Otwórz menu główne

Pałacyk Marfiewicza w Krakowie

zabytkowa budowla

Pałacyk Marfiewicza w Krakowie (znany także jako Willa Marfiewicza) – kamienica wzniesiona w latach 1858–1862 w Krakowie-Piasku przy ulicy Juliana Dunajewskiego, wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[1].

Pałacyk Marfiewicza
w Krakowie
Obiekt zabytkowy nr rej. A-660 z dnia 30 sierpnia 1984[1]
Ilustracja
Elewacja pałacyku w 2013 roku
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Miejscowość Kraków-Piasek
Adres ul. Juliana Dunajewskiego 7
Architekt Filip Pokutyński
Inwestor Antoni Marfiewicz
Rozpoczęcie budowy 1858
Ukończenie budowy 1862
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Pałacyk Marfiewicza w Krakowie
Pałacyk Marfiewicza
w Krakowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałacyk Marfiewicza w Krakowie
Pałacyk Marfiewicza
w Krakowie
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Pałacyk Marfiewicza w Krakowie
Pałacyk Marfiewicza
w Krakowie
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Pałacyk Marfiewicza w Krakowie
Pałacyk Marfiewicza
w Krakowie
Ziemia50°03′55,08″N 19°56′04,12″E/50,065300 19,934478

HistoriaEdytuj

Pałacyk został wzniesiony w latach 1858–1862[1], jeszcze przed wytyczeniem ulicy Dunajewskiego, o czym świadczy jego położenie, znacznie cofnięte w stosunku do pierzei zabudowy ulicy. Obiekt powstał w wyniku rozbudowy starszego, jednopiętrowego domu, który podwyższono o jedną kondygnację, a następnie powiększono o jednopiętrową, dwutraktową neogotycką oficynę z dwubiegową klatką schodową. Oficyna ta została dobudowana do elewacji zachodniej. Ponadto dostawiono werandę, wprowadzono półkolistą klatkę schodową z wejściem poprzez dobudowany ganek od strony południowej oraz wykonano nowe elewacje. W latach 1861–1870 nadbudowano nad częścią pałacyku drugie piętro, wzniesiono stajnię-wozownię oraz usunięto półkolistą klatkę schodową. W ten sposób budowla otrzymała ostateczny, zachowany do dzisiaj kształt. Autorem projektu był krakowski architekt Filip Pokutyński, który nadał rezydencji cechy późnoromantycznej willi podmiejskiej, utrzymanej w stylu włoskiego renesansu[2].

Pałacyk zbudowano dla przemysłowca i bankiera Antoniego Marfiewicza[3]. W XX wieku pałacyk często zmieniał właścicieli i uległ licznym przemianom. U schyłku tego stulecia, po gruntownym remoncie, stał się siedzibą Banku Spółdzielczego Rzemiosła w Krakowie[2].

30 sierpnia 1984 roku pałacyk został wpisany do rejestru zabytków[4].

ArchitekturaEdytuj

Bryła pałacyku składa się z dwóch części: niższej – jednopiętrowej i wyższej – dwupiętrowej. W części wyższej dobudowana jest do elewacji wschodniej jednopiętrowa weranda oraz znajduje się balkon z żeliwną balustradą. Wejście do budynku wiedzie poprzez podcień poprzedzony kilkoma stopniami, ujętymi żeliwną balustradą. Dom posiada także taras. Fasada i elewacje pokryte są delikatnym boniowaniem. Budynek posiada duże okna oraz szeroki gzyms oddzielający parter od pierwszego piętra. Pałacyk wieńczy bogato zdobiona attyka. Wnętrza reprezentacyjne usytuowane były na pierwszym piętrze, gdzie znajdował się apartament mieszkalny właściciela[2].

Pałacyk otoczony był pierwotnie założeniem ogrodowym, składającym się ze zgeometryzowanych kwater. Całość powiązana została kompozycyjnie z Plantami, co czyniło z rezydencji typowy przykład zespołu pałacowo-ogrodowego. Na skutek częstych zmian właścicieli i sposobu użytkowania pałacyk Marfiewicza uległ w kolejnych dziesięcioleciach znacznym przemianom, które przyczyniły się do zatracenia wielu elementów początkowego założenia architektonicznego. W pierwszej połowie XX wieku obiekt został otoczony wysoką zabudową, co znacznie pogorszyło jego ekspozycję. Zniszczeniu uległ również ogród[2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30. s. 60. [dostęp 2018-07-08].
  2. a b c d Marek Żukow-Karczewski. Pałace Krakowa. Pałac Marfiewicza. „Echo Krakowa”, 1990. Kraków. 
  3. Pałacyk Antoniego Marfiewicza. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 733. ISBN 83-01-13325-2.
  4. Zespoły i obiekty z terenu miasta Krakowa wpisane do rejestru zabytków (pol.). Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków. [dostęp 2017-07-06].