Otwórz menu główne
Historia Chin
Prehistoria i starożytność
Neolit w Chinach
ok. 8000–2000 p.n.e.
Trzech Dostojnych i Pięciu Cesarzy
według tradycji 2850−2205 p.n.e.
Dynastia Xia 2070–1600 p.n.e.
Dynastia Shang 1600–1046 p.n.e.
Dynastia Zhou 1046–256 p.n.e.
    Okres Wiosen i Jesieni
    Okres Walczących Królestw
Cesarstwo
Dynastia Qin 221 p.n.e.–206 p.n.e.
Dynastia Han 206 p.n.e.–220 n.e.
  (Dynastia Xin 9–23)
Epoka Trzech Królestw 220–280
  WeiShuWu
Dynastia Jin 265–420
Szesnaście Królestw 304–439
Dynastie Południowe i Północne 420–589
Dynastia Sui 581–618
Dynastia Tang 618–907
  (Dynastia Zhou 690–705)
Pięć Dynastii i Dziesięć Królestw
907–960
Dynastia Liao
907–1125
Dynastia Song
960–1279
Xixia 1038–1227
Jin 1115–1234
Dynastia Yuan 1271–1368
Dynastia Ming 1368–1644
Dynastia Qing 1644–1911
Współczesność
Republika Chińska 1912–1949
 ChRL od 1949
 Tajwan od 1949

Późniejsza dynastia Jin (chiń. upr. 后晋; chiń. trad. 後晉; pinyin: Hòu Jìn) – krótkotrwała dynastii rządząca częścią Chin w tak zwanym Okresie Pięciu Dynastii i Dziesięciu Królestw. Druga z trzech dynastii rządzonych przez Turków Shatuo, panowała w latach 936 do 947, będąc marionetkowym państwem położonego dalej na północ państwa Liao.

Mapa Chin w okresie Pięciu Dynastii. Państwo Jin zaznaczone na błękitno; terytorium Szesnastu Prefektur zakreskowane biało-żółto

Założycielem dynastii był Shi Jingtang, zięć Li Siyuana, władcy poprzedniej dynastii, późniejszej Tang[1]. Shi wzniecił bunt przeciwko swemu władcy z pomocą Kitanów, którzy pokonali tangowskie armie i osadzili go na tronie jako de facto marionetkę[2]. W zamian oddał ich państwu teren na północy Chin, tzw. Szesnaście Prefektur – tereny od Datongu w Shanxi przez ziemie dzisiejszego Pekinu i prowincji Hebei. W ten sposób Kitanowie zyskali dostęp do Chin właściwych, bo obszar ten obejmował strategiczne przejścia między Mandżurią a Niziną Chińską[2]. Wobec bardzo silnego niezadowolenia z podporządkowanej Kitanom pozycji[2], drugi władca dynastii, Shi Chonggui, próbował zerwać stosunki z Liao i usamodzielnić się[1]. Po kilku latach walk, w których Kitanowie ponosili czasem porażki (w jednej z bitew o mało nie zginął ich władca), ostatecznie obalili oni Shi Chongguia; w 847 Kitanowie zdobyli stolicę Jin, Kaifeng (podówczas Bian), gdzie cesarz Kitanów koronował się na władcę Liao, tym samym proklamując się władcą Chin. Wkrótce potem wycofał się jednak na północ, pozostawiając południowe tereny w rękach kolejnego watażki, który mianował swe państwo dynastią Han[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Mote 1999 ↓, s. 13.
  2. a b c Mote 1999 ↓, s. 65.
  3. Mote 1999 ↓, s. 66.

BibliografiaEdytuj

  • Frederick W. Mote: Imperial China: 900-1800. Harvard University Press, 1999. ISBN 0-674-44515-5.