
Przystanek kolejowy Bydgoszcz Osowa Góra na linii kolejowej nr 18
Domy wielorodzinne na dolnym tarasie osiedla
Śluza VI (Osowa Góra) na Kanale Bydgoskim
Potok Flis na dolnej Osowej Górze
Dzielnica składowo-przemysłowa
Schronisko dla zwierząt
Przejście między blokami na dolnym tarasie osiedla
Oczka wodne na Górnym tarasie
Torfowisko „Zielona Ostoja” – użytek ekologiczny na Osowej Górze
Lasy oddzielające Osową Górę od Czyżkówka
Dawna bocznica kolejowa wiodąca do dawnego Luftamunitionsanstalt 1/II Bromberg (rozebrana w 2013 roku)

Osiedle to jest częścią zachodniej dzielnicy willowej miasta.

Osowa Góra usytuowana jest na zachodnich rubieżach Bydgoszczy. Sąsiaduje z osiedlami Flisy, Prądy, Miedzyń oraz przez las gminy Sicienko z Czyżkówkiem. Południową granicą jest Kanał Bydgoski. W jego pobliżu, południowym obrzeżem osiedla przepływa także potok Flis.

PołożenieEdytuj

Pod względem fizycznogeograficznym osiedle przedzielone jest granicą makroregionów: Pojezierza Południowopomorskiego i Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej. Stanowi ją Zbocze Kruszyńskie o wysokości względnej 25 m. Część północna Osowej Góry (tzw. Górny Taras, wys. ok. 80 m n.p.m.) należy do mezoregionu Dolina Brdy i mikroregionów: Dolina Sandrowa Brdy i Zbocze Kruszyńskie, zaś niższa część południowa (Dolny Taras, wys. ok. 55 m n.p.m.) do mezoregionu Kotlina Toruńska i mikroregionów: Miasto Bydgoszcz i Dolina Kanału Bydgoskiego (zachodnie rubieże w pobliżu obwodnicy Bydgoszczy – drogi krajowej nr 10 i budowanej drogi ekspresowej S5).

HistoriaEdytuj

OkresyEdytuj

Dzielnica Osowa Góra należy do najmłodszych osiedli miasta Bydgoszczy – jako wieś Osowa Góra została włączona w 1959 w granice administracyjne miasta. Rozpatrując rozwój środowiska tego osiedla, można wyróżnić w nim następujące okresy:

  • okres do połowy XIX wieku – istnienie dwóch majątków,
  • okres od połowy XIX wieku do I wojny światowej – parcelacja majątków i kolonizacja niemiecka, powstanie wsi Hoheneiche (Wysokie Dęby),
  • okres od powstania II RP do 1939 roku – wykup części ziemi Niemców przez Polaków,
  • okres II wojny światowej – produkcja rakiet V-1 w tajnych zakładach zbrojeniowych Luftamunitionsanstalt 1/II Bromberg zlokalizowanych w lesie przy ulicy Grunwaldzkiej,
  • okres od wyzwolenia Polski do 1959 roku – włączenie wsi Osowa Góra w obręb administracyjny miasta Bydgoszczy,
  • okres od 1960 do 1989 roku – intensywne budownictwo domków jednorodzinnych oraz budowa kaplicy katolickiej, dzielnicy składowo-przemysłowej i Szkoły Podstawowej nr 40,
  • okres od 1989 roku do dziś – zabudowa Górnego Tarasu domkami jednorodzinnymi i budynkami wielorodzinnymi z jednoczesną budową Szkoły Podstawowej nr 64 oraz Kościoła Wniebowstąpienia Pańskiego obok istniejącej kaplicy.

KalendariumEdytuj

Do XVII wiekuEdytuj

  • 6 tys. lat p.n.e. – pierwsze osadnictwo na terenie dzisiejszego osiedla.

XVIII wiekEdytuj

  • 1712 r. – założenie wsi Działy przez wójta Bydgoskiego,
  • 1724 r. – opuszczenie osady przez mieszkańców,
  • 1752 r. – ponowne założenie wsi,
  • 1765 r. – ukończenie budowy folwarku należącego do starostwa bydgoskiego,
  • 1774 r. – budowa Kanału Bydgoskiego,
  • 1780 r. – kupno folwarku przez Ossowów,
  • lata 80. XVIII wieku – powstanie dworu ziemiańskiego Hoheneiche (Wysokie Dęby),
  • lata 90. XVIII wieku – budowa osiedla robotniczego przy Kanale Bydgoskim.

XIX wiekEdytuj

  • 1827 r. – oddanie do użytku szosy z Bydgoszczy do Nakła nad Notecią,
  • 1851 r. – ukończenie budowy zachodniego odcinka Pruskiej Kolei Wschodniej z Bydgoszczy do Berlina,
  • lata 70. XIX wieku – bankructwo rodu Hoheneiche,
  • lata 80. XIX wieku – podział ziem Osowej Góry na trzy części: „Resztówkę” na Górnym tarasie, „Działy” pomiędzy Kanałem Bydgoskim, a wzniesieniami na północy oraz „Abisynię” pomiędzy dzisiejszą ulica Puszczykową, a lasem na wschodzie.

I połowa XX wiekuEdytuj

  • 1911 r. – budowa szkoły, rady wsi oraz kaplicy ewangelickiej przy ulicy Kruszyńskiej 52,
  • 1912 r. – kupno działki w pobliżu szkoły z przeznaczeniem na cmentarz ewangelicki,
  • 1920 r. – przejście miejscowości Osowa Góra do II Rzeczypospolitej,
  • listopad 1924 r. – eksplozja w składach amunicji w pobliżu osiedla,
  • 1940 r. – rozbudowa składów amunicji w zakład Luftmunitionanstalt 1/11 Bromberg,
  • 1945 r. – przejęcie terenów Luftmunitionanstalt 1/11 Bromberg przez Wojsko Polskie,
  • 1946 r. – parcelacja majątków ziemiańskich i przekazanie ich rolnikom z Kresów Wschodnich,
  • 1947 r. – rozpoczęcie budowy domków jednorodzinnych na terenie osiedla.

II połowa XX wiekuEdytuj

  • 1959 r. – włączenie wsi Osowagóra do Bydgoszczy,
  • 1960 r. – rozpoczęcie budowy dzielnicy składowo-przemysłowej,
  • 1961 r. – wydanie pozwolenia na budowę domów jednorodzinnych oraz bloków mieszkalnych na osiedlu,
  • 1965 r. – doprowadzenie sieci wodociągowej na osiedle,
  • 1966 r. – oddanie do użytku Szkoły Podstawowej nr 40,
  • 1968 r. – niwelacja zabudowań folwarku na Dolnym Tarasie,
  • 1969 r. – całkowite uzbrojenie terenu osiedla,
  • 1976 r. – plan budowy linii tramwajowej na Osową Górę, ukończenie budowy centrali telefonicznej,
  • 1982 r. – erygowanie parafii św. Maksymiliana Kolbe,
  • lata 90. XX wieku – ukończenie zabudowy Dolnego Tarasu, rozbiórka dworu ziemiańskiego Hoheneiche, przeniesienie Szkoły Podstawowej nr 40 do nowego budynku przy ulicy Puszczykowej,
  • 1997 r. – oddanie do użytku Szkoły Podstawowej nr 64.

XXI wiekEdytuj

  • 2001 r. – budowa Parku Osowa Góra,
  • 2010 r. – ukończenie budowy kościoła pw. Wniebowstąpienia Pańskiego,
  • 2012 r. – likwidacja składów amunicyjnych,
  • 2013 r. – rozebranie bocznicy kolejowej do terenów wojskowych,
  • 2014 r. – rozbrojenie dawnych terenów wojskowych,
  • 2018 r. – przekazanie 5 ha terenów wojskowych bydgoskiemu Muzeum Wojsk Lądowych, utwardzenie części ścieżek w Parku Osowa Góra,
  • 2020 r. – oddanie do użytku dwujezdniowej ulicy Grunwaldzkiej.

PrehistoriaEdytuj

Ślady osadnictwa na terenie Osowej Góry pochodzą z okresu środkowej epoki kamiennej (6 tys. lat p.n.e.), wkrótce po ustąpieniu lodowca[4]. Głównym zajęciem tutejszej ludności było rybołówstwo oraz kopieniactwo. O rybołówstwie świadczą narzędzia kultury maglemoskiej m.in. z wykopalisk koło Lisiego Ogona, które znajdują się w zbiorach Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy. Obozowiska zakładano nad brzegami rzek, na terenach podmokłych, co odpowiada warunkom topograficznym Osowej Góry, w tej epoce położonej nad zalaną wodami Pra-Wisły Doliną Kanału Bydgoskiego. Obfitość ryb uzasadniała dominującą rolę rybołówstwa w zaopatrzeniu w żywność ówczesnej ludności, z przewagą nad rolnictwem i myślistwem. Łowiono na ogół z dłubanych czółen za pomocą ości i innych ostrych narzędzi. Najbardziej pospolitą rybą poławianą w wodach śródlądowych był szczupak[4]. W późniejszym okresie o wyżywieniu zaczęło decydować myślistwo, pasterstwo i rolnictwo.

ŚredniowieczeEdytuj

Najstarsze informacje historyczne, uzyskane dzięki badaniom archeologicznym dotyczą grodziska Pawłówek, położonego w sąsiedztwie Osowej Góry. Grodzisko to leży na płaskim wzgórzu w obrębie Zbocza Kruszyńskiego na tzw. „Górze Zamkowej”, ok. 600 m na północ od Kanału Bydgoskiego i 400 m na południe od drogi krajowej nr 80. Obiekt sąsiaduje bezpośrednio od południa z linią kolejową Bydgoszcz-Krzyż, a od zachodu z obwodnicą Bydgoszczy – drogą nr 10 Bydgoszcz-Szczecin. Grodzisko z południowej i zachodniej strony odcięte jest ostro opadającymi stokami, przechodzącymi w poziom dna pradoliny Noteci, natomiast od północy przez sztuczną krawędź, przy której posadowiony był wał obronny. Wymiary majdanu wynoszą 120x80 m, a wysokość grodziska od północy: 6 m.

Należy podkreślić, że grodzisko leży na eksponowanym miejscu, skąd rozpościerają się rozległe widoki na pradolinę Toruńsko-Eberswaldzką. Obecnie jest silnie zniwelowane i zniszczone wskutek użytkowania rolniczego oraz budowy w tym miejscu w 1914 r. okopów wojskowych. Drewniano-ziemny gród i zespół osad został zniszczony i opuszczony podczas wojen polsko-pomorskich prowadzonych przez Bolesława Krzywoustego. Uznaje się, że Pawłówek obok Bydgoszczy i Wyszogrodu zaliczał się do głównych grodów warownych na terenie międzyrzecza Brdy i Wisły, strzegących strategicznych przepraw na pograniczu kujawsko-pomorskim. Porzucono go najpóźniej na początku XIII w., skupiając wysiłek na utrzymywaniu dwóch pozostałych grodów (zniszczonych w wyniku wojen dwa wieki później)[5].

Okres nowożytny przedrozbiorowyEdytuj

W okresie staropolskim północna część Osowej Góry znajdowała się w obrębie posiadłości cystersów koronowskich, z tym że blisko przebiegała granica z terytorium starościńskim Bydgoszczy (Łochowo) i szlacheckim (Pawłówek, Osówiec). Pozostałości ciągu wałów i znaków granicznych[a] wytyczonych w XV-XVI wieku pozostały do dnia dzisiejszego pod nazwą Wałów Kujawskich[5]. W rejonie ul. Kruszyńskiej, gdzie zbiegały się posiadłości trzech właścicieli, w 1712 r. wójt bydgoski założył wieś Działy (niem. Dzialy)[6]. Na jednej włóce i 13 morgach mieszkał tu Michał Zelino[7]. Po wojnie północnej w 1724 roku osada została zupełnie opuszczona[8], lecz w 1752 r. wójt wydał ponownie kontrakt osadniczy. Mieszkał tu Jerzy Tern, który obowiązany był płacić podatki: czynsz, hibernę, pogłówne i gajowe w łącznej wysokości 152 złotych[9]. W 1765 roku powstał tu folwark należący do starostwa bydgoskiego, odnotowany jeszcze na mapie z 1857 roku[8].

Okres zaboruEdytuj

Osowa Góra w czasie zaborów
Rok utraty niepodległości Rok odzyskania niepodległości Okres 1772–1815 Okres 1815–1920
1772 r. 1920 r. pruski pruski

Okres 1772-1815Edytuj

W XIX wieku na dolnym tarasie Osowej Góry[10] istniał dwór ziemiański Hoheneiche (pol. Wysokie Dęby). Zabudowania tego majątku zbudowane były w stylu dworku szlacheckiego, a należące do niego ziemie leżały na południe od szosy Bydgoszcz – Nakło.

Natomiast powstały na Górnym tarasie folwark, którego dziedzicami byli Ossowowie, został nazwany Ossowagóra (niem. Ossowerberg). Siedzibą majątku był dworek modrzewiowy zbudowany prawdopodobnie w 1780 roku[b]. Nazwa majątku Osowagóra utrwaliła się w okresie międzywojennym dla całego obszaru dzisiejszego osiedla, zarówno dolnego, jak i Górnego tarasu.

Budowa Kanału BydgoskiegoEdytuj

W latach 1773–1774 wybudowano Kanał Bydgoski, który oddzielił Miedzyń i Prądy na południu, od Czyżkówka i części wsi Działy na północy. W północnych Działach pozostały 34 domy, w których mieszkało 221 osób[11].

Budowniczy Kanału Franz von Brenkenhoff zdecydował o budowie w jego pobliżu osiedla dla robotników, którzy mieli stanowić zalążek osadnictwa niemieckiego na tych terenach. Powstały trzy kolonie drewnianych baraków, murowanych i szachulcowych domów, w których pod koniec XIX w. mieszkało ok. 700 osób. Były to: kolonia A (na wschód od śluzy Prądy), kolonia B (na zachód od śluzy Osowa Góra) i kolonia C (wieś Występ)[11].

W pobliżu istniały drewniane dwie śluzy, o różnicy poziomów wody 3 m: VII „Prądy” i VIII „Osowa Góra”. Z czasem wody Kanału zarybiono i zbudowano dwa mosty: Fangbrücke w pobliżu skrzyżowania dzisiejszych ulic: Mińskiej i Kruszyńskiej oraz Most Owczy (Schafbrücke) koło ósmej śluzy.

Okres 1815-1875Edytuj

W 1827 r. wybudowano szosę do Nakła (ul. Grunwaldzką), a w 1851 r. linię kolejową do Piły (Pruską Kolej Wschodnią Berlin-Królewiec)[11].

Spis miejscowości rejencji bydgoskiej z 1833 r. podaje, że we wsi Ossowaberg mieszkało 60 osób (11 ewangelików, 49 katolików) w 7 domach[12]. Miejscowość należała do parafii katolickiej w Nowej Dąbrówce oraz parafii ewangelickiej w Bydgoszczy. Na Osowej Górze znajdował się również folwark, gdzie w 2 domach mieszkało 12 osób (11 ewangelików, 1 katolik). Natomiast folwark Działy zamieszkiwało 62 osób (54 ewangelików, 8 katolików) w 11 domach. W pobliżu Kanału Bydgoskiego istniały kolonie osadnicze A, B i C, które zamieszkiwało łącznie 389 osób (341 ewangelików, 48 katolików) w 61 domach[12]. Według opisu Jana Nepomucena Bobrowicza z 1846 r. wieś Osowa Góra należała do majątku Osówiec, którego właścicielem był Piotr Schaal, natomiast folwark Działy należał do rządowej domeny bydgoskiej[13].

Kolejny spis z 1860 r. podaje, że w folwarku Ossowaberg mieszkało 113 osób (58 ewangelików, 55 katolików) w 6 domach. Właścicielem majątku był Gustav von Oertzen. Dzieci ewangelickie uczęszczały do szkoły w Kruszynie, a dzieci katolickie do szkoły w Dąbrówce Nowej. Z kolei w kolonii A w pobliżu Kanału Bydgoskiego mieszkało 246 osób (224 ewangelików, 22 katolików) w 39 domach. W Działach mieszkało 129 osób (127 ewangelików, 2 katolików) w 13 domach. Najbliższa szkoła dla dzieci z Działów znajdowała się na Prądach. Zarówno kolonia na Kanałem, jak i Działy należały do parafii katolickiej i ewangelickiej w Bydgoszczy[14].

Okres 1875-1914Edytuj

W 1884 roku Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje, że majątek Osowagóra miał 629 ha powierzchni (w tym 430 ha pola uprawne, 82 ha łąki i pastwiska, 96 ha lasy) i zamieszkiwania była przez 115 osób w 9 domostwach (96 ewangelików i 19 katolików). Na terenie majątku istniała cegielnia, chowano konie oraz bydło rasy holenderskiej[15].

 
Jedna z ulic Górnego Tarasu osiedla (Mrotecka)
 
Park na Górnym tarasie

Pod koniec XIX wieku na skutek bankructwa właścicieli majątku Hoheneiche, ziemie zostały podzielone na parcele i sprzedane. Wówczas to powstały trzy określenia: „Resztówka” na Górnym tarasie, „Działy” między Kanałem Bydgoskim, a wzniesieniami na północy i „Abisynia” między dzisiejszą ulica Puszczykową, a lasem na wschodzie. Parcele zostały zakupione i zasiedlone przez Niemców wyznania ewangelickiego. W latach 1911–1912 przy ulicy Kruszyńskiej 52 ze składek ludności niemieckiej zbudowany został trzykondygnacyjny budynek szkolny z czerwonej cegły, który spełniał trzy funkcje: szkoły (dwie sale na parterze), kaplicy ewangelickiej (trzecia sala na parterze z witrażami) oraz salki parafialnej i sali zebrań mieszkańców. Osowogórska parafia ewangelicka obejmowała sąsiednie wsie: Pawłówek, Osówiec i Prądy[16]. W pobliżu szkoły (około 300 m) wykupiono działkę, którą przeznaczono na cmentarz ewangelicki[c]. Oddanie tego budynku upamiętniono tablicą pamiątkową, którą umieszczono na frontonie, a którą zdemontowano w 1945 roku. Od lat 60. XX w. funkcjonuje w nim przedszkole (obecnie o nazwie „Sówka”). Budynek został wpisany do Miejskiej Ewidencji Zabytków; jest jednym z najstarszych obiektów na osiedlu[17].

Okres międzywojennyEdytuj

I wojna światowaEdytuj

 
Panorama dolnego tarasu (widok z Górnego tarasu spod bloku Wielorybia 107)

Okres 1920-1939Edytuj

Gdy w 1920 roku wieś Osowagóra znalazła się w II Rzeczypospolitej, wielu Niemców wyjechało do Rzeszy, sprzedając swoje gospodarstwa Polakom. Do bardziej znanych właścicieli w tym okresie należeli m.in. Hieronim Dobrogowski i Cezary Gorzelewski[11]. W okresie międzywojennym w szkole na Osowej Górze pobierały naukę dzieci polskie i rodzin niemieckich, które przyjęły obywatelstwo polskie, a w kaplicy odbywały się nabożeństwa dla katolików (1923- 1928)[16].

W lesie położonym na wschód od Osowej Góry jeszcze w okresie zaboru pruskiego znajdowały się składy amunicyjne (Przetwórnia Materiałów Wybuchowych). 26 listopada 1924 roku doszło w niej do eksplozji, w której zginęły 4 osoby[18].

II wojna światowaEdytuj

W czasie II wojny światowej Niemcy fabrykę amunicji rozbudowali w zakład Luftmunitionanstalt 1/11 Bromberg z częściowo utajnionym programem produkcji. Wytwarzano tu m.in. elementy rakiet V-1[19]. W styczniu 1945 r. wysadziły ją w powietrze wycofujące się oddziały niemieckie, a następnie teren ten użytkowało Wojsko Polskie (JW 1433).

W okresie okupacji hitlerowskiej, w latach 1939–1945, niektóre gospodarstwa Polaków zostały przejęte przez Niemców, a gospodarzy wywieziono do obozów koncentracyjnych lub do Generalnego Gubernatorstwa.

Okres 1945-1959Edytuj

Po wyzwoleniu, w latach 1945–1947 wysiedlono Niemców, zaś majątki ziemiańskie rozparcelowano i przekazano polskim rolnikom, przybyłym głównie z Kresów Wschodnich[11]. Na niektórych działkach budowano sposobem gospodarczym domki jednorodzinne.

Osiedle Bydgoszczy (1959-1989)Edytuj

7 grudnia 1959 r. 512 ha obszaru wsi Osowagóra włączono do Bydgoszczy, na cele mieszkaniowe i składowo-magazynowe[20]. Wśród wytyczonych ulic, jedną nazwano Osowagóra (dziś ul. Św. Maksymiliana Kolbego) jako pamiątkę po nazewnictwie wioski[11].

W latach 60. na części dolnego tarasu rozpoczęto budowę dzielnicy składowo-przemysłowej, zgodnie z ówcześnie obowiązującą zasadą planistyczną translokowania zakładów przemysłowych z centrum Bydgoszczy do dzielnic i osiedli peryferyjnych. W latach 1965–1969 przeprowadzono uzbrojenie terenu: doprowadzono magistralę wodociągową z ujęcia na Czyżkówku, realizowano sieć kanalizacyjną oraz system bocznic kolejowych. Pierwszymi zakładami zlokalizowanymi w strefie były przeniesione ze Śródmieścia: Centrostal i Zakłady Mleczarskie[21].

Zabudowa jednorodzinna osiedla datuje się od 1961 r., kiedy bydgoska Miejska Rada Narodowa wyznaczyła na tym terenie działki budowlane pod budownictwo indywidualne, finansowane ze środków własnych ludności. W ślad za tym szły również przedsięwzięcia dotyczące uzbrojenia terenów i budownictwa usługowego, lecz w ograniczonym zakresie, jako że główny front robót dotyczył osiedli budownictwa wielorodzinnego realizowanych na Górnym i Dolnym Tarasie miasta, a następnie w dzielnicy Fordon[21]. Pod koniec lat 60. zniwelowano zabudowania folwarku na dolnym tarasie, a istniejący jeszcze wówczas stawek – zasypano. Jedyna pozostałość po dworku to dwa drzewa i kępa bzów. Na Górnym tarasie wzniesiono natomiast pierwsze osiedle bloków przy ul. Wielorybiej.

W styczniu 1966 r. oddano do użytku Szkołę Podstawową nr 40 przy ul. Kruszyńskiej 52. Otwarcia dokonał Józef Lewkowski – ówczesny sekretarz KM PZPR. Szkołę wzniesiono według projektu typowego autorstwa Józefa Pokrzywnickiego z adaptacją Jerzego Michałowskiego, z 10 izbami lekcyjnymi, zaś patronem ustanowiono Oskara Langego. Placówka należała do 11 oddanych w Bydgoszczy tzw. szkół tysiąclecia, budowanych na obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego[22].

W 1976 r. na ogólnopolskiej konferencji pt. „Zagadnienia rozwoju komunikacji miejskiej na terenie miasta Bydgoszczy” powstały plany połączenia tramwajowego Osowej Góry z centrum miasta. Tory przewidywano wzdłuż ul. Grunwaldzkiej[23]. Plan ten został uznany za nieopłacalny. W tym samym roku oddano do użytku centralę telefoniczną[24].

Od 1989 r.Edytuj

W latach 90. XX w. zakończono zabudowę dolnego tarasu, intensywnie postępowała wówczas zabudowa na tarasie Górnym: zarówno domy jednorodzinne, jaki i bloki wielorodzinne[11]. Rozebrano wówczas modrzewiowy dworek folwarku na Górnym tarasie.

Przejęte po wojnie przez Wojsko Polskie tereny niemieckiej bazy amunicyjnej, w niewielkiej części znajdowały się w jego posiadaniu do 2018. W szczytowej fazie działalności obsługująca składy amunicyjne jednostka wojskowa JW 4224 zatrudniała 160 pracowników (w ostatniej fazie przed rozwiązaniem w końcu 2012 już tylko 70) i zajmowała się m.in. przedłużaniem resursów na amunicję i pociski rakietowe[25]. Zasadnicza część dawnego kompleksu (150 ha) została przejęta przez nadleśnictwo w Żołędowie i w latach 2013–2014 kosztem 500 tys. zł oczyszczona z zalegających materiałów wybuchowych (80 tys. pocisków, w tym niemieckich bomb kasetowych SD2 Sprengbombe Dickwandig 2 kg oraz 13 polskich bomb lotniczych wz. 27 – najstarszych bomb produkowanych w Polsce, w wersji ćwiczebnej (wypełniono je smołą))[26]. Ogółem saperzy odkryli i zabezpieczyli ponad 717 tys. przedmiotów niebezpiecznych, w tym m.in. 99 min przeciwpiechotnych i ponad 4 tys. bomb lotniczych[27]. W 2018 ostatni fragment terenu należący do WP (5 ha) przekazano Muzeum Wojsk Lądowych (będącemu od 2011 było jego dzierżawcą), które planuje w tym miejscu stworzenie stałej ekspozycji ciężkiego sprzętu wojskowego, budowę magazynów oraz warsztatów remontowych, a także stworzenie toru do prezentacji eksponatów[28]

CharakterystykaEdytuj

PołożenieEdytuj

Osiedle Osowa Góra jest najdalej na zachód wysuniętym osiedlem Bydgoszczy, oddzieloną od strony centrum miasta pasem lasu sosnowego. Pod względem fizjograficznym położone jest na dwóch poziomach oddzielonych Zboczem Kruszyńskim. Część północna to Górny Taras otoczony lasem i w całości przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową. Mieszczą się tu oczka wodne, utworzone w zagłębieniach wytopiskowych, które zaadaptowano w parku osiedlowym[29]. Taras dolny w części między Zboczem, a ul. Grunwaldzką oraz na wschód od ul. Podmiejskiej również zajmuje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i wielorodzinna. Dzielnica składowo-przemysłowa Osowej Góry znajduje się na dolnym tarasie między ul. Grunwaldzką, a Kanałem Bydgoskim oraz ul. Podmiejską na wschodzie, a ul. Miedzianą na zachodzie. Zachodnie rubieże Osowej Góry, które przecina droga krajowa nr 10 zajmują natomiast łąki i torfowiska towarzyszące Kanałowi Bydgoskiemu. Jest to obszar chroniony typu Natura 2000.

Przez osiedle przebiegają drogi krajowe: nr 10, nr 80, droga powiatowa 1529C do Wojnowa oraz linia kolejowa nr 18 Bydgoszcz-Piła z przystankiem kolejowym Bydgoszcz Osowa Góra.

BudownictwoEdytuj

Budownictwo jednorodzinne stanowi 80% zabudowy, zaś pozostałe 20% to budynki kilkurodzinne oraz bloki. Od lat 80. XX w. bydgoskie spółdzielnie: SIM oraz „Zrzeszeni” wzniosły na terenie osiedla kilka osiedli mieszkaniowych. Osiedle wyodrębniono uchwałą Nr XXIII/238/92 Rady Miejskiej Bydgoszczy z dnia 30 marca 1992 r. w sprawie utworzenia Osiedla Osowa Góra jako jednostki pomocniczej Gminy Miejskiej Bydgoszczy. Dwie wewnętrzne ulice osiedlowe: Dolna Waleniowa i Atolowa, leżą poza granicami miasta Bydgoszczy na terenie gminy Sicienko[16] w osadzie Osowa Góra będącej częścią Osówca.

InfrastrukturaEdytuj

Wśród infrastruktury osiedla znajdują się obiekty kulturalne (filia nr 39 Biblioteki Miejskiej), Dom Pomocy Społecznej (ul. Mińska), basen Sardynka przy SP 64, boisko Orlik, dwa zespoły szkół, trzy przedszkola, dwa urzędy pocztowe, dwie przychodnie zdrowia, jedna drogeria, trzy apteki, pięć dyskontów i trzy pawilony handlowe. Na zachodnich rubieżach osiedla, przy ul. Grunwaldzkiej 298 znajduje się Schronisko dla Zwierząt[16].

PrzemysłEdytuj

Teren przeznaczony pod zabudowę przemysłową na Osowej Górze liczy 110 ha. Na Osowej Górze znajduje się ponad 200 większych firm, z czego większość powstała po 1989 r. Największe z nich to: Spółdzielnia Mleczarska Mlekpol-Osowa, Jutrzenka, Can-Pack – Fabryka Puszek Napojowych, Polmass – Zakład Preparatów Paszowych, Drozapol-Profil, Kotłorembud, Betor, Pilkington – produkujący szkła wielowarstwowe, Bałtyk-Gaz, Drabex, SPX, CGH – produkcja zbiorników, CMT – zakład produkcji odzieży, Helgesen, Graform – zakład produkcji form wtryskowych, Polwell, Aplex, Aspol, Bekpolmasz, Serigraph, Belledruk, Orkla Press, Drukplast, Sevisco, Browar Osowa Góra i wiele innych[16].

Najważniejsze przedsiębiorstwa w strefie składowo-przemysłowej osiedla Osowa Góra (cz.1)
Can-Pack Fabryka Puszek Napojowych
Mlekpol – OSM Osowa
Pilkington
Drozapol-Profil
Najważniejsze przedsiębiorstwa w strefie składowo-przemysłowej osiedla Osowa Góra (cz.2)
Zakład Preparatów Paszowych Polmass
Przedsiębiorstwo Kotłorembud
Bałtyk-Gaz
Zakład Produkcji Form Wtryskowych Graform
Hurtownia Fryzjerska Polwell
Najważniejsze przedsiębiorstwa w strefie składowo-przemysłowej osiedla Osowa Góra (cz.3)
Bekpolmasz

UsługiEdytuj

Sieć ciepłowniczaEdytuj

Na początku lipca 2018 Komunalne Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej (KPEC) podpisało z Przedsiębiorstwem Specjalistycznym Energoterm umowę na budowę sieci ciepłowniczej przy ulicach: Skośnej, Papuziej, Grunwaldzkiej, Filtrowej i Wyrzyskiej. Inwestycja wpisuje się w program spółki „Ciepło bez smogu”

W ramach zadania zbudowana zostanie sieć ciepłownicza w ul. Grunwaldzkiej (Droga Krajowa 80), Filtrowej od skrzyżowania z ul. Wyrzyską, Filtrową do skrzyżowania z ul. Kolbego oraz sieć ciepłownicza w ul. Grunwaldzkiej od skrzyżowania z ul. Kolbego do ul. Skośnej wraz z budową komory ciepłowniczej S3”. Wartość tego etapu wynosi 6 219 000,00 zł netto. Zakończenie robót zaplanowano na dzień 31.10.2018 r.

Zadanie to jest pierwszym etapem dużej inwestycji obejmującej budowę sieci ciepłowniczej łączącej miejski system ciepłowniczy G 1.1 miasta Bydgoszczy z siecią ciepłowniczą ciepłowni Osowa Góra w ramach projektu pn. „Budowa sieci ciepłowniczej na terenie miasta Bydgoszczy umożliwiającej wykorzystanie energii cieplnej wytworzonej w warunkach wysokosprawnej kogeneracji”. Celem przedsięwzięcia jest eliminacja zanieczyszczenia powietrza, co wpisuje się w misję rozpoczętego w tym roku programu KPEC „Ciepło bez smogu”. Inwestycja pozwoli także na przyłączenie nowych odbiorców oraz docelowo złączenie wyspowego systemu ciepłowniczego Osowej Góry z miejskim systemem ciepłowniczym. Budowa całego odcinka sieci planowana jest w latach 2018–2022, a długość sieci łączącej Elektrociepłownię przy ul. Żeglarskiej z siecią na Osowej Górze wyniesie około 8,5 kilometra.

Cały Projekt pozwoli na wybudowanie nowych odcinków sieci ciepłowniczych o łącznej długości ponad 18 km oraz 106 przyłączy i nowoczesnych węzłów ciepłowniczych w budynkach odbiorców.

Całkowita wartość tego projektu wynosi 73 366 162,29 PLN, zaś kwota dofinansowania z Unii Europejskiej wynosi 29 800 883,90 PLN[30]

LudnośćEdytuj

W 1970 r. Osową Górę zamieszkiwało 2,1 tys. osób, 20 lat później – 6,6 tys.[31] W kolejnych latach liczba mieszkańców rosła: w 1998 r. wynosiła 11,4 tys. osób, w 2007 – 13,8 tys., w 2010 – 14 tys., w 2012 – 14 030 osób, a w 2014 roku na tym osiedlu mieszkało 13 970 os.[32] (p. tabela).

Ten artykuł jest częścią cyklu artykułów o Bydgoszczy
 
Portal   Bydgoszcz
Ludność Osowej Góry
Dolny Taras Górny Taras Łącznie
1970 r. Brak danych 2100 os.
1990 r. 6600 os.
1998 r. 11 400 os.
2007 r. 13 800 os.
2010 r. 14 000 os.
2012 r. 14 030 os.
2014 r. 13 970 os.

Tereny chronioneEdytuj

Zachodni skrawek Osowej Góry w pobliżu Kanału Bydgoskiego należy do obszarów Natura 2000 pod nazwą: Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego (Obszar specjalnej ochrony ptaków) oraz Dolina Noteci (Obszar mający znaczenie dla Wspólnoty)[33]. W północno-zachodniej części osiedla na Górnym tarasie znajduje się naturalne torfowisko o powierzchni 3,5 ha, chronione od 1997 r. jako użytek ekologiczny[34] Zielona Ostoja. Wzdłuż Kanału Bydgoskiego, przy śluzie Prądy znajdują się trzy pomnikowe wiązy szypułkowe o obwodach w pierśnicy ok. 350 cm[35]. Ostatnią pozostałością parku folwarcznego był natomiast pomnikowy dąb przy ul. Głębinowej o obwodzie w pierśnicy 522 cm[11], zniszczony w czasie nawałnicy latem 2017[36].

Drogi i komunikacjaEdytuj

Komunikacja samochodowaEdytuj

Przez Osową Górę przechodziła dawniej droga krajowa nr 10, która łączyła Warszawę i Szczecin. Jednak na początku XXI wieku „dziesiątkę” skierowano na obwodnicę, a ulicy Grunwaldzkiej nadano status drogi krajowej numer 80.

Komunikacja autobusowaEdytuj

Pierwszą linią komunikacji miejskiej, łączącą Osową Górę z pozostałą częścią miasta, była linia nr 60. W latach 70. XX wieku funkcjonowała również linia 60 bis, a w latach 80. uruchomiono – początkowo z Ronda Grunwaldzkiego – linię 71 do ul. Rekinowej. Od 1 maja 2009 na osiedle można było dostać się dwoma dziennymi liniami autobusowymi (71 z pętli autobusowej przy ul. Morskiej lub Dworca Głównego PKP i 77 z węzła Garbary)[37] oraz nocną linią 35N z Placu Kościeleckich. Obie linie dzienne włączono do systemu przesiadkowego A+T (autobus + tramwaj)[38]. Do września 2008 PKS Bydgoszcz obsługiwał linię autobusową 301, którym w różnym okresie można było dojechać do Dworca PKS, osiedla Bartodzieje, Bydgoszcz Wschód i w ostatnim okresie ponownie na Bartodzieje. Od stycznia 2016 wraz ze zmianami rozkładu jazdy (tzw. „Sieć na pięć”) uruchomiono dodatkową linię 61 na Kapuściska, linię 77 wydłużono do ul. Morskiej, a linię 35N skrócono do ul. Rekinowej, zapewniając zarazem całodobową dwukierunkową obsługę osiedla Flisy.

Komunikacja kolejowaEdytuj

W części przemysłowej osiedla na linii kolejowej nr 18 (Kutno-Piła) jest usytuowany przystanek kolejowy Bydgoszcz Osowa Góra, będący ostatnią stacją na terenie Bydgoszczy przed wyjazdem z miasta na zachód w kierunku Piły. Na stacji zatrzymują się tylko pociągi osobowe do/z Nakła nad Notecią, Wyrzyska i Piły.

Nazewnictwo ulic osiedlaEdytuj

Ulice na Górnym tarasie Osowej Góry noszą nazwy pochodzące od ryb (np. Rekinowa, Sardynkowa, Piskorzowa, Skalarowa itp.), ssaków morskich (np. Wielorybia, Delfinowa, Waleniowa itp.), roślin wodnych (np. Szuwarowa, Trzcinowa, Tatarakowa itp.), części statku (np. Masztowa, Pokładowa, Kotwicowa) nazw geograficznych związanych z morzem (np. Wyspowa, Jeziorna, Oceaniczna, Lagunowa itp.), przedmiotów i ludzi związanych z wędkarstwem (np. Więcierzowa, Sieciowa, Wędkarska, Kilowa, Przewoźników, Łowiskowa itp.) lub rzeczy z wodą związanych (np. Muszlowa, Planktonowa, Przystaniowa, Kawiorowa itp.). Ulice na dolnym tarasie oraz w południowej części osiedla noszą z kolei nazwy utworzone od nazw gatunkowych ptaków (np. Czapla, Dzięciołowa, Pelikanowa itp.), rzadziej ssaków (np. Sarnia, Wiewiórcza, Borsucza itp.), te w części przemysłowej od nazw metali (np. Ołowiana, Niklowa, Srebrna, Złota itp.) oraz miast (Kruszyńska, Mińska). Wyjątkami od reguł są np. Kolbego, Przejście, Krańcowa, Skośna, Podmiejska, Biedronkowa, czy Grunwaldzka.

Utwardzanie ulicEdytuj

W roku 2017 zaplanowano budowę ul. Gawroniej o długości 662 m[39], którą kosztem 2,3 mln zł zrealizowano w l. 2018-2019[40]. Ponadto, w ramach Programu Utwardzania Ulic Gruntowych, twardą nawierzchnie otrzymały ulice Ptasia i Pingwinowa[41], oddane do użytku 8 maja 2017, a w ramach partycypacji mieszkańców – ulica Lipieniowa[42] i Delfinowa[43]. W 2017 dzięki deklaracji współfinansowania inwestycji przez mieszkańców w wysokości 15% kosztów inwestycji (677 tys. zł), podjęto ponadto decyzję o utwardzeniu latem 2018 ulicy Ciernikowej[44][45], którą kosztem ponad 715,7 tys. zł oddano do użytku 16 października 2018[46]. W 2018 przeprowadzono też utwardzenie ażurowymi płytami betonowymi ulic Pelikanowej i Karasiowej[47], a w 2019 dodatkowo sięgacza pierwszej z nich. Kolejnymi wybudowanymi dzięki współfinansowaniu mieszkańców ulicami są ulice Homarowa, Krabowa (realizacja w l. 2018-2019)[48], Dorszowa (2019) i Leszczowa (2020); przy czym ul. Homarowa została sfinansowana również ze środków 2 kolejnych edycji budżetu obywatelskiego. W 2020 przystąpiono do budowy ul. Ziębiej[49] oraz podpisano umowę na wykonanie dokumentacji projektowej ulic Sowiej, Koguciej i Strusiej[50].

W 2018 przy ul. Kolbego 58 na Osowej Górze w ramach Bite-Art Festival powstał mural, przedstawiający sceny z życia osiedla[51].

Budowa ulicEdytuj

Droga S5Edytuj

Główną drogą budowaną częściowo na terenie Osowej Góry jest droga ekspresowa S5. W przetargu 1 lipca 2015 wyłoniono wykonawcę na odcinek Bydgoszcz Pólnoc – Białe Błota. Zostało nim konsorcjum polskich firm Intercor i Trakcja, które miało wykonać drogę w cenie od 369 do 491 mln zł. Aktualny termin realizacji odcinka to połowa czerwca 2020, pomimo że wykonawca deklarował zakończenie prac w końcu 2019[52][53]. Ostatecznie doszło wtedy tylko do przełożenia ruchu między Białymi Błotami a Lisim Ogonem na nowo wybudowaną zachodnią jezdnię przyszłej drogi S5[54].

Rozbudowa ulicEdytuj

Przebudowa ulicy KolbegoEdytuj

Ruch komunikacji miejskiej mają usprawnić buspasy, budowane kosztem 11 mln zł po zachodniej stronie drogi na Odcinku od ulicy Kormoranów do ulicy Grunwaldzkiej. Realizacja inwestycji rozpoczęła się w kwietniu 2020[55], pierwotnym terminem zakończenia był czerwiec 2021, obecnie grudzień ww. roku[56][57][58].

Przebudowa ulicy GrunwaldzkiejEdytuj

Do przedsięwzięć ujętych w „Planie Rozwoju Bydgoszczy na lata 2009–2014” dotyczących Osowej Góry należała przebudowa ul. Grunwaldzkiej od Węzła Zachodniego do granic miasta[59]. Ulica Grunwaldzka jest jedną z dwóch ulic, którymi mieszkańcy osiedla mogą dotrzeć do centrum miasta, co było przyczyną licznych korków, które tworzyły się na skrzyżowaniu ulic Grunwaldzkiej ze św. Maksymiliana Kolbego, dlatego też właśnie to skrzyżowanie zostało rozbudowane jako pierwsze podczas pełnej rozbudowy ul. Grunwaldzkiej. W połowie maja 2020 roku zakończyła się przebudowa ulicy Grunwaldzkiej na odcinku Węzeł Zachodni – granica miasta (4,6 km) na drogę dwujezdniową z dwoma pasami ruchu dla każdego kierunku. Dodatkowo, na 3-kilometrowym odcinku od ul. Skośnej do Flisackiej zbudowany został pas wyłącznie dla autobusów. W ramach inwestycji powstały równoległe drogi serwisowe i rowerowe, nowe chodniki, a ponadto przebudowano most na Flisie, wszystkie skrzyżowania z drogami poprzecznymi, a także fragmenty ulic Czaplej, Łowiskowej, Zimorodkowej, Wroniej, Perliczej, Skośnej, Kolbego, Papuziej, Przejście, Filtrowej, Okopowej, Zielonej i Flisackiej. Na skutek protestów społecznych zrezygnowano z projektów budowy bezkolizyjnych przejść dla pieszych na wysokości ulic Kukułczej, Kolbego, Filtrowej i Flisackiej. Na niektórych odcinkach pojawiły się ekrany akustyczne. Koszt modernizacji szacowano pierwotnie na około 150 mln zł. Przetarg na przebudowę ulicy ogłoszono 15 kwietnia 2016. W 2017 projekt został uznany za kluczowy i w związku z tym uzyskał dofinansowanie z funduszy europejskich w wysokości 85% wartości inwestycji (113 mln zł). W lipcu 2017 wyłoniono wykonawcę inwestycji, którym został Budimex za kwotę 75,8 mln zł, zwiększoną ostatecznie do około 90 mln zł. Umowę na realizację inwestycji podpisano 28 listopada 2017, po czym niezwłocznie rozpoczęto prace budowlane. W celu poszerzenia ulicy konieczne było wyburzenie 41 budynków, m.in. przy ul. Koronowskiej 1. Cała inwestycja miała zakończyć się w drugiej połowie 2019 r., jednakże ze względu na trudności z wywłaszczeniem wszystkich działek zakończenie inwestycji przesunięto na I połowę 2020. Niemniej już w końcu listopada 2018 oddano do użytku nową, południową jezdnię między Osową Górą a Czyżkówkiem (tymczasowo dla ruchu dwukierunkowego), w połowie grudnia 2018 północną jezdnię między ul. Kormoranów a granicą miasta, 12 grudnia 2019 obie jezdnie z buspasem na odcinku leśnym, 20 grudnia 2019 odcinek od lasu do Lidla na Osowej Górze, 20 marca 2020 południową jezdnię od Skośnej do granicy miasta, a 24 kwietnia 2020 jezdnię północną między ul. Flisacką a Filtrową. Po realizacji inwestycji przy skrzyżowaniu z Kolbego i Skośną oraz na odcinku od Czaplej do stacji benzynowej posadzonych zostało ok. 270 lip, klonów, oliwników i grabów, a postawione ekrany akustyczne zostaną obsadzone winobluszczem. W obrębie całej przebudowanej trasy nasadzono ogółem ponad 10 tys. drzew i krzewów.

Spis ulicEdytuj

Spis ulic na terenie osiedla Osowa Góra
Nazwa ulicy Nawierzchnia[60]a) Linie MZKa) Rejon osiedla[61] Numer drogi Rodzaj zabudowy Klasyfikacja drogib) Uwagi[62]
Albatrosowa gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Amurowa gruntowa 2 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

lokalna
Bażancia gruntowa 1 domy jednorodzinne
Biedronkowa gruntowa 2 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

czwartorzędna
Boleniowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Borsucza gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Certowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne lokalna W strefie zamieszkania
Ciernikowa kostka brukowa 2 domy jednorodzinne lokalna Utwardzona w 2018 roku
Cietrzewia kostka brukowa 1 domy jednorodzinne
Czapla asfalt + gruntowa 1 domy jednorodzinne lokalna Asfaltowa na odcinku od ulicy Grunwaldzkiej

do ulicy Przy Karczmie; gruntowa na odcinku

od ulicy Przy Karczmie do ulicy Miedzianej;

zachodnia granica osiedla oraz miasta

Bydgoszczy

Czyżykowa kostka brukowa 1 domy jednorodzinne
Delfinowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne lokalna Utwardzona w 2017 roku
Dorszowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne lokalna Utwardzona w 2019 roku
Drozdów gruntowa 1 domy jednorodzinne
Dzięciołowa kostka brukowa 2 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

trzeciorzędna Zbiorcza droga osiedlowa Dolnego Tarasu
Gawronia kostka brukowa 2 domy jednorodzinne czwartorzędna,

lokalna

W strefie zamieszkania; utwardzona w 2018 roku
Gęsia gruntowa 1 domy jednorodzinne
Głębinowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne czwartorzędna W strefie zamieszkania
Głuszcowa gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Grunwaldzka asfalt 61 + 71 + 35N 1, 2 DK 80 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne,

pawilony handlowe

pierwszorzędna Odcinek od ul. Przejście na zachód; główna

droga dojazdowa do centrum miasta i wylotowa

w kierunku Nakła nad Notecią, Piły i

Szczecina; objazd remontowanej

ulicy Kolbego dla pojazdów poniżej 3,5 T

od ulicy Ławickiej do ulicy Kolbego;

od ul. Przejście do ul. Kolbego

północna granica osiedla oraz

miasta Bydgoszczy; linie autobusowe

61 oraz 71 kursują od ulicy Przejście

do ulicy Kolbego; linia autobusowa

nocna 35N kursuje od ulicy Kolbego

do ulicy Skośnej; w rejonie pierwszym

strona południowa; w rejonie drugim

strona północna

Halibutowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne czwartorzędna
Homarowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Ibisowa gruntowa 1 domy jednorodzinne
Indycza gruntowa 1 domy jednorodzinne
Jarząbkowa gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Jazgarzowa gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Jesiotrowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Jeziorna gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Kacza kostka brukowa 1 domy jednorodzinne
Kanarkowa gruntowa 1 domy jednorodzinne
Karasiowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Karmazynowa beton + bruk 2 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

lokalna Betonowy sięgacz, wybrukowana główna część
Karpia gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Kawiorowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Kiełbikowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Kilowa gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Kleniowa beton + bruk 2 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

czwartorzędna,

lokalna

Betonowa na odcinku od ulicy Kolbego

do ulicy Tuńczykowej, wybrukowana na odcinku

od ulicy Tuńczykowej na zachód

Kobaltowa gruntowa 1 zakłady przemysłowe
Kogucia gruntowa 2 domy jednorodzinne czwartorzędna,

lokalna

Do utwardzenia kostką brukową w 2021 roku
Kolibrowa gruntowa 2 domy jednorodzinne czwartorzędna
Kormoranów asfalt 2 domy jednorodzinne,

bloki mieszkalne,

pawilony handlowe

trzeciorzędna,

lokalna

Objazd remontowanej ulicy Kolbego dla

pojazdów poniżej 3,5 T od ulicy Kolbego

do ulicy Zimorodkowej; zbiorcza droga osiedlowa

Dolnego Tarasu; tymczasowa droga

powiatowa nr 1529C na odcinku od ulicy

Kolbego do ulicy Zimorodkowej

Kotwicowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Krabowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne lokalna W strefie zamieszkania; utwardzona w 2018 roku
Krańcowa gruntowa 1 domy jednorodzinne
Kraskowa kostka brukowa 1 domy jednorodzinne
Krogulcza gruntowa 1 zakłady przemysłowe
Kruszyńska asfalt 77 + 35N 1 domy jednorodzinne trzeciorzędna,

lokalna

Od ulicy Przejście do ulicy Mińskiej

wschodnia granica osiedla; zbiorcza

droga osiedlowa przemysłowej części

osiedla

Krylowa Istnieje tylko na mapach
Kukułcza kostka brukowa 2 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

lokalna W strefie zamieszkania
Kutrowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Lagunowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Leszczowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna Do utwardzenia kostką brukową w 2020 roku
Linowa beton 3 domy jednorodzinne lokalna
Lipieniowa kostka brukowa 2 domy jednorodzinne lokalna Utwardzona w 2017 roku
Łabędzia gruntowa 1 domy jednorodzinne
Ławicka Istnieje tylko na mapach
Łososiowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne czwartorzędna Na odcinku od ulicy Wielorybiej

do ulicy Kutrowej w strefie zamieszkania

Łowiskowa gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna Objazd remontowanej ulicy Kolbego dla

pojazdów poniżej 3,5 T od ulicy Zimorodkowej

do ulicy Grunwaldzkiej; tymczasowa droga

powiatowa nr 1529C na odcinku od ulicy

Zimorodkowej do ulicy Grunwaldzkiej

Makrelowa Istnieje tylko na mapach
Małżowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Masztowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Mewia gruntowa 1 domy jednorodzinne
Mieczykowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

lokalna W strefie zamieszkania
Miedziana gruntowa 1 zakłady przemysłowe
Miętusowa asfalt 3 domy jednorodzinne czwartorzędna
Mińska gruntowa 1 domy jednorodzinne Odcinek od ul. Kruszyńskiej na zachód
Morszczukowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Motylowa gruntowa 2 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

lokalna
Mrotecka as., bet., br., gr. 3 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

lokalna Asfaltowa na odcinku od ulicy Sardynkowej

do ulicy Wielorybiej (z sięgaczami);

wybrukowana na odcinku od ulicy Kutrowej

na wschód; betonowy sięgacz (parking);

gruntowa na odcinku od ulicy Łososiowej

na północ; w strefie zamieszkania;

przy ulicy znajduje się przychodnia

ogólna i klinika lekarska

Muszlowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne czwartorzędna
Niklowa asfalt 77 1 zakłady przemysłowe trzeciorzędna Linia autobusowa nr 77 kursuje jednokierunkowo
Oceaniczna gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Okoniowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Ołowiana asfalt 77 1 zakłady przemysłowe trzeciorzędna,

lokalna

Linia autobusowa nr 77 kursuje

jednokierunkowo na odcinku

od ulicy Niklowej do ulicy Spiżowej;

przy ulicy znajduje się urząd

pocztowy

Ostrygowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Papuzia kostka brukowa 1 domy jednorodzinne lokalna
Pelikanowa kostka brukowa 1 domy jednorodzinne lokalna
Perkozowa kostka brukowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Perlicza asfalt 1 domy jednorodzinne czwartorzędna
Pingwinowa kostka brukowa 1 domy jednorodzinne Utwardzona w 2017 roku
Piskorzowa gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Planktonowa bruk + gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna Wybrukowana główna część, betonowy sięgacz
Płociowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Podmiejska asfalt 77 + 35N 1 domy jednorodzinne trzeciorzędna Linia autobusowa 77 kursuje od ulicy Skośnej

do ulicy Kruszyńskiej; linia autobusowa

nocna 35N kursuje od ulicy Grunwaldzkiej

do ulicy Kruszyńskiej

Pokładowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Przejście asfalt 1 trzeciorzędna Wschodnia granica osiedla
Przepiórcza gruntowa 1 domy jednorodzinne
Przewoźników kostka brukowa 2 domy jednorodzinne lokalna W strefie zamieszkania
Przyczółek gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Przystaniowa gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Pstrągowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Ptasia kostka brukowa 1 domy jednorodzinne W strefie zamieszkania; utwardzona w 2017 roku
Puszczykowa kostka brukowa 1 domy jednorodzinne Przy ulicy znajduje się Zespół Szkół

nr 24

Rekinowa asfalt + bruk 3 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne,

pawilony handlowe

trzeciorzędna,

lokalna

Odcinek od ul. Przewoźników

na południe istnieje tylko na mapach;

zbiorcza droga osiedlowa Górnego Tarasu;

asfaltowa na odcinku od ulicy Kolbego

do ulicy Wielorybiej; wybrukowana na odcinku

od ulicy Kolbego do ulicy Przewoźników

Rudzikowa gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Sandaczowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Sardynkowa asfalt 3 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

czwartorzędna Przy ulicy znajduje się Szkoła Podstawowa

nr 64, basen pływacki i posterunek policji

Sarnia gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Sazanowa gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Sępia gruntowa 2 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

lokalna
Sieciowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Sielawowa as. + bruk + gr. 3 czwartorzędna,

lokalna

Asfaltowa na odcinku od ulicy Sardynkowej

do ulicy Kiełbikowej; wybrukowana na odcinku

od ulicy Kiełbikowej do ulicy Mieczykowej;

gruntowa na odcinku od ulicy Mieczykowej

na zachód; odcinek od ulicy Kiełbikowej

na zachód w strefie zamieszkania;

przy ulicy znajduje się klinika

lekarska

Skalarowa kostka brukowa 2 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

lokalna
Skośna asfalt + bruk 35N 1 domy jednorodzinne,

bloki mieszkalne

trzeciorzędna,

lokalna

Od ulicy Grunwaldzkiej do ulicy Podmiejskiej

zbiorcza droga osiedlowa przemysłowej części

osiedla, linia autobusowa nocna 35N kursuje

od ulicy Grunwaldzkiej do ulicy Podmiejskiej;

asfaltowa na odcinku od ulicy Grunwaldzkiej

do ulicy Podmiejskiej; wybrukowana na odcinku

od ulicy Podmiejskie do ulicy Kruszyńskiej

Skowronków gruntowa 1 domy jednorodzinne
Słowicza kostka brukowa 1 zakłady przemysłowe
Sowia gruntowa 1 domy jednorodzinne,

bloki mieszkalne

Do utwardzenia kostką brukową w 2020 roku;

przy ulicy znajduje się przedszkole

Spiżowa asfalt 77 1 zakłady przemysłowe Linia autobusowa nr 77 kursuje jednokierunkowo
Spławikowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Srebrna asfalt + bruk 1 zakłady przemysłowe trzeciorzędna,

czwartorzędna

Linia autobusowa nr 77 kursuje

jednokierunkowo na odcinku

od ulicy Spiżowej do ulicy Niklowej;

asfaltowa na odcinku od ulicy Podmiejskiej

do ulicy Niklowej; wybrukowana na odcinku

od ulicy Niklowej do ulicy Kobaltowej

Stalowa asfalt 1 zakłady przemysłowe czwartorzędna
Strusia gruntowa 1 domy jednorodzinne Do utwardzenia kostką brukową w 2021 roku
Sumowa gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Szczupakowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Szczygła kostka brukowa 1 domy jednorodzinne
Szosa Obwodowa asfalt - - DK 10 główna W przebudowie do końca 2021 roku;

przyszła trasa dróg S5 oraz S10

Szpakowa gruntowa 2 domy jednorodzinne
Świętego Ojca

Maksymiliana

Marii Kolbego

asfalt 61 + 71 + 35N 2, 3 1529C domy jednorodzinne,

pawilony handlowe

drugorzędna W przebudowie; odcinek od ulicy Kormoranów

do ulicy Grunwaldzkiej zamknięty dla pojazdów

poniżej 3,5 T; główna droga wylotowa do

Osówca, Sicienka i Mroczy; od ulicy

Grunwaldzkiej do ulicy Sępiej wschodnia

granica osiedla oraz miasta Bydgoszczy;

w rejonie drugim od ulicy Wielorybiej

na zachód; w rejonie pierwszym

od ul. Wielorybiej na południe;

od ulicy Rekinowej do ulicy Szuwarowej

zachodnia granica osiedla oraz miasta

Bydgoszczy; przy ulicy znajduje się

przedszkole i urząd pocztowy

Tatarakowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne lokalna W strefie zamieszkania
Tranowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Trociowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Trzcinowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Tukanowa gruntowa 1 domy jednorodzinne
Tuńczykowa kostka brukowa 2 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

czwartorzędna
Uklejowa gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Waleniowa beton 3 domy wielorodzinne lokalna
Wędkarska gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Węgorzowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Wielorybia as. + bruk + gr. 3 domy jednorodzinne,

bloki mieszkalne,

pawilony handlowe

trzeciorzędna,

czwartorzędna,

lokalna

Zbiorcza droga osiedlowa Górnego Tarasu;

asfaltowa na odcinku od ulicy Kolbego

do ulicy Rekinowej (z większością sięgaczy);

wybrukowana na odcinku od ulicy Rekinowej

do ulicy Halibutowej; gruntowy sięgacz;

przy ulicy znajduje się przedszkole,

urząd pocztowy i biblioteka publiczna

Wiewiórcza gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna
Więcierzowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Woziwody Istnieje tylko na mapach
Wronia asfalt 1 domy jednorodzinne lokalna
Wróblowa gruntowa 1 domy jednorodzinne lokalna
Wyspowa kostka brukowa 3 domy jednorodzinne lokalna W strefie zamieszkania
Zalew Istnieje tylko na mapach
Zatokowa gruntowa 3 domy jednorodzinne lokalna
Ziębia gruntowa 2 domy jednorodzinne lokalna Do utwardzenia kostką brukową w 2020 roku
Zimorodkowa kostka brukowa 2 domy jednorodzinne,

domy wielorodzinne

trzeciorzędna Objazd remontowanego odcinka ulicy Kolbego

dla pojazdów poniżej 3,5 T;

tymczasowa droga powiatowa nr 1529C

Złota gruntowa 1 domy jednorodzinne

a) Stan: 1 stycznia 2020

b) Według OpenStreetMap

Służby publiczneEdytuj

ZdrowieEdytuj

Na Górnym Tarasie Osowej Góry, przy ulicy Wielorybiej 106 znajduje się przychodnia ogólna, a przy ulicy Sielawowej 4 oraz Mroteckiej 9 mieszczą się kliniki lekarskie.

EdukacjaEdytuj

W przemysłowej części osiedla funkcjonuje Zespół Szkół nr 24 im. Mariana Rejewskiego, W 1990 roku oddano do użytku Szkołę Podstawową nr 64, która powstała na jego Górnym Tarasie.

W wyniku reformy edukacyjnej w 1999 przy SP 40 powstało Gimnazjum nr 31, natomiast przy SP 64 Gimnazjum nr 32. Gimnazja te zlikwidowano w związku z ponowną reformą w 2017. Dnia 1 września 2011 roku do ZS 24 dołączyło XII Liceum Ogólnokształcące, które wcześniej mieściło się na ulicy Kijowskiej.

BezpieczeństwoEdytuj

Na Górnym Tarasie osiedla, przy ulicy Sardynkowej 7 mieści się wyremontowany w latach 2019–2020 posterunek policji należący do komisariatu Błonie[63].

Straż pożarnaEdytuj

Osiedle nie posiada remizy strażackiej

Parafie katolickieEdytuj

Do roku 1959 cały obszar Osowej Góry należał do parafii św. Jakuba Młodszego Apostoła w Dąbrówce Nowej. Po przyłączeniu osiedla do Bydgoszczy aż do roku 1981 jego teren należał w całości do parafii św. Antoniego w Czyżkówku. Obecnie obie parafie Osowej Góry należą do dekanatu I diecezji bydgoskiej.

Parafia św. Maksymiliana KolbegoEdytuj

W 1972 na osiedlu powstała kaplica pw. bł. Maksymiliana Kolbego, jednak już w następnym roku została zamknięta przez władze komunistyczne (proboszcz za próby rozbudowy kaplicy został nawet skazany). Dopiero w 1981 parafia otrzymała pozwolenie na budowę kościoła i tego samego roku kard. Stefan Wyszyński erygował parafię. Konsekracji kościoła dokonał dziesięć lat później prymas kard. Józef Glemp.

Parafia Wniebowstąpienia PańskiegoEdytuj

Wychodząc naprzeciw rozrastającemu się osiedlu i rosnącej liczby mieszkańców, 25 grudnia 1998 powstał ośrodek duszpasterski, kiedy to w pasterkę odbyła się pierwsza Msza św. w tymczasowej kaplicy poświęconej przez biskupa Stanisława Gądeckiego. Parafia Wniebowstąpienia Pańskiego została erygowana przez arcybiskupa Henryka Muszyńskiego 25 marca 1999 w Uroczystość Zwiastowania Pańskiego. Powstała w wyniku podzielenia parafii św. Maksymiliana Kolbego. Nowa parafia obejmowała tzw. „górny taras” osiedla Osowa Góra. Przed pierwszym proboszczem Andrzejem Dawidkiem postawiono cel zbudowania kościoła, który powstał w 2010 roku na skrzyżowaniu ulic św. Maksymiliana Kolbego i Rekinowej.

Ludzie związani z Osową GórąEdytuj

SamorządowcyEdytuj

Rozrywka i rekreacjaEdytuj

ZieleńEdytuj

Na terenie Osowej Góry znajduje się ok. 7 ha terenów zieleni urządzonej jako Park Osowa Góra i 51 ha zieleni nieurządzonej[64]. Głównym obszarem rekreacyjnym są lasy o urozmaiconej rzeźbie terenu, otaczające osiedle z trzech stron. Rozwój terenów zieleni zawarty w planach urbanistycznych Bydgoszczy zmierza do powołania parku osiedlowego dla Osowej Góry przy ul. Wielorybiej i Głębinowej wraz z terenem sportu przy ul. Sielawowej[64].

Park Osowa GóraEdytuj

Na osiedlu znajdują się tereny zieleni parkowej w Bydgoszczy o łącznej powierzchni ok. 14,54 ha, o nazwie Park Osowa Góra.

Park znajduje się na tzw. górnym tarasie osiedla Osowa Góra i składa z kilku obszarów zieleni urządzonej.:

  • łąki zagospodarowanej przy ul. Kormoranów o powierzchni ok. 4,25 ha
  • trzech stawów oraz okolicznej zieleni przy ul. Wielorybiej, ul. Kutrowej oraz Szkole Podstawowej nr 64 powierzchni ok. 3,50 ha,
  • dwóch stawów i terenów podmokłych przy schronisku dla zwierząt o powierzchni ok. 3,40 ha
  • parku z dwoma stawami przy ul. Rekinowej (za kościołem Wniebowstąpienia Pańskiego) o powierzchni 1,98 ha,
  • zalesionego zbocza przy ul. Waleniowej pomiędzy lasem, a ul. Świętego Ojca Maksymiliana Marii Kolbego o powierzchni ok. 1,30 ha.
  • terenu zieleni z oczkiem wodnym pomiędzy ul. Maksymiliana Kolbego, a ul. Łososiową, o powierzchni ok. 1,20 ha,
  • stawu przy ul. Planktonowej o powierzchni 0,26 ha

Dodatkowo na zachodnich rubieżach osiedla znajduje się użytek ekologiczny Zielona Ostoja, który został ustanowiony w celu ochrony torfowiska mszarnego z rosiczką okrągłolistną oraz mozaiki siedlisk otaczających torfowisko.

Obiekty rozrywkoweEdytuj

W 2020 r. na terenie osiedla znajdowały się następujące obiekty sportowe i rekreacyjne[64]:

  • zespół typu Orlik 2012 (w tym kort tenisowy) – ul. Sardynkowa 7
  • basen „Sardynka” – ul. Sardynkowa 7
  • siłownia na powietrzu – ul. Linowa
  • place zabaw – ul. Wielorybia 99-101; 103-105; 107-109; 100-102; 104-106; 108-110, Sardynkowa 7, Puszczykowa 11
  • orliki – ul. Kormoranów, Wielorybia

W 2020 rozpisano przetarg na budowę w 2021 minitężni solankowej – obiektu z drewna sosnowego długości około 12 m i wysokości niemal 4 metrów w północnej częsći Parku Osowa Góra przy ul. Wielorybiej[65].

Osiedle posiada ścieżkę rowerową biegnącą wzdłuż ul. Rekinowej. Studium transportowe Bydgoszczy przewiduje realizację m.in. dróg rowerowych wzdłuż ulicy Grunwaldzkiej, Kolbego, Skośnej/ Podmiejskiej, Kanału Bydgoskiego oraz przez las do Czyżkówka[64].

Szlaki turystyczneEdytuj

Przez Osową Górę prowadzi   szlak turystyczny pieszy im. Leona Wyczółkowskiego do Pruszcza przez Janowo, Gościeradz, Samociążek, Nowy Jasiniec i Sokole-Kuźnica o długości ok. 68 km. Szlak łączy Bydgoszcz z północnymi okolicami Jeziora Koronowskiego prowadząc wzdłuż wschodniego brzegu Brdy przez miejsca związane z patronem szlaku Leonem Wyczółkowskim, który w ostatnich latach życia mieszkał w Gościeradzu[66].

Nowszym szlakiem turystycznym rozpoczynającym się na Osowej Górze jest   szlak turystyczny pieszy Pól Malowanych do Wierzchucinka przez Osówiec, Mochle, Chmielewo i Trzemiętówko długi na ok. 15,5 km. Szlak prowadzi przez typowe, urokliwe wiejskie ścieżki i dróżki polne[67]. Oba szlaki rozpoczynają się przy pętli autobusowej Rekinowa.

OkolicaEdytuj

Osowa Góra stanowi także teren wypadowy w okoliczne tereny wypoczynkowe. Spacerem ok. 2,75 km przez las można dojść do Brdy na osiedlu Czyżkówko, zaś w kierunku zachodnim atrakcyjnym utworem natury jest Zbocze Kruszyńskie. Osiedle od wschodu, zachodu i północy otaczają lasy o charakterze boru świeżego. Miejscami występuje las mieszany i siedliska grądowe. Szczególnie rozległy i urozmaicony teren leśny znajduje się na wschodzie i w obszarze Przedmościa Bydgoskiego, mieszcząc dawne niemieckie schrony oraz zamaskowane obiekty wojskowe. Przez las przebiega zbocze oddzielające Dolinę Sandrową Brdy od Terasy Bydgoskiej, z systemem dolinek denudacyjnych.

Cieki wodneEdytuj

Kanał BydgoskiEdytuj

CharakterystykaEdytuj

Największym i najważniejszym ciekiem wodnym na terenie osiedla jest Kanał Bydgoski, zbudowany w latach 1773–1774. Jest najstarszym czynnym do dnia dzisiejszego śródlądowym kanałem wodnym na obecnym terytorium Polski. Starszy od niego jest wprawdzie Kanał Jagielloński łączący Elbląg z Gdańskiem z 1483 roku, nie ma on jednak obecnie znaczenia w transporcie wodnym. To unikatowy w skali europejskiej przykład XVIII-wiecznej myśli technicznej oraz rozwoju techniki na przestrzeni XIX i początku XX wieku. W 2005 został wpisany w całości do rejestru zabytków. W dwudziestoleciu międzywojennym był uważany za najpiękniejszą i najsprawniejszą drogę wodną II Rzeczypospolitej. Na terenie Osowej Góry mieszczą się śluzy Prądy i Osowa Góra.

Śluza PrądyEdytuj

Śluza Prądy jest śluzą nr 7 Kanału Bydgoskiego, będącego częścią drogi wodnej Wisła-Odra. Śluza znajduje się na zachodnich rubieżach miasta Bydgoszczy, nieopodal ul. Spacerowej i Mińskiej na osiedlu Prądy. Wybudowano ją w latach 17731774. Krótko po pierwszych próbach uruchomienia kanału, drewniana śluza rozpadła się jednak. Musiano spuścić wodę, kanał wyczyścić i pogłębić. W latach 18401852 przebudowano ją do masywnej formy murowanej. Wymiary użytkowe komory wynosiły wówczas 44,5 × 9,65 m, światło wrót 4,97 m, a spadek 3,34 m[68]. Obecna forma budowli została oddana do użytku pod koniec sierpnia 1913 roku, kiedy dokonano przebudowy Kanału Bydgoskiego. W wyniku prowadzonych z rozmachem robót wykonano nowy dwukilometrowy odcinek kanału, zmodernizowano wszystkie śluzy i wybudowano dwie nowe. Oddana do użytku droga wodna umożliwiała spławianie 400-tonowych barek, pływających powszechnie na wodach śródlądowych Europy Zachodniej. Obecny dom śluzowego wybudowano w 1942 roku[68]. W 2005 r. śluzę Prądy wraz z budynkiem towarzyszącym wpisano do rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiego[68].

Śluza Osowa GóraEdytuj

Śluza Osowa Góra jest śluzą nr 8 Kanału Bydgoskiego, będącego częścią drogi wodnej Wisła-Odra. Śluza znajduje się na zachodnich rubieżach miasta Bydgoszczy, nieopodal drogi krajowej nr 10, na osiedlu Osowa Góra. Wybudowano ją w latach 1773–1774. Jej pierwotna forma była drewniana. W latach 1840–1852 przebudowano ją do masywnej formy murowanej. Wymiary użytkowe komory wynosiły wówczas 44,5 × 9,75 m, światło wrót 5,3 m, a spadek 2,99 m[68]. Obecna śluza została oddana do użytku pod koniec sierpnia 1913 roku, kiedy dokonano przebudowy Kanału Bydgoskiego. W wyniku prowadzonych robót wykonano nowy dwukilometrowy odcinek kanału, zmodernizowano wszystkie śluzy i wybudowano dwie nowe. Oddana do użytku droga wodna umożliwiała spławianie 400-tonowych barek, pływających powszechnie na wodach śródlądowych Europy Zachodniej. W pobliżu śluzy (w km 22,88) funkcjonował „most Owczy” o szerokości przęsła 18 m i wysokości wody żeglownej 4,31 m. Zburzono go w marcu 1890 r., odbudowano w latach 1895–1896[69] i przebudowano w 1914 r.[68] W 2005 r. śluzę Osowa Góra wraz z budynkiem towarzyszącym wpisano do rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiego[68].

Obie śluzy są budowlami hydrotechnicznymi Kanału Bydgoskiego, będącymi elementami międzynarodowej drogi wodnej E-70 zarządzanymi przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu oraz Zarząd Zlewni Noteci w Bydgoszczy.

FlisEdytuj

Przez przemysłową część osiedla przepływa Flis, prawy dopływ Brdy, o powierzchni zlewni 88,6 km². Od niego wzięło nazwę osiedle Flisy w Bydgoszczy. Jego nazwa pochodzi od niemieckiego słowa Fließ, oznaczającego strumień. Pierwotna, polska nazwa, która zanikła w XIX wieku to Krępa. W okresie zaboru pruskiego nazwa brzmiała Prondyfließ, od nieistniejącej już osady Prądy-Młyn (Prondy-Mühle).

AdministracjaEdytuj

Rada OsiedlaEdytuj

Jednostka urbanistyczna Osowa Góra posiada własną Radę Osiedla, której siedziba znajduje się przy ul. Dolnej Waleniowej 1b, w osadzie Osowa Góra będącej częścią Osówca[1]. Jej przewodniczącym w okresie od 5 kwietnia 2017 do 5 kwietnia 2021 jest Radosław Ginther[70].

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Utwory te w postaci wałów i rowów ciągną się na terenie leśnym od zbiegu ul. Kruszyńskiej i Gęsiej aż do ul. Wyrzyskiej na Czyżkówku, a ich druga, mniej wyraźna linia – na północy od ul. Kolbego na Osowej Górze do zbiegu ul. Siedleckiej i Koronowskiej na Czyżkówku.
  2. Data wycięcia na jednej z belek w wielkiej sieni istniejącej jeszcze w latach 60., przed rozbiórką.
  3. Znajduje się tam tablica pamiątkowa z inskrypcją Miejsce byłego cmentarza ewangelickiego. Ku pamięci spoczywających. Mieszkańcy.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Bydgoszczy – Rady Osiedli, bip.um.bydgoszcz.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
  2. Oficjalny Serwis Bydgoszczy – Liczba ludności w jednostkach urbanistycznych.
  3. Index of /m/German_maps, maps.mapywig.org [dostęp 2017-10-22].
  4. a b Sobecki Włodzimierz: Lisi Ogon, Łochowo – najdawniejsze ślady osadnicze. [w:] Kalendarz Bydgoski 2013.
  5. a b Łbik Lech. Zagadkowe wały i rowy i wały ziemne na bydgoskim Czyżkówku i Osowej Górze. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. zeszyt 2, Bydgoszcz 1997.
  6. Bartowski Krzysztof: Udział starostwa i wójtostwa bydgoskiego w kolonizacji holenderskiej. [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. zeszyt 1.
  7. Guldon Romana, Guldon Zenon: Inwentarz wójtostwa bydgoskiego z 1744 roku. [w:] Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C. Nr 10. Prace Komisji Historii VII. Bydgoszcz 1970.
  8. a b Żmidziński Franciszek: Przemiany w gospodarce wiejskiej starostwa bydgoskiego w latach 1661–1772. [w:] Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C. Nr 13. Prace Komisji Historii IX. Warszawa-Poznań 1973.
  9. Kabaciński Ryszard: Inwentarze starostwa i wójtostwa bydgoskiego z lat 1753–1766 roku. [w:] Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Źródła do dziejów Bydgoszczy. Nr 9. Warszawa-Poznań 1977.
  10. Przy obecnej ulicy Kruszyńskiej między ulicami Kaczą i Puszczykową.
  11. a b c d e f g h Wdowicki Maciej: Osowa Góra. [w:] Kalendarz Bydgoski 2004.
  12. a b Verzeichniss aller Ortschaften des Bromberger Regierungs-Bezirks mit einer geographisch-statistischen Uebersicht. Bromberg 1833.
  13. Jan Nepomucen Bobrowicz: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Lipsk: Księgarnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 424.
  14. Verzeichniss sämmtlicher Ortschaften des Regierungs-Bezirks Bromberg. Bromberg 1860.
  15. http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/649 dostęp 2014-09-18.
  16. a b c d e Wdowicki Maciej: Osowa Góra. [w:] Kalendarz Bydgoski 2005.
  17. Maluchy z „Sówki” na Osowej Górze będą miały nowy dach.
  18. Eksplozja na Osowej Górze. Ta tragedia zdarzyła się przed laty.
  19. Express Bydgoski – Tajemnice naszych piwnic.
  20. Licznerski Alfons: Rozwój terytorialny Bydgoszczy. [w:] Kronika Bydgoska II.
  21. a b Bałachowska Maria, Gołębiewski Janusz: Rozwój gospodarczy i przestrzenny Bydgoszcz w latach 1945–1970. [w:] Kronika Bydgoska IV.
  22. Szmańda Edward: Szkoły tysiąclecia w Bydgoszczy. [w:] Kronika Bydgoska III.
  23. Sitarek Stanisław, Walczak Dariusz: Bydgoskie tramwaje w latach 1888–2012. Eurosprinter 2012.
  24. Kalendarium „Expressu”: „Ósemka” pędziła z góry, bo „wysiadły” jej hamulce.
  25. Zniknęła jednostka wojskowa przy ul. Grunwaldzkiej. Co tam będzie?
  26. „Na żadną minę nie powinniśmy trafić”, Express Bydgoski 2 lipca 2014.
  27. Saperzy na Osowej Górze.
  28. Muzeum wojskowe ma teren na Osowej Górze. Pod rozbudowę.
  29. Gorączko Marcin: Zbiorniki wodne na obszarze Bydgoszczy w ujęciu historycznym. [w:] Kronika Bydgoska XXV.
  30. Nowa sieć ciepłownicza na Osowej Górze, www.bydgoszcz.pl [dostęp 2020-09-06] (pol.).
  31. Rogalski Bogumił: Charakterystyka i niektóre uwagi do miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Bydgoszczy. [w:] Kronika Bydgoska XVI.
  32. Lokalny Program Rewitalizacji dla miasta Bydgoszczy na lata 2007–2015.
  33. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Bydgoszczy. Miejska Pracownia Urbanistyczna w Bydgoszczy – załącznik nr 1 do uchwały nr L/756/09 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 15 lipca 2009 r.
  34. Program ochrony środowiska dla Miasta Bydgoszczy na lata 2005–2012.
  35. Renata Kaja, Bydgoskie pomniki przyrody, Bydgoszcz: Instytut Wydawniczy „Świadectwo”, 1995, ISBN 83-85860-32-0, OCLC 749523197.
  36. Kilkusetletni dąb na Osowej Górze złamał się jak zapałka.
  37. Schemat komunikacji zbiorowej obsługującej Osową Górę https://web.archive.org/web/20111118052558/http://www.zdmikp.bydgoszcz.pl/ufiles/osowa_gora_broszura.png.
  38. Schemat systemu przesiadkowego A+T http://www.zdmikp.bydgoszcz.pl/ufiles/aplust.pdf.
  39. Ulica w budowie. Na kolejne dwie są już przetargi.
  40. Gawronia już z kostką betonową. Skończy się jazda w błocie.
  41. Anna Stankiewicz Pierwsze uliczki z miejskiego programu są gotowe. Co dalej?
  42. Obywatele się skrzyknęli. Mają ulicę jak z obrazka.
  43. Delfinowa doczekała się kostki. Dzięki swoim mieszkańcom.
  44. Zrzutka na dwie nowe ulice. Na Osowej Górze i Glinkach.
  45. Remont kolejnej ulicy na Osowej Górze. Mieszkańcy dokładają.
  46. Tę uliczkę współfinansowali mieszkańcy. Ciernikowa już gotowa.
  47. Marta Leszczyńska Zamiast po dziurach i błocie pojadą po ażurze.
  48. Nowa ulica na Osowej Górze. Miasto zbudowało ją na spółkę z mieszkańcami.
  49. Ruszyła budowa ul. Ziębiej na Osowej Górze.
  50. Kolejne bydgoskie ulice zyskają nową nawierzchnię.
  51. Nowy mural na Osowej Górze. Historie z życia osiedla.
  52. Wyborcza.pl, bydgoszcz.wyborcza.pl [dostęp 2020-09-05].
  53. Wyborcza.pl, bydgoszcz.wyborcza.pl [dostęp 2020-09-05].
  54. Środowisko przyrodnicze Bydgoszczy. Praca zbiorowa pod red. Józefa Banaszaka, Wydawnictwo Tanan. Bydgoszcz 1996.
  55. Zaczynają budować zbiornik retencyjny przy ul. Kolbego. I buspas też.
  56. Miliony na buspasy.
  57. Buspas na Kolbego daleko w polu. Tu też będzie opóźnienie.
  58. Buspas na Osowej Górze tonie w zbiorniku retencyjnym.
  59. Plan Rozwoju Bydgoszczy na lata 2009–2015. Miejski Plan Operacyjny. Załącznik do Uchwały XLV/632/09 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 1 kwietnia 2009 roku.
  60. Profilowanie dróg gruntowych, zdmikp.bydgoszcz.pl [dostęp 2020-09-04].
  61. Oficjalny Serwis Bydgoszczy – Osowa Góra, www.bydgoszcz.pl [dostęp 2020-08-31] (pol.).
  62. Duże zmiany na ulicy M. Kolbego, www.bydgoszcz.pl [dostęp 2020-09-01] (pol.).
  63. Nowy posterunek policji powstaje na Osowej Górze. Na jakim etapie są prace? [ZDJĘCIA] | Metropolia Bydgoska, metropoliabydgoska.pl [dostęp 2020-09-01] (pol.).
  64. a b c d Tereny wypoczynku i rekreacji w Bydgoszczy – diagnoza stanu istniejącego i kierunku rozwoju. Miejska Pracownia Urbanistyczna w Bydgoszczy. Załącznik do Uchwały nr XXXV/731/12 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 28 listopada 2012 roku.
  65. Budowa bydgoskich tężni coraz bliżej. Powstaną w trzech miejscach.
  66. 🚶 Bydgoszcz Osowa Góra – Pruszcz, szlak im. L. Wyczółkowskiego (pieszy, żółty), Wirtualne Szlaki [dostęp 2020-09-04] (pol.).
  67. 🚶 Bydgoszcz Osowa Góra – Wierzchucinek (Pól Malowanych, szlak pieszy, zielony), Wirtualne Szlaki [dostęp 2020-09-04] (pol.).
  68. a b c d e f Krzysztof Dudek, Monografia mostów województwa kujawsko-pomorskiego: Brda i Kanał Bydgoski, Grudziądz: Związek Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej. Oddział Pomorsko-Kujawski, 2012, ISBN 978-83-934160-2-8, OCLC 838782376 [dostęp 2020-09-05].
  69. Roman Zamyślewski, Bydgoski Węzeł Wodny. Brda skanalizowana, Kanał Bydgoski, Brda spławna, Bydgoski Stary Kanał. Album map dla wodniaków. Przewodnik po polskich drogach wodnych, Stowarzyszenie na Rzecz Turystyki, Aktywnej Rekreacji i Wypoczynku „Szkoła Przygody”, 2012, ISBN 978-83-63482-01-5, OCLC 812725885 [dostęp 2020-09-05].
  70. Oficjalny Serwis Bydgoszczy – Osowa Góra, www.bydgoszcz.pl [dostęp 2020-08-30] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj