Otwórz menu główne

Pałac Leopolda Kronenberga, zwany też Domem Kronenberga – nieistniejący budynek w Warszawie wybudowany w stylu eklektycznym („ciężki, renesansowy budynek wzniesiony przez architekta z Berlina” – jak opisywał go przewodnik po Warszawie z 1904[1]), znajdujący się u zbiegu ulicy Królewskiej i placu Małachowskiego. Został spalony podczas działań wojennych we wrześniu 1939 i rozebrany w 1962.

Pałac Kronenberga
(nieistniejący)
Ilustracja
Pałac Kronenberga krótko po ukończeniu budowy
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Mazowiecka 22
Typ budynku pałac
Styl architektoniczny eklektyzm
Architekt Friedrich Hitzig
Rozpoczęcie budowy 1868
Ukończenie budowy 1871
Zniszczono 1939, 1962
Pierwszy właściciel Leopold Stanisław Kronenberg
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pałac Kronenberga (nieistniejący)
Pałac Kronenberga
(nieistniejący)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Kronenberga (nieistniejący)
Pałac Kronenberga
(nieistniejący)
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Pałac Kronenberga (nieistniejący)
Pałac Kronenberga
(nieistniejący)
Ziemia52°14′22,22″N 21°00′45,35″E/52,239506 21,012597

Spis treści

HistoriaEdytuj

W 1867 bankier warszawski Leopold Stanisław Kronenberg nabył od Bernarda Kohena posesję nr 1348 przy ówczesnym placu Ewangelickim, a w następnym roku dokupił część posesji nr 1076. Projekt pałacu zamówił u architekta berlińskiego Friedricha Hitziga (1811–1881) – ucznia Karla Friedricha Schinkla[2]. Projekt został sporządzony w 1868. Po wyburzeniu kamienicy Augusta Arndta rozpoczęto budowę, którą ukończono w 1871.

Pałac o dwóch piętrach i bardzo wysokim dachu mansardowym został usytuowany fasadą frontową w stronę placu Ewangelickiego. Pośrodku elewacji widniała loggia o arkadach opartych na zdwojonych kolumnach korynckich. Na końcach fasady znajdowały się trzyosiowe ryzality. W środkowej części budynku znajdowała się reprezentacyjna klatka schodowa o przeszklonym suficie, białych marmurowych schodach i ścianach pokrytych wiśniową marmoryzacją[3]. Budynek zdobiony był ozdobami architektonicznymi z gliny palonej pochodzącymi z fabryki Stalewskich (później zakład zduński R. Steinkellera na Solcu)[4]. Na dziedzińcu mieściły się powozownia, mieszkania dla oficjalistów i obszerna stajnia. W podziemiach umieszczono urządzenia do gazowego oświetlania i do ogrzewania pomieszczeń pałacu gorącym powietrzem. Pierwsze piętro zajmowały pomieszczenia reprezentacyjne i mieszkanie właściciela pałacu. Drugie piętro przeznaczono na mieszkania synów właściciela i pokoje gościnne.

Wystrój rzeźbiarski fasad budynku był dziełem rzeźbiarza Leonarda Marconiego[2]: kompozycja rzeźbiarska wypełniająca tympanon nad loggią oraz cztery kariatydy w środkowym ryzalicie.

Do pałacu od strony ulicy Traugutta w pierwszych latach XX wieku dobudowano kamienicę Krasińskich według projektu architekta Jana Heuricha.

W pałacu miała swą siedzibę tymczasowa Rada Stanu (1917) oraz dwa poselstwa – Danii (1930) i Portugalii (1938). Po odzyskaniu niepodległości do gmachu wprowadziło się Ministerstwo Spraw Zagranicznych[5]. Parter budynku, do czasu wybudowania własnego budynku przy placu Napoleona 9, zajmowało Towarzystwa Ubezpieczeń „Prudential”[5].

Dzięki wysokiej jakości robót budowlanych pałac przetrwał pożar w pierwszych dniach II wojny światowej w stanie pozwalającym na odbudowę. W pożarze utracił tylko dach i część stropów, mury pozostały prawie nie uszkodzone.

Po wojnie pałac planowano odbudować m.in. z przeznaczeniem na siedzibę Centralnego Biura Wystaw Artystycznych. Pojawiła się także propozycja ulokowania w nim ambasady Niemieckiej Republiki Demokratycznej. W 1958 gmach przekazano Francji z przeznaczeniem na ambasadę tego kraju, jednak Francuzi poinformowali stronę polską, że adaptacja istniejących murów pałacu jest niemożliwa. Motywem odrzucenia tej oferty przez oba państwa była „burżuazyjna niemieckość” pałacu[6]. W 1959 Pałac Kronenberga został skreślony z rejestru zabytków[7].

Gmach został rozebrany w 1962[8]. Z pałacu po rozbiórce ocalały tylko cztery granitowe trzony kolumn. Trzy z nich zostały wykorzystane przez Zofię Woźną jako materiał do wykonania rzeźby Samotność ustawionej w parku im. Romualda Traugutta[9]. Czwartej użyto do budowy pomnika Electio Viritim na warszawskiej Woli[10].

W miejscu pałacu znajduje się obecnie hotel Sofitel Victoria.

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Przewodnik po Warszawie (do 1944). [dostęp 2011-04-23].
  2. a b Jerzy S. Majewski, Tomasz Markiewicz: Warszawa nie odbudowana. Wydawn. DiG, 1998, s. 79. ISBN 83-7181-027-X.
  3. Tadeusz Stefan Jaroszewski: Dzieje pałacu Kronenberga. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, s. 23.
  4. Julian Kołaczkowski: Wiadomości tyczące się przemysłu i sztuki w dawnej Polsce. Kraków: 1888, s. 175. [dostęp 2011-04-23].
  5. a b Tadeusz Stefan Jaroszewski: Dzieje Pałacu Kronenberga. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, s. 62.
  6. Pałac Kronenberga – niechciane cudo | Warszawy historia ukryta, whu.org.pl [dostęp 2017-11-15] (pol.).
  7. Tadeusz Stefan Jaroszewski: Dzieje Pałacu Kroneberga. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, s. 68.
  8. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 300. ISBN 83-01-08836-2.
  9. Zygmunt Stępiński: Gawędy warszawskiego architekta. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984, s. 154. ISBN 83-03-00447-6.
  10. Irena Grzesiuk-Olszewska: Warszawska rzeźba pomnikowa. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003, s. 199. ISBN 83-88973-59-2.

BibliografiaEdytuj

  • Tadeusz Stefan Jaroszewski: Dzieje Pałacu Kronenberga. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972.

Linki zewnętrzneEdytuj