Otwórz menu główne
Historia Chin
Prehistoria i starożytność
Neolit w Chinach
ok. 8000–2000 p.n.e.
Trzech Dostojnych i Pięciu Cesarzy
według tradycji 2850−2205 p.n.e.
Dynastia Xia 2070–1600 p.n.e.
Dynastia Shang 1600–1046 p.n.e.
Dynastia Zhou 1046–256 p.n.e.
    Okres Wiosen i Jesieni
    Okres Walczących Królestw
Cesarstwo
Dynastia Qin 221 p.n.e.–206 p.n.e.
Dynastia Han 206 p.n.e.–220 n.e.
  (Dynastia Xin 9–23)
Epoka Trzech Królestw 220–280
  WeiShuWu
Dynastia Jin 265–420
Szesnaście Królestw 304–439
Dynastie Południowe i Północne 420–589
Dynastia Sui 581–618
Dynastia Tang 618–907
  (Dynastia Zhou 690–705)
Pięć Dynastii i Dziesięć Królestw
907–960
Dynastia Liao
907–1125
Dynastia Song
960–1279
Xixia 1038–1227
Jin 1115–1234
Dynastia Yuan 1271–1368
Dynastia Ming 1368–1644
Dynastia Qing 1644–1911
Współczesność
Republika Chińska 1912–1949
 ChRL od 1949
 Tajwan od 1949

Późniejsza dynastia Han (chiń. upr. 后汉; chiń. trad. 後漢; pinyin: Hòu Hàn) – najkrócej panująca dynastia z tak zwanego Okresu Pięciu Dynastii i Dziesięciu Królestw. Ostatnia z trzech dynastii rządzonych przez Turków Shatuo, rządziła północnymi Chinami przez zaledwie trzy lata, 947950; jej stolica znajdowała się w Kaifengu (podówczas Bian).

Mapa Chin w okresie Pięciu Dynastii. Państwo Han zaznaczone na błękitno; terytorium Szesnastu Prefektur zakreskowane biało-żółto

W 947 roku, po kilkuletniej wojnie, Kitanowie obalili próbującego zerwać z nimi zależność władcę dynastii Jin. Najeźdźcom skutecznie przeciwstawiał się gubernator Bingzhou (dzisiejsza północna część Shanxi), Liu Zhiyuan. Obszar ten był pod kontrolą tureckiego ludu Shatuo, z którego Liu się wywodził[1]. W 847 Kitanowie zdobyli stolicę Jin, ale znaleźli się we wrogim kraju, którego mieszkańcy rozpoczęli zajadłą walkę partyzancką. Władca Kitanów, który nie miał zamiaru wikłać się w długie walki zbyt daleko na południe, wycofał się jednak na północ, ku dzisiejszemu Pekinowi[2]. Nieoczekiwanie jednak zmarł, co spowodowało walki o sukcesję na tronie kitańskim[2]. Liu Zhiyuan wykorzystał okazję, opanowując stolicę w Kaifengu i proklamując nowe państwo. Sam jednak zmarł po ledwie roku panowania. Jego nastoletni syn uległ zamachowi stanu przeprowadzonemu przez Guo Weia, chińskiego dowódcę wojskowego, który obwołał się władcą dynastii Zhou[3].

Po upadku dynastii, fragment kraju usamodzielnił się i pozostał do 979 roku oddzielnym (aczkolwiek klienckim wobec Liao) państwem o nazwie Północne Han[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Mote 1999 ↓, s. 13.
  2. a b Mote 1999 ↓, s. 66.
  3. Mote 1999 ↓, s. 13-14.
  4. Mote 1999 ↓, s. 16.

BibliografiaEdytuj

  • Frederick W. Mote: Imperial China: 900-1800. Harvard University Press, 1999. ISBN 0-674-44515-5.