Otwórz menu główne

Pantelejmon, imię świeckie Paweł Stefanowicz Rożnowski (ur. 27 października 1867 w guberni witebskiej, zm. 30 grudnia 1950 w okolicach Monachium) – rosyjski biskup prawosławny.

Pantelejmon
Paweł Rożnowski
Biskup
Ilustracja
Kraj działania  Niemcy
Data i miejsce urodzenia 27 października 1867
gubernia witebska
Data i miejsce śmierci 30 grudnia 1950
okolice Monachium
Egzarcha Mińska i całej Białorusi
Okres sprawowania 1941–1942
Metropolita miński Białoruskiego Kościoła Prawosławnego
Okres sprawowania 1942
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny poza granicami Rosji
Śluby zakonne 15 września 1897
Diakonat 1897
Prezbiterat 1897
Chirotonia biskupia 2 czerwca 1913
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 2 czerwca 1913
Miejscowość Witebsk
Miejsce Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Konsekrator Włodzimierz (Putiata)
Współkonsekratorzy Beniamin (Kazanski)

ŻyciorysEdytuj

Ukończył szkołę realną w Niżnym Nowogrodzie, a następnie wojskową szkołę inżynierską w Nikołajewie. Uzyskał stopień oficerski i został zawodowym żołnierzem. W 1895 złożył dymisję z armii rosyjskiej i wstąpił na kurs misjonarski przy Kazańskiej Akademii Duchownej. Po ich ukończeniu wstąpił do monasteru Przemienienia Pańskiego w Kazaniu, gdzie 15 września 1897 złożył śluby wieczyste, a następnie przyjął święcenia kapłańskie. Już w roku następnym został wyznaczony przełożonym skitu Świętych Niewiast Niosących Wonności w Kazaniu, zaś w 1900 otrzymał godność ihumena. W 1904, już jako archimandryta, został przełożonym monasteru św. Jana Miłościwego w Zahajcach, którą to funkcję wypełniał przez rok. W 1905 przeniesiony do Markowskiego Monasteru Świętej Trójcy w Witebsku, ponownie jako przełożony wspólnoty.

2 czerwca 1913 został konsekrowany na biskupa dźwińskiego. W 1918 przeniesiony na katedrę pińską i nowogródzką. Część jego eparchii znalazła się w granicach II Rzeczypospolitej. W związku z tym władze polskie prowadziły z nim – podobnie jak z metropolitą Jerzym (Jaroszewskim) oraz arcybiskupem Dionizym (Waledyńskim) – rozmowy w sprawie działań na rzecz autokefalizacji Kościoła prawosławnego w Polsce. Początkowo biskup Pantelejmon uważał taki kierunek rozwoju prawosławia w Polsce za konieczny dla pozytywnego ułożenia stosunków z rządem polskim. W oświadczeniu złożonym w 1921 na ręce ministra wymienieni trzej hierarchowie stwierdzili, że radzi są poświęcić się pracy na korzyść Cerkwi na podstawie autokefalii[1]. Jednak jeszcze w tym samym roku hierarcha zmienił swoje stanowisko na niechętne autokefalii[2]. W roku następnym natomiast stanowczo zaprotestował przeciw wprowadzeniu jako podstawy stosunków między rządem a Kościołem prawosławnym Tymczasowych przepisów o stosunku rządu do Kościoła prawosławnego w Polsce. Dokument ten uznał za próbę objęcia przez państwo całkowitej kontroli nad prawosławiem w Polsce. Taka postawa sprawiła, że został usunięty z katedry i zmuszony do zamieszkania w monasterze w Mielcach, a następnie w Żyrowiczach[3].

W 1940 mianowany biskupem grodzieńskim i baranowickim przez metropolitę moskiewskiego Sergiusza (Stragorodskiego), pełniącego obowiązki patriarchy Moskwy. Rok później został podniesiony do godności arcybiskupa i otrzymał tytuł egzarchy Mińska i całej Białorusi, stojąc na czele Egzarchatu Białoruskiego Patriarchatu Moskiewskiego. W marcu 1942 sobór duchowieństwa i świeckich, który powołał do życia niekanoniczny Białoruski Kościół Prawosławny, ogłosił go jego zwierzchnikiem z tytułem metropolity. Jednak po dwóch miesiącach, wobec nieprzychylności władz hitlerowskich w sprawie dążeń części Białorusinów do autokefalizacji Kościoła, na własną prośbę odszedł w stan spoczynku. Przebywał w różnych klasztorach na terytorium Białorusi do odwrotu wojsk niemieckich po klęsce na froncie wschodnim. Został wówczas ewakuowany do Niemiec, zamieszkał w Monachium, gdzie skontaktował się z soborem biskupów Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego poza granicami Rosji z prośbą o przyjęcie w poczet jego hierarchii. Została ona spełniona; w Cerkwi Zagranicznej arcybiskup Pantelejmon pozostawał do swojej śmierci w 1950.

PrzypisyEdytuj

  1. M. Papierzyńska-Turek: Między tradycją a rzeczywistością. Państwo wobec prawosławia 1918–1939. s. 106.
  2. M. Papierzyńska-Turek: Między tradycją a rzeczywistością. Państwo wobec prawosławia 1918–1939. s. 107.
  3. A. Mironowicz: Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. s. 91–93.

BibliografiaEdytuj