Otwórz menu główne

Paterek

wieś w województwie kujawsko-pomorskim

Paterekwieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Nakło nad Notecią.

Paterek
Paterek, Osiedle Sobieskiego
Paterek, Osiedle Sobieskiego
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat nakielski
Gmina Nakło nad Notecią
Liczba ludności (31.12.2012) 2680[1]
Strefa numeracyjna (+48) 52
Tablice rejestracyjne CNA
SIMC 0092479
Położenie na mapie gminy Nakło nad Notecią
Mapa lokalizacyjna gminy Nakło nad Notecią
Paterek
Paterek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Paterek
Paterek
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Paterek
Paterek
Położenie na mapie powiatu nakielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nakielskiego
Paterek
Paterek
Ziemia53°07′02″N 17°36′09″E/53,117222 17,602500

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Paterek obecnie liczy 2680 mieszkańców (stan na 31 grudnia 2012)[1].

Spis treści

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka o Paterku pochodzi z datowanego na 1720 dokumentu, w którym August II Mocny potwierdził przywileje Nakła. Ignacy Geppert w Dziejach ziemi nakielskiej wymienia istniejące na terenie dzisiejszego Paterka 3 miejscowości: Paterek Miejski, Paterek Wiejski i Paterek Dworski. Paterek Miejski został ok. 1870 na prośbę mieszkańców wyłączony z Nakła. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich wspomina 2 miejscowości:

Podczas powstania wielkopolskiego na terenie Paterka stoczono kilka potyczek. Największa z nich rozegrała się 7 lutego 1919. Z tego okresu pochodzi grób powstańca znajdujący się do dzisiaj na miejscowym cmentarzu.

W 1945 oddziały niemieckiej żandarmerii rozstrzelały w Paterku 250 Polaków i Żydów, przywiezionych z następujących miejscowości: Nakło, Glesno, Józefina, Kościerzyn Wielki, Kruszki, Mrocza, Pobórka Wielka, Podgórze, Ruda, Wiktorówko, Wyrzysk i Wysoka Krajeńska[3]. Wśród ofiar znalazło się 3 dzieci i 15 kobiet[3].

Na terenie wsi zlokalizowane są dwa nieczynne cmentarze ewangelickie[4][5].

Historia parafiiEdytuj

W 1927 roku na cmentarzu w Paterku Józef Draheim wybudował kaplicę. 1 lipca 1965 kardynał Stefan Wyszyński utworzył ośrodek duszpasterski w Paterku obejmujący także Polichno i Rozwarzyn. 1 października 1979 została utworzona parafia Matki Boskiej Bolesnej w Paterku. W 1984 rozpoczęto budowę kościoła, który 30 października 1991 r. poświęcił biskup Bogdan Wojtuś[6].

Paterek to największe na Krajnie miejsce martyrologii polskiego duchowieństwa czasu II wojny światowej. W październiku i listopadzie 1939 roku Niemcy zamordowali w lesie nieopodal szosy do Gromadna ponad 200 osób, w tym kilkudziesięciu duchownych z powiatu wyrzyskiego (głównie księży diecezjalnych i misjonarzy ze Zgromadzenia Misjonarzy Świętej Rodziny). "Obok Nakła przy noteckich łąkach, wieś na piaskach położona, okrutnie polską–patriotyczną krwią zbroczona".

Osobny artykuł: Zbrodnia w Paterku.

Osiedla PaterkaEdytuj

  • osiedle Jana III Sobieskiego – położone przy drodze wojewódzkiej do Kcyni liczące 1300 osób,
  • stary Paterek – dynamicznie rozwijająca się dzielnica domków jednorodzinnych nieopodal drogi wojewódzkiej w kierunku Szubina,
  • Przemysłowa – dzielnica, w której mieści się Gminna Strefa Ekonomiczna jedna z największych w regionie,
  • nowy Paterek – główne ulice to Wyzwolenia i Leśna, gęsto zabudowana struktura budynków.

GospodarkaEdytuj

W Paterku znajduje się jedna z większych firm w Polsce wykonująca usługi i produkcję dla potrzeb transportu kolejowego. Podstawową działalnością Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego "Paterek" Spółka Akcyjna jest naprawa i modernizacja wagonów towarowych oraz produkcja konstrukcji stalowych. Obok firmy znajduje się też kilka mniejszych zakładów zajmujących się m.in. recyklingiem, przeróbką drewna i krawiectwem.

KulturaEdytuj

Budowa hali widowiskowo-sportowej w Paterku, której początki sięgają 1998 pochłonęła 8 mln złotych. Od dnia otwarcia w marcu 2003 hala stanowi główny ośrodek kultury. Prócz hali funkcjonuje w Paterku również Wiejski Dom Kultury i biblioteka wyposażona w 3 komputery z dostępem do internetu.

Muzeum KomunikacjiEdytuj

Powstało w marcu 2011 roku na bazie kolekcji zabytkowych autobusów.

Znajdziemy w nim 30 autobusów kursujących w latach 70- 90 w Polsce m.in. z Bydgoszczy, stare fotografie, historie bydgoskiej, nakielskiej komunikacji, stroje kierowców, stare bilety. Muzeum jest obecnie w fazie organizacji. Zwiedzanie jest możliwe po uprzednim kontakcje telefonicznym[7].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Gmina w liczbach. 2013-01-17. [dostęp 2013-04-07].
  2. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. VII. Warszawa: 1886, s. 896.
  3. a b Kazimierz Leszczyński "Eksterminacja ludności na ziemiach polskich wcielonych do Rzeszy" (wykaz miejscowości z terenów polskich przyłączonych do Rzeszy, w których okupant niemiecki dokonywał eksterminacji ludności, sporządzony na podstawie materiałów Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce). W: Eksterminacja ludności w Polsce w czasie okupacji niemieckiej 1939-1945. Poznań, Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1962, s. 69.
  4. Zapomnieni - zdjęcia pierwszego cmentarza. [dostęp 05-04-2012].
  5. Zapomnieni - zdjęcia drugiego cmentarza. [dostęp 05-04-2012].
  6. Historia parafii Paterek. paterek.info.pl. [dostęp 2017-05-03].
  7. Strona muzeum

Linki zewnętrzneEdytuj