Otwórz menu główne

Příbor (niem. Freiberg[1]) – miasto w Czechach, na Morawach, w powiecie Nowy Jiczyn, w kraju morawsko-śląskim, nad rzeką Lubiną, prawym dopływem Odry.

Příbor
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Czechy
Kraj morawsko-śląski
Powiat Nowy Jiczyn
Zarządzający Jan Malík
Powierzchnia 22,14 km²
Wysokość 278 m n.p.m.
Populacja (2003)
• liczba ludności

8 789
Kod pocztowy 74258
Tablice rejestracyjne NJ
Położenie na mapie kraju morawsko-śląskiego
Mapa lokalizacyjna kraju morawsko-śląskiego
Příbor
Příbor
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Příbor
Příbor
Ziemia49°38′24″N 18°08′38″E/49,640000 18,143889
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 2 214 ha, a liczba jego mieszkańców 8 789 osób.

HistoriaEdytuj

Tereny, na których leży Příbor zasiedlone były już w epoce brązu. Miejscowość wzmiankowano po raz pierwszy w dokumencie morawskiego margrabiego i przyszłego króla czeskiego Przemysła Ottokara II, wystawionym w Wiedniu 12 grudnia 1251, który potwierdził darowiznę Franka de Hugeswage (syna i następcy Arnolda z Hückeswagen) dla nowo założonego klasztoru w Příborze, w tym m.in. istniejący już miejscowy kościół. Dokument ten świadczył o wzmożonej aktywności kolonizacyjnej Franka, być może w związku z wyludnieniem po najazdach mongolskich. Zaprosił on w tym celu mnichów cysterskich z Velehradu. Zamiary te nie zostały jednak urzeczywistnione, znaczenie Franka de Hugeswage w północno-wschodnich Morawach w latach 50. XIII wieku upadło (utracił m.in. okolice przyszłego Nowego Jiczyna).[2]. Příbor stanowi najstarszy ośrodek miejski w regionie i długo był najważniejszym centrum targowym dla okolicy, dużo większej niż dzisiaj, choć dopiero w 1292 wzmiankowana została jako miasteczko, a dwa lata później jako miasto, tym nie mniej jest to najstarsze miasto powiatu nowojiczyńskiego. Od 1307 roku należało ono do biskupów i arcybiskupów ołomunieckich, jako część tzw. państwa hukwaldzkiego. Miasto zawdzięczało swój rozwój położeniu na skrzyżowaniu kilku szlaków handlowych prowadzących przez północne Morawy, w tym szlaku solnego z Wieliczki.

Od połowy XVI wieku miejscowy cech sukienników intensywnie handlował z Polską, a jego wyroby eksportowane było m.in. do Krakowa, Poznania i Lwowa. Pod koniec XVI wieku późniejszy święty katolicki, rodem ze śląskiego Skoczowa, Jan Sarkander, przeżył tu kilka lat swego dzieciństwa. Po I rozbiorze Polski przebudowano drogę do nowej prowincji,Galicji (zobacz trakt środkowogalicyjski), co przyczyniło się do rozwoju położonego na drodze z Wiednia Příboru. Pod koniec XVIII wieku założono m.in. sąsiednie wsie Hajóv i Prchalov, dzisiaj położone w granicach miasta. W 1793 urodził się tu Gregor Wolny, morawski historyk.

W 1835 miasto liczyło 4760 mieszkańców, co czyniło je największą miejscowością państwa hukwaldzkiego (w tym czasie np. Morawska Ostrawa liczyła jedynie 1712 mieszkańców). Większość mieszkańców stanowili wówczas Morawianie (Czesi), niewielką mniejszość stanowili etniczni Niemcy i Żydzi. Do tych ostatnich należał Sigmund Freud. W domu, w którym się urodził w 1856 i przez kilka lat mieszkał, urządzone jest obecnie interaktywne muzeum. Podobne do Freuda losy miał urodzony w 1862 Bertold Bretholz. W 1875 otworzono czeskie seminarium nauczycielskie, a miasto stało się ośrodkiem czeskiego ruchu narodowego.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 r. w Příbor liczył 5007 mieszkańców, z czego 4876 było katolikami, 26 ewangelikami a 104 wyznawcami judaizmu, 4594 było czesko- a 331 niemieckojęzycznymi[3].

W 1918 miejscowi ochotnicy zajmowali pobliskie niemieckojęzyczne miasta (Nowy Jiczyn, Fulnek, Odry, Bílovec, Opawa). Pomimo tego, że miasto było w zdecydowanej większości zamieszkałe przez Czechów, w 1938 włączono je do rejencji opawskiej Okręgu Rzeszy Kraj Sudetów.

TurystykaEdytuj

Zabytki i pomnikiEdytuj

  • rynek z kamienną rzeźbą Panny Marii z 1713 roku otoczony renesansowymi domami o przebudowanych w stylu barokowym fasadach;
  • Romańsko-gotycki kościół parafialny pw Narodzenia Najświętszej Marii Panny - wznosi się na skraju skarpy nad rzeką Lubina we wschodniej części starówki. Trzon budowli powstał prawdopodobnie przed rokiem 1251. W architekturze kościoła można odnaleźć elementy romańskie, gotyckie, renesansowe i barokowe. W latach 2003-2004 przeprowadzono gruntowny remont budowli. Wieża dominująca nad miastem ma 60 m wysokości. Wewnątrz kościoła prezbiterium o pięknym sklepieniu i rzeźba Madonny z XV wieku;
 
Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Příboře
  • Budynek kolegium pijarskiego. Pijarzy przybyli na ziemie czeskie około roku 1620 i zajmowali się przede wszystkim działalnością pedagogiczną. Kolegium założył 5 lutego 1694 biskup ołomuniecki Karol II von Liechtenstein. Budynek wzniesiono w latach 1694-1700 według projektu architekta Giovanni Pietro Tencally i było to jedenaste kolegium pijarskie w Czechach. Aktualnie mieści się tu Muzeum Regionalne z pamiątkami po rodzinie Freuda.
  • Pijarski kościół Św. Walentyna zbudowany w roku 1596, początkowo jako obiekt drewniany. W latach 1760-66 kościół przebudowano i nadano mu wystrój barokowy, który zachował się do dnia dzisiejszego. Na głównym ołtarzu – posrebrzany relief z 1596 r. przedstawiający sceny z życia Św. Walentyna.
  • dom rodzinny Zygmunta Freuda, w którym naukowiec urodził się i mieszkał przez pierwsze 3 lata, został zbudowany na początku XIX wieku. 25 października 1931 roku została umieszczona na budynku pierwsza tablica pamiątkową zniszczoną podczas okupacji niemieckiej. 4 października 1969 roku nowa, większa od poprzedniej tablica została zamontowana. 14 grudnia 2004 władze miasta odkupują budynek od prywatnych właścicieli. W sierpniu 2005 Minister Kultury Republiki Czeskiej ogłasza budynek zabytkiem narodowym. Na początku 2006 roku rozpoczęte zostały prace renowacyjne, które doprowadziły do przywrócenia stanu budynku z XIX wieku. 27 maja 2006 roku dla uczczenia 150 rocznicy urodzin Sigmunda Freuda zostało tu otwarte muzeum.
  • zabytkowe domy przy placu Sigmunda Freuda
  • kościół Świętego Krzyża
  • ratusz przy placu Sigmunda Freuda
  • pomnik Zygmunta Freuda

MuzeaEdytuj

  • Muzeum Freuda w Příboře – ul. Lidická 50

Trasy roweroweEdytuj

Przez Příbor i okolice prowadzą trzy oznakowane trasy rowerowe ("Cyklotrasy")

  • Cyklotrasa 6039: "Okolice rodzinne Zygmunta Freuda" Koprivnice-Pribor-Skotnice-Sedlnice-Nova Horka (długość 17 km)
  • Cyklotrasa 6134: Stara Ves-Pribor-Klokocov ( długość 11 km)
  • Cyklotrasa 6136: Petrvaldik-Skotnice (długość 8 km)

Příborská freudovkaEdytuj

Firma Farnese produkuje na podstawie starych receptur likier ziołowy "Příborská freudovka". Likier - uznany za beskidzki produkt regionalny, rozprowadzany jest w kilku punktach miasta.

DemografiaEdytuj

Rok 1970 1980 1991 2001 2003
Liczba ludności 8 378 9 878 8 887 8 754 8 789

Źródło: Czeski Urząd Statystyczny

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Marek Pernal, Tomasz Darmochwał, Marek Rumiński: Przewodniki Wiedzy i Życia - Czechy i Słowacja. Wyd. I. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2006, s. 222. ISBN 978-83-7184-409-6.
  • Materiały informacyjne biura turystycznego w Priborze: Pribor: Město Starobylého Kouzla, Klidu a Odvážných Vizí
  • Piotr Nowicki: Beskid Śląsko-Morawski. Warszawa: PTTK "Kraj", 1997, s. 133-136. ISBN 83-7005-387-4.

Linki zewnętrzneEdytuj