Park Narodowy „Baszkiria”

park narodowy (płd. Ural, Republika Baszkortostanu, Rosja)

Park Narodowy „Baszkiria” (ros. Национальный парк "Башкирия") – rosyjski park narodowy położony na Uralu Południowym na granicy trzech rejonów administracyjnych (powiatów): (mieleuzowskiego, kurgaczynśkiego oraz burziańskiego) Republiki Baszkortostanu (znanej także pod nazwą rosyjską Baszkiria)[2]. Utworzony został, jako 5. park narodowy w Rosji Radzieckiej, we wrześniu 1986 roku[1]. Znajduje się pomiędzy zurbanizowanym obszarem na zachód od parku, a górzystymi i słabo zaludnionymi terenami na wschodzie i północy, na których znajdują się rezerwaty przyrody Jaskinia Kapowa (Szulgan-Tasz) oraz Altyn-Solok („Drzewo Złotej Pszczoły”)[3]. Park znajduje się pomiędzy rzeką Nugusz (w tym zbiornikiem retencyjnym o tej samej nazwie), będącej prawostronnym dopływem rzeki Biełaja. Obie rzeki charakteryzują się nieregularnymi korytami powstałymi na skutek krasowienia[4].

Park Narodowy „Baszkiria”
Национальный парк «Башкирия»
Ilustracja
Park Narodowy „Baszkiria”
park narodowy
Państwo  Rosja
Republika  Baszkortostan
Położenie Baszkortostan
Siedziba Mieleuz
Data utworzenia 11 września 1986[1]
Powierzchnia 920 km²
Ochrona kategoria IUCNII (park narodowy)
Położenie na mapie Baszkortostanu
Mapa konturowa Baszkortostanu, na dole znajduje się punkt z opisem „Park Narodowy „Baszkiria””
Położenie na mapie Rosji
Mapa konturowa Rosji, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Park Narodowy „Baszkiria””
53°01′N 56°41′E/53,016667 56,683333
Strona internetowa

TopografiaEdytuj

 
Granice Parku Narodowego „Baszkiria” na południowo-zachodnim krańcu Uralu. Wielkość parku wzdłuż południków wynosi około 30 km.

Park rozciąga się od równin na zachodzie do średnio-wysokich wapiennych, krasowiejących wyżyn na wschodzie. Północna granica przebiega wzdłuż rzeki Nugusz (tur. czysty, jasny), na której w 1967 roku utworzono zbiornik retencyjny, o tej samej nazwie, o powierzchni 25 km2[5].

Południową granicą jest rzeka Biełaja rozciągająca się wzdłuż dolin Uralu. Na wschodzie park graniczy z rezerwatem Szulgan-Tasz. Środkowa część parku jest stosunkowo trudno dostępna, z tego powodu dominuje w niej roślinność zbliżona do naturalnej, z lasami obfitującymi w obumarłe drzewa, w efekcie cechująca się dużą różnorodnością gatunkową fauny i flory.

Na terenie parku występuje wiele różnych wapiennych form takie jak ostańce, jaskinie, groty i podziemne rzeki[3]. Najbardziej znaną jest naturalny most skalny Kuperlya o wysokości ponad 20 metrów nad poziomem lustra wody, szerokości 4 m i długości 10 m, będący pozostałością po podziemnej rzece[6].

Skaliste urwiska osiągają do 150 m wysokości. W całym parku znajduje się 21 jaskiń o łącznej długości 8,2 km samych głównych korytarzy. Jedna z nich, Sumgan jest największą jaskinią Uralu, której odnogi wynoszą łącznie ok. 10 km, zaś deniwelacja wynosi 126 m. Sumgan znajduje się w szczególnie niedostępnym miejscu, znanym jako Kutuk-Sumgan (kutuk – studnia, sumgan – zanurkował)[7].

KlimatEdytuj

Park znajduje się w strefie klimatu wilgotnego kontynentalnego (Dfb według klasyfikacji Köppena). Charakteryzuje się dużymi różnicami temperatur w skali roku – ciepłymi latami i mroźnymi zimami. Opady są równomiernie rozłożone przez cały rok.

Klimatogram dla Ufa, Baszkortostan
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
 
 
48
 
-8
-17
 
 
39
 
-7
-17
 
 
32
 
0
-10
 
 
33
 
11
0
 
 
46
 
20
7
 
 
66
 
25
12
 
 
55
 
26
14
 
 
58
 
24
12
 
 
51
 
17
7
 
 
58
 
9
1
 
 
52
 
-1
-8
 
 
51
 
-7
-21
Temperatury w °C
Opad całkowity w mm
Źródło: US NOAA[8]

Ekoregion Baszkirii to Uralska Tajga. Południowa część stanowi połączenie dwóch stepowych ekoregionów[9].

FloraEdytuj

Ze względu na położenie parku na granicy borealnych lasów iglastych, liściastych oraz stepów, cechuje się on wysoką różnorodnością biologiczną. Około 90% jego powierzchni stanowią lasy mieszane[3]. Na terenie parku odnotowano ok. 800 gatunków roślin rosnących na zerodowanych skałach, w tym 117 uznanych jako rzadkie lub zagrożone[10]. W Parku Narodowym „Baszkiria” istnieją nieliczne niezalesione obszary nazywane Niedźwiedzimi Łąkami, na których rośnie m.in. czosnek Allium obliquum[6].

FaunaEdytuj

Park stanowi schronienie dla ponad 60 gatunków ssaków (m.in. niedźwiedzi, jeleni, wilków, rysi i bobrów), 11 gatunków płazów, 30 gatunków ryb oraz 150 gatunków ptaków, w tym zagrożonego wyginięciem (VU) orła cesarskiego i bielika zwyczajnego (ptak o rozpiętości skrzydeł do 2,4 m)[11]. Wśród ryb zagrożony jest łosoś syberyjski.

HistoriaEdytuj

Na pierwsze ślady człowieka natrafiono w znajdującej się poza granicami Parku Narodowego „Baszkiria” jaskini Kapowej (Szulgan-Tasz). Znajdują się tam rysunki naskalne z czasu paleolitu przedstawiające zarówno zwierzęta, jak i abstrakcyjne kształty. Według analizy radiowęglowej ich wiek datowany jest na 13 000 – 14 000 lat p.n.e.

Obszar został rozsławiony przez jego rdzennych mieszkańców Baszkirów, którzy zajmowali się dzikim pszczelarstwem, polegającym na pozyskiwaniu miodu wprost z dziupli drzew, oraz zanoszeniu plastrów do specjalnie przygotowanych w tym celu jaskiń. Obecnie Baszkirzy kultywują tradycje swoich przodków. Sąsiadujący rezerwat Ałtyn-Sołok („Złota Barć”) służy ochronie pamięci tego historycznego przemysłu sięgającego początku XVI wieku[3][12].

Mimo że w XX wieku Baszkortostan stał się jedną z bardziej uprzemysłowionych i zaludnionych republik w Rosji, to obszar należący zarówno do Parku Narodowego „Baszkiria”, jak i do okolicznych rezerwatów pozostał w stosunkowo nienaruszonym stanie, zachowując duże znaczenie dla rekreacji i ochrony środowiska[13].

Park jest często odwiedzany przez okolicznych mieszkańców w okresie letnim. Oddalony od miasta przemysłowego Mieleuz o 20 kilometrów, wraz ze Nuguszskim zbiornikiem retencyjnym oraz pobliskimi rezerwatami, stanowi główne miejsce rekreacyjno-wypoczynkowe dla mieszkańców regionu[14]. Na obszarze parku, a także w Mieleuzie, znajdują się liczne obiekty służące do obsługi ruchu turystycznego. Na obszarze Baszkirii istnieje m.in. możliwość eksploracji lasów po wyznaczonych do tego szlakach, raftingu, jazdy konnej, wspinaczki skalnej oraz grotołaztwa.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Andriej Antonienko: Мир дикой природы на wwlife.ru - Национальные парки России (ros.). wwlife.ru, 29 października 2013. [dostęp 2016-03-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2 marca 2016)].
  2. National Park "Bashkiria" (ang.). Rusnature. [dostęp 2016-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (22 grudnia 2015)].
  3. a b c d UNESCO World Heritage Centre (ang.). unesco.org. [dostęp 2016-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (6 września 2015)].
  4. So you want to know a little about the Ural Mountains (ang.). [dostęp 2016-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (29 czerwca 2015)].
  5. Нугушское водохранилище (ros.). Башкирское управление по гидрометеорологии и мониторингу окружающей среды. [dostęp 2016-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (5 lipca 2015)].
  6. a b Natural Preserves and the National Parks - The National Park Bashkiria (ang.). [dostęp 2016-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (22 grudnia 2015)].
  7. National Park Bashkirya Urals (ang.). List of Wonders, 23 marca 2015. [dostęp 2016-02-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (21 lutego 2016)].}
  8. Climate, Ufa. NOAA. [dostęp 2016-02-21].
  9. Ural Mountains Taiga (ang.). Ural Mountains Taiga. [dostęp 2016-02-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (22 grudnia 2015)].
  10. Bashkirian Urals (ang.). Natural Heritage Protection Fund. [dostęp 2016-02-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (10 września 2015)].
  11. Russian Conservation News (ang.). wild-russia, zima 2006-2008, nr 42, s.13 [dostęp 2016-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (24 sierpnia 2015)].
  12. О Республике Башкортостан (ros.). [dostęp 2016-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2 marca 2016)].
  13. Раздел I. Численность населения субъектов Российской Федерации (Spis powszechny Federacji Rosyjskiej w 2010, tom 1) (ros.). Russian Federal State Statistics Service (2011). [dostęp 2012-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (15 lutego 2016)].
  14. Водохранилище Нугушское (ros.). uralgora.ru. [dostęp 2016-02-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (22 grudnia 2015)].

Linki zewnętrzneEdytuj