Paniówki

wieś w województwie śląskim

Paniówki (niem. Klein Paniow, śl. Pańůwki) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Gierałtowice. Wedle urzędowego podziału terytorialnego kraju, w obrębie Paniówek wyróżniona jest 1 część miejscowości: Borek[1].

Artykuł 50°14′6″N 18°46′59″E
- błąd 39 m
WD 50°13'55"N, 18°46'50"E, 50°16'N, 18°49'E
- błąd 39 m
Odległość 405 m
Paniówki
wieś
Ilustracja
Paniówki – widok z Zamku w Chudowie
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat gliwicki
Gmina Gierałtowice
Sołectwo Paniówki
Liczba ludności (2018) 2847
Strefa numeracyjna 032
Kod pocztowy 44-177
Tablice rejestracyjne SGL
SIMC 0214340
Położenie na mapie gminy Gierałtowice
Mapa lokalizacyjna gminy Gierałtowice
Paniówki
Paniówki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Paniówki
Paniówki
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Paniówki
Paniówki
Położenie na mapie powiatu gliwickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gliwickiego
Paniówki
Paniówki
Ziemia50°14′06″N 18°46′59″E/50,235000 18,783056
Strona internetowa
Nieoficjalny herb wsi Paniówki

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego.

NazwaEdytuj

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany w latach 1880-1902 podaje dwie polskie nazwy miejscowości Paniówek oraz Paniówki, a także niemiecką Paniow Klein[2]. Dokument z 1361 roku, wystawiony przez Kazimierza III Wielkiego wymienia Paniowki in terra Bythomiensis[3].

Niemiecki nauczyciel i językoznawca-amator Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą nazwę wymienia „Paniow” podając jej znaczenie „Herrschaftlicher Sitz”[4].

PołożenieEdytuj

Paniówki sąsiadują z Chudowem, Przyszowicami, Rudą Śląską (dzielnica Halemba), Zabrzem (dzielnica Kończyce) i Mikołowem (dzielnice Borowa Wieś i Paniowy). Znajdują się niemal w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP-u). Poprzez drogę krajową nr 44 łączą dwa największe miasta regionu Katowice z Gliwicami oraz Knurowem.

HistoriaEdytuj

Paniówki według niektórych źródeł są starsze niż sąsiednie Paniowy (dzielnica Mikołowa)[potrzebny przypis]. Później została założona gmina Paniówki.

Paniówki znalazły się w granicach królestwa Czech. Od 1763 po trzech wojnach śląskich pomiędzy Prusami i Austrią znalazły się w granicach Królestwa Prus, a następnie po zjednoczeniu Prus z Niemcami w 1871 w granicach Niemiec.

W 1910 roku w miejscowości mieszkało 1096 mieszkańców z czego 1061 mówiło po polsku, 26 po polsku i niemiecku, a 9 w języku niemieckim. W wyborach komunalnych z listopada 1919 roku wszystkie głosy oddano na listy polskie, które uzyskały wszystkie 12 mandatów[5]. Po podziale Górnego Śląska w 1922 r. Paniówki znalazły się w granicach Polski, w województwie śląskim. Obecnie należą do w gminy Gierałtowice w województwie śląskim.

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonował komisariat Straży Granicznej i placówka II linii SG „Paniówki”[6].

Parafia i kościół pw. św. Urbana w PaniówkachEdytuj

 
Kościół pw. św. Urbana

Parafia Paniówki istnieje od 1936 roku. Zanim powstała, wierni uczęszczali do kościoła w Paniowach, będącego kościołem filialnym parafii w Bujakowie.

Uroczyste poświęcenie kościoła nastąpiło 26 listopada 1936 roku, zaś 28 grudnia 1945 roku została powołana kuracja Paniówki, do której przyłączono również sąsiednią parafię Chudów. 2 grudnia 1951 roku oddano do użytku plebanię, a w 1990 roku dom pogrzebowy.

EdukacjaEdytuj

 
Budynek szkoły w Paniówkach

W Paniówkach działa Publiczna Szkoła Podstawowa.

PrzedszkolaEdytuj

Szkoły podstawoweEdytuj

InneEdytuj

Oprócz szkół w Paniówkach znajduje się także świetlica środowiskowa, w której odbywają się zajęcia dla dzieci i młodzieży, m.in. nauka gry na gitarze klasycznej, Klub Malucha, pomoc w nauce i wiele innych. Świetlica znajduje się w niedawno wyremontowanym budynku starej szkoły, w którym znajduje się również filia Gminnej Biblioteki Publicznej, ośrodek zdrowia i biuro sołtysa.

TurystykaEdytuj

Przez miejscowość przebiegają następujące szlaki turystyczne:

ZabytkiEdytuj

  • Romański kościół pw. św. Urbana
  • Budynek szkoły podstawowej i gimnazjum
 
Tempo Paniówki podczas meczu

Sport i rekreacjaEdytuj

PływalniaEdytuj

W Paniówkach znajduje się Gminna Kryta Pływalnia „Wodnik”. Obiekt został otwarty 18 stycznia 2010 r. Oprócz basenu pływackiego znajdują się tam także: brodzik (o wymiarach 12,5 m x 6 m i głębokości od 0,1 do 1 m), tunel wodny, zjeżdżalnia wodna (o długości 63 m), 4 wanny spa, grota solna oraz gabinet „AquaSpa”[7][8].

LKS Tempo PaniówkiEdytuj

W Paniówkach działa Ludowy Klub Sportowy Tempo Paniówki, grający obecnie w Sushi Kushi B klasie grupy Zabrze oraz 2. drużyna grająca w C klasie. Dodatkowo klub posiada sekcję mieszanych sztuk walk oraz fitnessu.

KlubEdytuj

  • Pełna nazwa: Ludowy Klub Sportowy Tempo Paniówki – LKS Tempo Paniówki
  • Liga: B-klasa – 1 drużyna

C-klasa – 2 drużyna

  • Rok założenia: 1920
  • Adres: ul. Dworska 31

WładzeEdytuj

  • Prezes: Kamil Berggruen
  • Trener 1: Dawid Dybcio
  • Trener 2: Jarosław Czapelka
 
Ulica Gliwicka w Paniówkach nocą

Komunikacja i transportEdytuj

TranzytEdytuj

Przez Paniówki przechodzi droga krajowa nr 44. W bardzo niewielkiej odległości od miejscowości znajdują się dwa zjazdy na autostradę A4, w tym węzeł Sośnica, z którego można zjechać także na autostradę A1.

KomunikacjaEdytuj

Dzięki dobrej komunikacji drogowej miejscowość ma łatwy dostęp do kilku większych miast w okolicy, m.in. Gliwic, Katowic, Zabrza i Mikołowa.

Przez Paniówki przejeżdżają autobusy sieci ZTM (linie 33, 41, 120, 669, 936).

PrzypisyEdytuj

  1. SIMC: Borek – 0214356.
  2. Paniówki w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich Tom VIII, str. 842
  3. Roman Szołtysek, „Paniówki”, Towarzystwo Miłośników Zabrza, str. 17-19, ​ISBN 83-7164-012-9
  4. Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 83.
  5. „Encyklopedia Powstań Śląskich”, Wydawnictwo Instytutu Śląskiego w Opolu, Opole. 1982, str.372
  6. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. T. II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 26. ISBN 83-87424-77-3.
  7. Paniowki.pl - Oficjalny serwis miejscowości Paniówki (pol.). paniowki.pl. [dostęp 2011-09-06].
  8. Sąsiednie Paniówki mają nowy basen - Wiadomości Knurów – miastoKnurów.pl (pol.). Miasto Knurów - miejski portal informacyjny - miastoKnurów.pl, 2011-01-19. [dostęp 2011-09-06].