Pēteris Vasks

łotewski kompozytor

Pēteris Vasks (ur. 16 kwietnia 1946 w Aizpute[1][2]) – łotewski kompozytor.

Pēteris Vasks
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 16 kwietnia 1946
Aizpute
Pochodzenie łotewskie
Gatunki muzyka poważna
Zawód kompozytor
Odznaczenia
Order Trzech Gwiazd III klasy (Łotwa) Order Gwiazdy Białej III Klasy (Estonia)

ŻyciorysEdytuj

W latach 1964–1970 studiował u Vytautasa Šereiki w konserwatorium w Wilnie (kontrabas), następnie w latach 1973–1978 był uczniem w klasie kompozycji Valentina Utkinsa w konserwatorium w Rydze[1]. Grał jako kontrabasista w orkiestrze Filharmonii Litewskiej (1966–1969), Łotewskiej Filharmonicznej Orkiestry Kameralnej (1969–1970) oraz orkiestrze symfonicznej radia i telewizji łotewskiej (1970–1974)[2]. W 1980 roku został wykładowcą kompozycji w konserwatorium w Rydze[2]. Członek honorowy Łotewskiej Akademii Nauk (1994) oraz członek Królewskiej Akademii Muzycznej w Sztokholmie[1].

Otrzymał nagrodę im. Herdera (1996)[1][2] oraz wielką łotewską nagrodę muzyczną (1993, 1998 i 2000)[1]. Odznaczony łotewskim Orderem Trzech Gwiazd III klasy (2001)[3] oraz estońskim Orderem Gwiazdy Białej III klasy (2005)[4].

TwórczośćEdytuj

W swojej muzyce stosuje skale modalne i skale molowe, motywy z łotewskich melodii ludowych oraz powolne tempo narracji, nadające całości miękkie brzmienie i elegijność, podkreślaną niekiedy dodatkowo przez kontrasty temp i nastrojów oraz silną pulsację w miejsce szerokich płaszczyzn melodyczno-harmonicznych[1]. Wykorzystuje z reguły tradycyjne metody kształtowania narracji, nadające jego dziełom rys zachowawczy i konserwatywny[1]. Wpływ na twórczość Vasksa wywarł dorobek polskiej szkoły sonorystycznej, wykorzystywany w sferze kolorystycznej do podkreślenia harmonii i aury emocjonalnej[1]. Jego kompozycje mają charakter programowy, kompozytor traktuje polaryzację ekspresji, przeciwstawienie skupienia medytacyjnego silnemu patosowi oraz neoromantyczne gesty muzyczne jako wyraz sprzeciwu wobec niszczenia przyrody i zaniku tradycyjnych wartości etycznych we współczesnym świecie[1].

Wybrane kompozycjeEdytuj

(na podstawie materiałów źródłowych[1][2])

Utwory orkiestrowe

  • Rush Hour (1978)
  • Cantabile na smyczki (1979)
  • Vēstījums Botschaft na smyczki, perkusję i 2 fortepiany (1982)
  • Musica dolorosa na smyczki (1983)
  • Lauda (1986)
  • Koncert na rożek angielski (1989)
  • 3 symfonie (I „Balsis” 1990–1992, II 1998–1999, III 2005)
  • Koncert wiolonczelowy (1993–1994)
  • Musica adventus na smyczki (1995–1996)
  • Tālā gaisma na skrzypce i orkiestrę smyczkową (1996–1997)
  • Composition (2001)
  • Viatore (2002)
  • Musica appasionata (2002)
  • Sala (2006)

Utwory kameralne

  • 3 utwory na klarnet i fortepian (1973)
  • Partita na wiolonczelę i fortepian (1974, zrewid. 2001)
  • Chamber Music na smyczki i perkusję (1975)
  • Moments musicaux na klarnet (1977)
  • 2 kwintety dęte (I „Mūzika aizlidojušajiem putniem” 1977, II „Mūzika aizgājušam draugam”” 1982)
  • 5 kwartetów smyczkowych (I 1977, II Vasaras dziedājumi 1984, III 1995, IV 1999, V 2004)
  • Grāmata čellam na wiolonczelę (1978)
  • 3 skatieni na 2 instrumenty (1979)
  • Koncert na kotły i perkusję (1979–1986)
  • Ainava ar putniem na flet (1980)
  • Pieskārieni na obój (1982)
  • Maza vasaras mūzika na skrzypce i fortepian (1985)
  • Episodi e Canto perpetuo na trio fortepianowe (1985)
  • Sonata na kontrabas solo (1986)
  • Pavasara sonāte na sekstet smyczkowy (1987)
  • Musique de soir na róg i organy (1988)
  • Vientulības sonāte na gitarę (1990)
  • Sonata na flet solo (1992)
  • Kwartet fortepianowy (2001, zrewid. 2002)
  • Bass Trip na kontrabas (2003)
  • Canto di forza na 12 wiolonczel (2005)

Utwory fortepianowe

  • Muzyka na 2 fortepiany (1974)
  • In Memoriam na 2 lub 4 fortepiany (1977)
  • Toccata na 2 fortepiany (1977)
  • Maza nakts mūzika (1978)
  • Baltā ainava (1980)
  • Rudens mūzika (1981)
  • Izdegušās zemes ainavas (1992)
  • Spring Music, „quasi una sonata” (1995)

Utwory organowe

  • Cantus ad pacem (1984)
  • Musica seria (1988)
  • Te Deum (1991)
  • Viatore (2003)

Utwory wokalne

  • Concerto vocale na chór (1978)
  • kantata kameralna Latvija (1987)
  • Dona nobis pacem na chór i orkiestrę smyczkową lub organy (1996)

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 11. Część biograficzna t–v. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2009, s. 225. ISBN 978-83-224-0905-3.
  2. a b c d e Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 6 Stre–Zyli. New York: Schirmer Books, 2001, s. 3755–3756. ISBN 0-02-865571-0.
  3. Triju Zvaigžņu ordeņa dome nolēma apbalvot ar I šķiras Triju Zvaigžņu ordeni ar ordeņa ķēdi Somijas Republikas prezidenti Tarju Halonenu... (łot.). www.president.lv, 2001-05-03. [dostęp 2020-12-04].
  4. Pēteris Vasks – Valgetähe III klassi teenetemärk, seeria 1917 (ang.). www.president.ee. [dostęp 2020-12-04].