Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza w Brzeżanach

Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza w Brzeżanachpolska szkoła z siedzibą w Brzeżanach w okresie II Rzeczypospolitej, od 1938 o statusie gimnazjum i liceum ogólnokształcącego.

Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza w Brzeżanach
gimnazjum / liceum ogólnokształcące
Ilustracja
Gmach gimnazjum w roku stulecia istnienia (1906)
Państwo  II Rzeczpospolita
Miejscowość Brzeżany
Data założenia 1805
Patron Edward Śmigły-Rydz
brak współrzędnych

HistoriaEdytuj

Gimnazjum zostało otwarte w okresie zaboru austriackiego 1 września 1805 po przeniesieniu ze Zbaraża, gdzie istniało od 1789 (zob. gimnazjum w Zbarażu)[1]. Inicjatorką przeniesienia szkoły była ks. Izabela Lubomirska, która przekazała pięć pomieszczeń w ratuszu w mieście[1]. Pierwszy egzamin dojrzałości w gimnazjum został przeprowadzony w 1865[1]. Przed 1918 szkoła działała pod nazwami „C. K. Gimnazjum w Brzeżanach” i „C. K. Wyższe Gimnazjum w Brzeżanach”. W czerwcu 1906 odbyły się uroczyste obchody 100-lecia istnienia gimnazjum w Brzeżanach[2].

Po zakończeniu I wojny światowej oraz powstaniu Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej od listopada 1918 szkoła funkcjonowała jako Państwowe Gimnazjum z ukraińskim językiem wykładowym[3].

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i nastaniu II Rzeczypospolitej szkoła funkcjonowała jako „Gimnazjum Państwowe w Brzeżanach”, prowadzone w typie neoklasycznym[1]. W latach 20. szkoła mieściła się nadal w budynku ratusza, należącego do hr. Jakuba Potockiego[4]. W 1926 w Gimnazjum działało w charakterze utrakwistyczny, t.j. z dwoma językami wykładowymi: polskim i ruskim[1]. Wówczas w Gimnazjum było osiem polskich klas z ośmioma oddziałami, w których uczyło się łącznie 286 uczniów płci męskiej i 53 uczennice[1].

Rozporządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z 15 lutego 1937 została ustalona nazwa szkoły „Państwowe Gimnazjum im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza w Brzeżanach”[5][6]. Zarządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Wojciecha Świętosławskiego z 23 lutego 1937 „Państwowe Gimnazjum im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza w Brzeżanach” zostało przekształcone w „Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza w Brzeżanach” (państwową szkołę średnią ogólnokształcącą, złożoną z czteroletniego gimnazjum i dwuletniego liceum), a po wejściu w życie tzw. reformy jędrzejewiczowskiej szkoła miała charakter koedukacyjny, a wydział liceum ogólnokształcącego był prowadzony w typie humanistycznym i przyrodniczym w polskim języku nauczania oraz w typie humanistycznym w ruskim języku nauczania[7].

DyrektorzyEdytuj

 
Aleksander Frączkiewicz
  • Joseph Werner (1844[8])
  • Antoni Lischka (1845[1]–1862[9])
  • Wilhelm Schechtel[1]
  • Antoni Sołtykiewicz[1]
  • Mateusz Kurowski[1]
  • Franciszek Grzegorczyk[1]
  • Aleksander Frączkiewicz (1905-)[10][1]
  • Wołodymyr Husak[3][11]
  • Roman Koestlich (po 1918–1938)[12][1][13]

NauczycieleEdytuj

Uczniowie i absolwenciEdytuj

Absolwenci
Uczniowie

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l m Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. Rocznik II. Warszawa-Lwów: Książnica-Atlas, 1926, s. 167-168, 173.
  2. Stulecie istnienia gimnazyum. „Nowości Illustrowane”. Nr 25, s. 12, 23 czerwca 1906. 
  3. a b Ю. Добровольський: Із записника учня першої кляси Бережанської гімназії 1918 — 1919 рр. W: Бережанська Земля : у 3 т. / Український архів. Т. XIX. Париж — Сидней — Торонто: Комітет «Видавництва Бережани», 1970, s. 396. (ukr.)
  4. Sprawozdanie Dyrekcji Gimnazjum Państwowego w Brzeżanach za rok szkolny 1921/22. Brzeżany: 1922, s. 6.
  5. 47. Komunikat o ustaleniu nazwy państwowego gimnazjum w Brzeżanach. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 2, s. 57, 27 lutego 1937. 
  6. Organizacja szkół. Nazwa. „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 3, s. 169, 22 marca 1937. 
  7. Państwowe licea i gimnazja w Okręgu Szkolnym Lwowskim. „Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 6, s. 261, 30 czerwca 1938. 
  8. Schematismus des Königreiches Galizien und Lodomerien. Für das Jahr 1844. Lemberg, 1844, s. 452. (niem.)
  9. Handbuch des Statthalterei-gebietes in Galizien für das Jahr 1862. Lemberg, 1862, s. 269. (niem.)
  10. Dyrektor Frąckiewicz. „Nowości Illustrowane”. Nr 49, s. 7, 2 grudnia 1905. 
  11. W Sprawozdaniach dyrektora C. K. Wyższego Gimnazjum w Brzeżanach – Włodzimierz Husak.
  12. Sprawozdanie Dyrekcji Gimnazjum Państwowego w Brzeżanach za rok szkolny 1921/22. Brzeżany: 1922, s. 3.
  13. Z żałobnej karty. Ś. p. Roman Koestlich. „Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 3, s. 126, 31 marca 1938. 
  14. Catalogus Universi Venerabilis Cleri Saecularis & Regularis Archi Dioeceseos Leopolitanae, R. L. Sede Archiepiscopale vacante pro Anno Domini MDCCCXXXIII. Leopoli, 1833, s. 102. (łac.)
  15. XXXIII. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1913/14. Sanok: Fundusz Naukowy, Drukarnia Franciszka Patały, 1914, s. 7 [39].
  16. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das jahr 1845. Lemberg, 1845, s. 468. (niem.)
  17. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1871. Lwów, 1871, s. 380.
  18. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1904. Brzeżany, 1904, s. 75.

Linki zewnętrzneEdytuj