Otwórz menu główne

Ostrołódka Hallera[3] (Spiesia halleri Bunge) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny bobowatych. W florze Polski opisywany jako Oxytropis halleri Bunge[3].

Ostrołódka Hallera
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad dwuliścienne właściwe
Rząd bobowce
Rodzina bobowate
Rodzaj Spiesia
Gatunek ostrołódka Hallera
Nazwa systematyczna
Spiesia halleri W. D. J. Koch
Revis. Gen. Pl. 1: 207 1891[2]
Synonimy

Oxytropis halleri[2] Bunge

Spis treści

Rozmieszczenie geograficzneEdytuj

Rzadki gatunek wysokogórski. Występuje tylko w górach Europy: w Alpach, Pirenejach, górach Szkocji, w Karpatach i na jednym stanowisku na Półwyspie Bałkańskim. W Karpatach Wschodnich występuje tylko w ich południowej i wschodniej części, w Karpatach Zachodnich wyłącznie w Tatrach. W Polsce występuje wyłącznie na obszarze Tatr Zachodnich i to tylko na trzech stanowiskach: na opadających do Doliny Iwaniackiej stokach Kominiarskiego Wierchu (na wysokości 1490-1620 m n.p.m.), powyżej Wąwozu Kraków (ok. 1410-1620 m n.p.m.) i na Wysokim Grzbiecie (ok. 1600-1750 m n.p.m.). Częściej natomiast występuje na słowackiej stronie Tatr[4].

MorfologiaEdytuj

Łodyga
Bardzo skrócona i pokryta kosmatymi włoskami. Cała roślina (wraz z liśćmi) ma wysokość 10-40 cm[5].
Liście
Nieparzysto-pierzaste, wzniesione do góry, złożone z 9-16 par listków. Wszystkie liście wyrastają z różyczki liściowej na skróconej łodydze. Przysadki sięgają co najmniej do połowy długości rurki kielicha, czasami bywają nawet dłuższe od niego[5].
Kwiaty
Zebrane w główkowaty kwiatostan na szczycie długiej i grubej szypułki wyrastającej powyżej liści. Kwiaty motylkowe o długości ok. 2 cm. Kielich pokryty odstającymi, białymi włoskami, a jego rurka jest 3-4 razy dłuższej od ząbków. Korona niebieskofioletowa, jej żagielek jest dłuższy od skrzydełek[5].
Owoc
Podługowaty, rozdęty strąk. Ma długość ok. 2 cm i pokryty jest odstającymi, białymi włoskami. Niemal zupełnie podzielony jest dwoma listewkami[5].

Biologia i ekologiaEdytuj

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Roślina owadopylna. W Tatrach rośnie w murawach na podłożu wapiennym, na bardzo płytkiej, próchnicznej glebie[4]. Gatunek charakterystyczny dla Ass. Festuco-versicoloris-Seslerietum[6]. Liczba chromosomów 2n = 32[4].

Zagrożenia i ochronaEdytuj

Informacje o stopniu zagrożenia w Polsce na podstawie:

W Polsce rośnie wyłącznie na obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego. Stanowisko na Kominiarskim Wierchu jest bezpieczne, gdyż znajduje się z dala od szlaków turystycznych, na dokładkę w terenie skalistym i trudno dostępnym. Stanowisko w Wąwozie Kraków może być zagrożone przez grotołazów penetrujących znajdujące się w tej okolicy jaskinie. Największym jednak zagrożeniem jest niewielka liczba stanowisk i mała liczebność populacji. Ochrona bierna jest wystarczająca, konieczny natomiast jest monitoring stanowisk[4].

Zobacz też: Rośliny tatrzańskie.

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2009-09-23].
  2. a b The Plant List. [dostęp 2017-01-11].
  3. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. a b c d e Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  5. a b c d Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  6. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  7. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  9. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.