Otwórz menu główne

Pałac Działyńskich w Warszawie

Pałac Działyńskich w Warszawie
Pałac Działyńskich – fronton

Pałac Działyńskichpałac znajdujący się przy al. „Solidarności” 74a w Warszawie, za kościołem ewangelicko-reformowanym.

HistoriaEdytuj

Pałac stoi na miejscu XVII-wiecznego dworu Leszczyńskich. W 1714 roku właścicielami tej posesji stali się Potoccy. Budynek został wzniesiony ok. 1740 dla architekta saskiego Jana Zygmunta Deybla[1]. Początkowo pałac składał się z trzech oddzielnych pawilonów, które później połączono. Po Deyblu właścicielem pałacu był m.in. Wojciech Lobert, burmistrz Starej Warszawy. W latach 80. XIX wieku jego wnętrze i fasada zostały przebudowane w stylu neoklasycystycznym. W 1789 właścicielem pałacu został bankier Piotr Blank, zaś w latach 1790-1820 – Działyńscy. Ignacy Działyński stworzył tu bibliotekę i zgromadził zbiory dzieł sztuki.

Przed wybuchem insurekcji kościuszkowskiej w pałacu spotykali się jej organizatorzy. W XIX wieku mieściła się tu loża masońska. Jeszcze dwukrotnie zmienili się właściciele, po czym, od 1823 roku, pałac zaczął należeć do gminy ewangelicko-reformowanej. Wtedy też, w 1828, utworzono w nim Szkołę Wojewódzką Praktyczno-Pedagogiczną, której dyrektorem został Tomasz Dziekoński. Uczęszczało do niej ok. 355 uczniów. Następnie przekształcono ją w Drugie Gimnazjum w Warszawie (uczył się tam m.in. Karol Levittoux. W 1869 utworzono tam żeńską pensję Konradi.

W 1940 pałac wraz z kościołem, domem Dysydentów, Szpitalem Ewangelickim oraz kilkoma innymi budynkami przy ulicy Mylnej znalazł się w tzw. enklawie ewangelickiej – wyłączonym z getta obszarze połączonym z dzielnicą aryjską wąskim korytarzem prowadzącą przez zniszczoną w czasie obrony Warszawy we wrześniu 1939 posesję przy ulicy Przejazd 5[2].

Pałac został zniszczony podczas powstania warszawskiego w 1944. Odbudowano go po wojnie. Utworzono tam wtedy Młodzieżowy Dom Kultury.

W 1966 na szczytowej ścianie pałacu odsłonięto tablicę upamiętniająca Karola Levittoux ufundowaną przez Prezydium Stołecznej Rady Narodowej[3].

Budynek należy do parafii ewangelicko-reformowanej i jest wynajmowany jako powierzchnia biurowa.

PrzypisyEdytuj

  1. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 598. ISBN 83-01-08836-2.
  2. Jacek Leociak: Spojrzenia na warszawskie getto. Leszno. Warszawa: Dom Spotkań z Historią, 2011, s. 30. ISBN 978-83-62020-26-3.
  3. Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w.. Warszawa: Argraf, 2004, s. 284. ISBN 83-912463-4-5.