Partizánska Ľupča

wieś i gmina na Słowacji

Partizánska Ľupča, do 1946 Nemecká Ľupča (niem. Deutschliptsch, węg. Németlipcse) – wieś gminna (obec) w północnej Słowacji, w kraju żylińskim, w powiecie Liptowski Mikułasz.

Partizánska Ľupča
Ilustracja
Rynek
Herb
Herb
Państwo

 Słowacja

Kraj

 żyliński

Powiat

Liptowski Mikułasz

Starosta

Ľubomír Frič[1]

Powierzchnia

92,41[2] km²

Wysokość

863[3] m n.p.m.

Populacja (2023)
• liczba ludności
• gęstość


1 320[4]
14,26[5] os./km²

Nr kierunkowy

+421 44[3]

Kod pocztowy

032 15[3]

Tablice rejestracyjne

LM

Położenie na mapie kraju żylińskiego
Mapa konturowa kraju żylińskiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Partizánska Ľupča”
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Partizánska Ľupča”
49°03′54″N 19°26′11″E/49,065000 19,436389
Strona internetowa
Klasycystyczny kościół ewangelicki
Kościół rzymskokatolicki św. Mateusza

.

Położenie

edytuj

Partizánska Ľupča leży 15 km na wschód od Rużomberku i 20 km na zachód od Liptowskiego Mikułasza. Zabudowania miejscowości znajdują się nad potokiem Ľupčianka, u wylotu Doliny Lupczańskiej w Niżnych Tatrach. W odległości 3 km od wsi leży Beszeniowa, w której znajdują się kąpieliska termalne. Od zapory wodnej Liptovská Mara wieś oddalona jest o 6 km.

Historia

edytuj

Pierwsza pisemna wzmianka na temat wsi pochodzi z 1252 roku[6]. Pierwsze miejskie przywileje otrzymała Partizánska Ľupča w 1270 roku z nadania króla Beli IV. Dokument potwierdzający to wydarzenie pochodzi z 1263 roku. Nazwa miejscowości pochodzi od saskich kolonistów – było ich niewielu, ale zajęli czołowe stanowiska w miejscowości.

Zabytki

edytuj
  • kościół rzymskokatolicki św. Mateusza, wybudowany w stylu gotyckim w XIII wieku. W wyniku przebudowy nabrał cechy renesansowe; posiada największą na Liptowie wieżę.
  • kościół rzymskokatolicki Panny Marii Bolesnej, gotycki z przełomu XIII i XIV wieku, pierwotnie parafialny, obecnie przycmentarny.
  • neoklasycystyczny kościół ewangelicki z 1887 roku, postawiony w miejscu wcześniejszego, z XVIII wieku.
  • kościół rzymskokatolicki w dawnej górniczej osadzie Magurka z 1912, postawiony w miejscu drewnianej kapliczki.

Osoby związane z miejscowością

edytuj

We wsi urodzili się:

  • Adam Chalupka (1767-1840), duchowny ewangelicki i pisarz religijny[7];
  • Andrej Sokolík (1849-1913), dziennikarz i redaktor (redagował m. in. „Zborník Muzeálnej slovenskej spoločnosti”)[7].

Przypisy

edytuj
  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí. Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-11-26]. (słow.).
  2. Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Hustota obyvateľstva - obce. www.statistics.sk. [dostęp 2024-03-28]. Ustawienia: om7014rr_obc: 92,41S_SK, om7014rr_ukaz: Rozloha (Štvorcový meter).
  3. a b c Statistical Office of the Slovak Republic: Základná charakteristika. 2015-04-17. [dostęp 2022-03-31]. (słow.).
  4. Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Počet obyvateľov podľa pohlavia - obce (ročne). www.statistics.sk. [dostęp 2024-03-28]. Ustawienia: om7101rr_obc: AREAS_SK.
  5. Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Hustota obyvateľstva - obce. www.statistics.sk. [dostęp 2024-03-28]. Ustawienia: om7014rr_obc: AREAS_SK.
  6. Partizánska Ľupča - História. [w:] E-OBCE.sk [on-line]. TERRA GRATA. [dostęp 2017-11-26]. (słow.).
  7. a b Pavol Uhrin: Literárny zemepis Slovenska. XIII časť. Okres Liptovský Mikuláš [w:] “Krásy Slovenska” R. LIV, nr 4/1977, s. 152-155

Linki zewnętrzne

edytuj
Panorama Liptowa – Partizánska Ľupča po lewej