Paul Fuchs

Paul Fuchs (10 czerwca 1908 w Höchst, zm. 9 października 1983 w Augsburgu) – oficer SS, śledczy (Kriminalrat) Gestapo i naczelnik tego wydziału w komendzie Sipo-SD. Nazywany „Lisem z Radomia”.

Paul Fuchs
Lis z Radomia
Hauptsturmführer Hauptsturmführer
Data i miejsce urodzenia 10 czerwca 1908
Höchst
Data i miejsce śmierci 9 października 1983
Augsburg
Przebieg służby
Formacja Allgemeine SS
Jednostki Reichssicherheitshauptamt
Stanowiska Szef kontrwywiadu KdS Radom
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Późniejsza praca prawdopodobnie współpracownik służb USA

ŻyciorysEdytuj

Paul Fuchs zdał maturę w 1927, pięć lat później został zatrudniony w augsburskiej policji kryminalnej. Od 1936 pracował w Gestapo kolejno w Norymberdze, Monachium i Moguncji. W trakcie kampanii wrześniowej służył w Einsatzkommando 2/III przy 8 Armii, po jej zakończeniu został skierowany do komendy Sipo-SD na dystrykt radomski Generalnego Gubernatorstwa, w której został szefem wydziału Gestapo (do 1942 był to referat IIIC - walka z ruchem oporu, między jesienią 1942 a kwietniem 1944 referaty IVA - ruch oporu i partie polityczne oraz IVN - agentura a od 15 kwietnia 1944 IV1 - opozycja, IV2 - sabotaż i IVN[1]). W 1941 został przyjęty do NSDAP, według charakterystyki „170 cm wzrostu, blondyn, oczy piwne, mały wąsik. Mówi niemczyzną literacką bądź gwarą szwabską z wtrętami bawarskimi”[2].

Jako szef kontrwywiadu SS na dystrykt miał pod sobą ok. 30-40 funkcjonariuszy oraz ok. 150 agentów. Wśród podwładnych i współpracowników Fuchsa znaleźli się także Polacy, min. Alfred Manowski („specjalista od przesłuchań”), Stefan Falkowski (początkowo tłumacz), Józef Jerzy Kessler ps. „K-22” (agent w AK), ppor. Jerzy Wojnowski ps. „Motor” (agent w AK) i Hubert Jura ps. „Tom” (kapitan NSZ)[3][4]. Swoich przełożonych informował, że dysponuje kartoteką 40 tysięcy nazwisk osób zaangażowanych lub podejrzanych o działalność przeciwko III Rzeszy[5]. Do jego największych osiągnięć w walce z polskim podziemiem należały min. aresztowanie szefa sztabu Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej płk Janusza Albrechta ps. „Wojciech”, rozbicie trzech kolejnych Komitetów Miejskich Polskiej Partii Robotniczej w Radomiu, przejęcie kontroli nad Ruchem „Miecz i Pług” oraz utworzenie złożonej z Polaków organizacji wywiadowczej „Toma” zwalczającej polski ruch oporu, przede wszystkim komunistów i inne stronnictwa lewicy[6].

Zdaniem Fuchsa we wspólnym interesie Polaków i Niemców była walka ze ZSRR i rodzimym ruchem komunistycznym[2] dlatego od 1941 starał się nawiązać kontakt z Związkiem Jaszczurczym a następnie Narodowymi Siłami Zbrojnymi. Za pomocą „Toma” porozumiał się z dowództwem Brygady Świętokrzyskiej NSZ, która przy wsparciu hitlerowców zwalczała inne organizacje ruchu oporu (zarówno lewicowe takie jak AL i OW PPS-AK jak i prawicowe np. NOW-AK oraz ruch ludowy). Zorganizował on także ewakuację jednostki z Kielecczyzny oraz przerzut ok. 60 dywersantów na zajmowane przez Sowietów ziemie polskie[7][8].

Po wojnie razem z Hubertem Jurą pracować miał w tworzonej przez Amerykanów siatce wywiadowczej przeznaczonej do działania w bloku wschodnim, prawdopodobnie oddał swoje usługi także zachodnioniemieckiej agencji wywiadowczej kierowanej przez gen. Reinharda Gehlena, byłego szefa wydziału OKH Fremde Heere Ost. Mimo dowodów na popełnione zbrodnie przez Paula Fuchsa na Ziemi Radomskiej i Kielecczyźnie w latach 1964-1980 umarzano kolejne śledztwa przeciwko niemu[9].

AwanseEdytuj

OdznaczeniaEdytuj

UwagiEdytuj

  1. W artykule „Paul Fuchs zwany <Lisem z Radomia>. Gestapowiec, który szachował Podziemie” podane zostało, iż Paul Fuchs za swoje zasługi w czasie służby w KdS Radom został „wyróżniony dwoma Żelaznymi Krzyżami”. Prawdopodobnie autor artykułu pomylił Krzyż Żelazny z Krzyżem Zasługi Wojennej tj. odznaczeniem stanowiącym odpowiednik tego pierwszego na tyłach frontu.

PrzypisyEdytuj

  1. dws.org.pl • Zobacz temat - Kto był kim w SS, www.dws.org.pl [dostęp 2020-03-15] (pol.).
  2. a b „Bądźcie bez litości”. Polityka okupacyjnych władz niemieckich wobec ludności polskiej w dystrykcie radomskim – wystawa przygotowana przez Biuro Edukacji Publicznej i delegaturę radomską oddziału lubelskiego Instytutu Pamięci Narodowej.
  3. Wokół Wykusu: 74. rocznica likwidacji agenta gestapo ppor. Jerzego Wojnowskiego "Motora", ponury-nurt.blogspot.com [dostęp 2020-03-15].
  4. Afery Polski Podziemnej 1939-1945, niniwa22.cba.pl [dostęp 2020-03-15].
  5. Paul Fuchs zwany "Lisem z Radomia". Gestapowiec, który szachował Podziemie | Polska Times, polskatimes.pl [dostęp 2020-03-15] (pol.).
  6. A. J. Zakrzewski, Słownik biograficzny ziemi częstochowskiej, Częstochowa 1998, s. 51–52.
  7. J. Wyrwa, Pamiętniki partyzanta. Hubalczyka, legendarnego dowódcy oddziału partyzanckiego, który wszedł w skład NSZ, a później dołączył do 25. pp AK, Kraków 2014, s. 121, 160-170.
  8. Brygada świętokrzyska. Hitlerowscy kolaboranci na sztandarach prawicy | Przegląd, www.tygodnikprzeglad.pl [dostęp 2020-03-15] (pol.).
  9. Paul Fuchs zwany "Lisem z Radomia". Gestapowiec, który szachował Podziemie | Polska Times, polskatimes.pl [dostęp 2020-03-15] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj