Otwórz menu główne

Pałac w Sieniawie – zbudowany przez hetmana wielkiego koronnego Adama Mikołaja Sieniawskiego na początku XVIII w. Dzisiejszy wygląd uzyskał podczas przebudowy z lat 1881–1883 dokonanej przez Czartoryskich.

Pałac w Sieniawie
Obiekt zabytkowy nr rej. A-76 z 11.12.1967
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Miejscowość Sieniawa
Ukończenie budowy pocz. XVIII w.
Ważniejsze przebudowy 1881–1883
Pierwszy właściciel Adam Mikołaj Sieniawski
Kolejni właściciele Czartoryscy,
Igloopol,
AWRSP
Położenie na mapie Sieniawy
Mapa lokalizacyjna Sieniawy
Pałac w Sieniawie
Pałac w Sieniawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac w Sieniawie
Pałac w Sieniawie
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Pałac w Sieniawie
Pałac w Sieniawie
Położenie na mapie powiatu przeworskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu przeworskiego
Pałac w Sieniawie
Pałac w Sieniawie
Położenie na mapie gminy Sieniawa
Mapa lokalizacyjna gminy Sieniawa
Pałac w Sieniawie
Pałac w Sieniawie
Ziemia50°10′16″N 22°36′31″E/50,171111 22,608611

W latach 1664–1680 obok terenu dzisiejszego parku i pałacu Mikołaj Hieronim Sieniawski zaczął urządzać fortecę o charakterze obronnym. Miała ona plan kwadratu z czterema ziemnymi bastionami w narożnikach. Istniał również niezidentyfikowany dziś drewniany dwór mieszkalny.

Na początku XVIII w. syn założyciela – Adam Mikołaj Sieniawski założył tu park i wybudował w latach 1718–1720 pomarańczarnię. Po przebudowie pomarańczarnię zaczęto nazywać od 1726 r. pałacem letnim. Do końca XVIII w. pałacyk był przebudowywany co najmniej trzykrotnie. W początkach XIX w. jego wygląd opisał Leon Dembowski w dziełku „W moich wspomnieniach” następująco: pałac sieniawski był murowany, bez piętra i zawierał wtedy oprócz ogromnej sieni jeden duży salon i kilka pokojów, stanowiących mieszkanie księstwa; w sieni ustawiono ogromne organy, w sieni tej pospolicie jadano. W salonie kilka karykatur angielskich i mnóstwo sztychów, wyobrażających waleczne czyny wojska austriackiego w kampanii z Francuzami, stanowiły jedyne ozdoby. W jednym z kątów umieszczony był bilard.[1] Właścicielami pałacu byli już wówczas Czartoryscy.

Pałac przed przebudową - Juliusz Kossak

W latach 1881–1883 dokonano przebudowy według projektu Bolesława Podczaszyńskiego. Nad oboma skrzydłami dobudowane zostały piętra i pałac uzyskał zachowany do dziś wygląd i późnobarokowy charakter. Miał 36 pomieszczeń i kubaturę 2088 m³.

W czasie I wojny światowej ordynat sieniawski książę Adam Ludwik Czartoryski oddał pomieszczenia pałacu na szpital polowy dla zakaźnie chorych austriackich żołnierzy. Pałac uległ zniszczeniu. Dokonano tylko prowizorycznego zabezpieczenia a książę zamieszkał po wojnie w drewnianym dworku obok. Pod koniec lat trzydziestych XX wieku książę August Czartoryski rozpoczął remont pałacu, przerwała go jednak II wojna światowa.

Największe znaczenie miał pałac w XIX w. gdy był jedną z głównych siedzib Czartoryskich. Zaczął odgrywać rolę jednego z centrów galicyjskiego życia politycznego, umysłowego i kulturowego. Gościł tu Julian Ursyn Niemcewicz, Tadeusz Kościuszko[2]. Bywał car Aleksander I. Juliusz Kossak na pamiątkę wizyty pozostawił namalowany przez siebie wizerunek pałacu.

Pomimo zasług Czartoryskich jako mecenasów i kolekcjonerów sztuki, w Sieniawie nie było zbyt bogatych zbiorów. Ściany pałacu były ozdobione portretami Sieniawskich, Czartoryskich, Poniatowskich. Przechowywano tu atrybuowany Norblinowi cykl miniatur ilustrujących „Metamorfozy” Owidiusza. Pokoje umeblowane były wartościowymi meblami. Według wykazu z 1914 r. były to m.in. dwie szafy gdańskie, skrzynie gdańskie, 6 foteli krytych kurdybanem, 24 krzesła inkrustowane kością słoniową.

Aż do lat osiemdziesiątych XX w. pałac nie miał gospodarza. Tkwił w ruinie, był okradany. Dopiero nowy właściciel, przedsiębiorstwo „Igloopol” wyremontował a właściwie odbudował konstrukcję pałacu w latach osiemdziesiątych. W latach dziewięćdziesiątych XX w. pałac stał się własnością AWRSP, która doprowadziła pałac i otaczający go park oraz budynki towarzyszące do obecnego stanu. W 2018, dzięki zakupowi przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego kolekcji Czartoryskich, właścicielem nieruchomości pozostał Skarb Państwa, zaś zespół będzie, jak dotychczas, w dyspozycji KOWR (dawniej AWRSK / ANR)[3].

Obecnie w pałacu mieści się hotel z restauracją w oficynie dworskiej. Jest też miejscem licznych spotkań i konferencji[2].

PrzypisyEdytuj

  1. Leon Dembowski w bibliotece cyfrowej. polona.pl [dostęp 2019-08-27]
  2. a b Pałac w Sieniawie. waszaturystyka.pl, 2018-10-30 [dostęp 2019-01-11]
  3. Zabytkowy pałac w Sieniawie pozostanie własnością Skarbu Państwa. portalsamorządowy.pl, 2018-05-08 [dostęp 2019-01-11]

Linki zewnętrzneEdytuj