Pēteris Stučka

radziecki polityk i adwokat

Pēteris Stučka (ur. 14 lipca 1865 w Pakuli, zm. 25 stycznia 1932 w Moskwie) – łotewski, rosyjski i radziecki polityk oraz adwokat. W 1917 i 1918 ludowy komisarz sprawiedliwości Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. W latach 1918–1920 przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych marionetkowej Łotewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Od 1923 do 1932 pełnił funkcję przewodniczącego Sądu Najwyższego RFSRR.

Pēteris Stučka
Ilustracja
Pēteris Stučka (1918)
Data i miejsce urodzenia 26 lipca 1865
Pakula, gubernia inflancka, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 25 stycznia 1932
Moskwa, RFSRR, ZSRR
Przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych Łotewskiej SRR
Okres od 4 grudnia 1918
do 13 stycznia 1920
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Łotwy
Przewodniczący Sądu Najwyższego Rosyjskiej SFRR
Okres od 20 stycznia 1923
do 25 stycznia 1932
Następca Iwan Bułat

ŻyciorysEdytuj

 
Delegacja radziecka w Brześciu w styczniu 1918. Siedzą od lewej: Lew Kamieniew, Adolf Joffe, Anastasija Bicenko. Stoją: Lipski, Pēteris Stučka, Lew Trocki, Lew Karachan
 
Tablica pamiątkowa z jego wizerunkiem w Kirowie, zainstalowana przy budynku, w którym mieszkał w okresie carskiego zesłania

Urodził się jako syn nauczyciela w gminie Koknese w Inflantach. Po ukończeniu gimnazjum podjął studia prawnicze na uniwersytecie w Petersburgu, gdzie zainteresował się filozofią marksistowską. W latach 1888–1897 wraz z Rainisem, z którym związany był rodzinnie (jego żoną była siostra poety Dora Stučka, z domu Pliekšāne), redagował łotewską gazetę lewicową "Dienas Lapa". Prowadził również działalność adwokacką. Od 1895 zaangażował się w socjalistyczny ruch "nowej fali" (jaunstrāvnieki), za co został po dwóch latach aresztowany przez władze carskie i zesłany do Wiaźmy. W 1904 wybrano go do KC SDRPŁ, rok później wziął aktywny udział w wypadkach rewolucyjnych, następnie bronił jako adwokat działaczy lewicowych w procesach, jakie wytoczyły im władze carskie.

Dalej zajmował się działalnością dziennikarską, pisywał do rosyjskiej "Gwiazdy" i "Prawdy" (1911–1914). W 1917 stanął po stronie bolszewików uzasadniając konieczność włączenia Łotwy w skład socjalistycznej Rosji. Został ludowym komisarzem sprawiedliwości w Moskwie. Od 8 marca 1918 do 18 marca 1919 zastępca członka Komitetu Centralnego RKP(b). Na początku 1919 przysłano go na Łotwę, gdzie stanął na czele rządu marionetkowej Łotewskiej SRR (od 15 stycznia do 22 maja 1919), pełnił również obowiązki głowy państwa. Od marca 1919 do stycznia 1920 był szefem Komunistycznej Partii Łotwy. W 1920 redagował radziecką encyklopedię "Państwo i prawo", przyczynił się walnie do opracowania kodeksu karnego, kodeksu postępowania karnego, prawa pracy i prawa rodzinnego RFSRR i ZSRR. Od stycznia 1923 do stycznia 1932 stał na czele Sądu Najwyższego ZSRR. W uznaniu zasług dla ZSRR pochowano go na cmentarzu pod murami Kremla.

 
Medal z wizerunkiem Pēterisa Stučki z 1965

UpamiętnienieEdytuj

Od 1958 do 1991 jego imię nosił Uniwersytet Łotwy. Do 1991 jego imię nosiło miasto Aizkraukle.

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj