Owocożer wspaniały
Ptilinopus superbus[1]
(Temminck, 1809)
Samiec
Samiec
Samica
Samica
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd gołębiowe
Rodzina gołębiowate
Podrodzina trerony
Rodzaj Ptilinopus
Gatunek owocożer wspaniały
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Owocożer wspaniały (Ptilinopus superbus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych, podrodziny treronów. Występuje we wschodniej Australii i na niektórych wyspach Indonezji. Nie jest zagrożony wyginięciem.

TaksonomiaEdytuj

Po raz pierwszy gatunek opisał Coenraad Jacob Temminck w 1809 na podstawie holotypu z wyspy Halmahera. Nadał nowemu gatunkowi nazwę Columba Superba[3]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) umieszcza owocożera wspaniałego w rodzaju Ptilinopus. Wyróżnia dwa podgatunki[4], klasyfikacja jest jednak sporna; niektórzy autorzy uznają owocożera liliowopierśnego (P. s. temminckii) za odrębny gatunek na podstawie różnic w upierzeniu[3].

Podgatunki i zasięg występowaniaEdytuj

IOC wyróżnia dwa podgatunki[4]: owocożer liliowopierśny[5] (P. s. temminckii) (Des Murs & Prévost, 1849)Celebes[4] owocożer wspaniały[5] (P. s. superbus) (Temminck, 1809)Moluki, Nowa Gwinea, Wyspy Aru, dalej na wschód po Wyspy Admiralicji i Archipelag Bismarcka, Wyspy d'Entrecasteaux, Luizjady, Wyspy Salomona i wschodnia Australia[3]

MorfologiaEdytuj

Długość ciała wynosi 20–24 cm[6], masa ciała 76–145 g[3]. Długość skrzydła samców: 122–134 mm, samic: 121–127 mm; długość dzioba: 14–16 mm; długość ogona: 60–68 mm; długość skoku: 18–20 mm. U owocożerów wspaniałych występuje wyraźny dymorfizm płciowy w upierzeniu. Samce wyróżniają się fioletowym ciemieniem, rdzawym tyłem szyi, czarnymi kropkami na barkówkach, czarniawym pasem biegnącym przez niebieskoszarą[6] pierś, jasnożółtym brzuchem i zielonymi bokami[7]. Grzbiet oliwkowozielony[6]. Samice i młode są głównie zielone z żółtymi krawędziami pokryw skrzydłowych, białawym spodem ciała i zielonymi bokami. U samic na karku dostrzec można niewielką czarną plamę, w terenie jest jednak słabo widoczna[7].

Ekologia i zachowanieEdytuj

Środowiskiem życia owocożerów wspaniałych są lasy, w tym lasy deszczowe i namorzyny oraz śródpolne zadrzewienia na terenach rolniczych[6]. Są towarzyskie, często przebywają w stadach liczących do 20 osobników, nawet jeśli większość ptaków jest już połączona w pary. Żywią się wyłącznie owocami. Szczególnie lubią figi, które zręcznie zrywają z gałęzi, niekiedy zwisając do góry nogami. Zwykle przebywają wysoko w koronach drzew. Niechętnie przebywają w pobliżu siedlisk ludzkich[7].

LęgiEdytuj

Na Nowej Gwinei lęgi odnotowano w styczniu, lutym i od maja do września[3]. Gniazdo ma formę niewielkiej platformy, umieszczone jest na drzewie[7] do 30 m nad ziemią[6]. W zniesieniu 1 lub 2 białe jaja[7]. Inkubacja trwa 14 dni. Samica wysiaduje w nocy, samiec w dzień[6]. Obydwa ptaki z pary sprawują opiekę nad potomstwem[7].

StatusEdytuj

IUCN uznaje owocożera królewskiego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 2014 (stan w 2017). BirdLife International uznaje trend populacji za spadkowy ze względu na postępujące niszczenie środowiska życia tych ptaków[8].

Przypisy

  1. Ptilinopus superbus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Ptilinopus superbus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e Baptista, L.F., Trail, P.W., Horblit, H.M., Kirwan, G.M. & Garcia, E.F.J: Eastern Superb Fruit-dove (Ptilinopus superbus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2017. [dostęp 23 lutego 2017].
  4. a b c Frank Gill & David Donsker: Pigeons. IOC World Bird List (v7.1), 8 stycznia 2017. [dostęp 23 lutego 2017].
  5. a b P. Mielczarek, M. Kuziemko: Podrodzina: Raphinae Wetmore, 1930 – trerony (wersja: 2016-08-14). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 23 lutego 2017].
  6. a b c d e f Jacek Twardowski, Kamila Twardowska: Ptaki świata. Szczegółowe opisy 800 gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2016, s. 384. ISBN 9788380592766.
  7. a b c d e f David Gibbs, Eustace Barnes i John Cox: Pigeons and Doves. A guide to the Pigeons and Doves of the world. Londyn: Christopher Helm, s. 477, 479. ISBN 978-1-8734-0360-0.
  8. Eastern Superb Fruit-dove Ptilinopus superbus. BirdLife International. [dostęp 23 lutego 2017].