Pawłowice (powiat pszczyński)

wieś w województwie śląskim

Pawłowice (niem. Pawlowitz) – wieś położona w województwie śląskim, w powiecie pszczyńskim, siedziba gminy Pawłowice. Jest to jedna z najludniejszych (trzecia po Kozach i Koziegłowach) wsi Polski. Powierzchnia sołectwa wynosi 18,05 km²[2], a liczba ludności 9641, co daje gęstość zaludnienia równą 534 osoby na km².

Pawłowice
wieś
Ilustracja
Park ks. prof. Stanisława Pisarka i kościół św. Jana Chrzciciela w Pawłowicach
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat pszczyński
Gmina Pawłowice
Liczba ludności (2015) 9212[1]
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 43-250
Tablice rejestracyjne SPS
SIMC 0218621
Położenie na mapie gminy Pawłowice
Mapa konturowa gminy Pawłowice, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Pawłowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Pawłowice”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Pawłowice”
Położenie na mapie powiatu pszczyńskiego
Mapa konturowa powiatu pszczyńskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Pawłowice”
Ziemia49°57′46″N 18°43′05″E/49,962778 18,718056
Strona internetowa
Fontanna ze strumykiem w parku ks. Stanisława Pisarka

PołożenieEdytuj

Wieś znajduje się na skrzyżowaniu trzech ważnych dróg: DK81 prowadzącej z Katowic przez Żory w kierunku Ustronia, DW933 prowadzącej z Chrzanowa przez Pszczynę i Wodzisław Śląski w kierunku Raciborza oraz DW938 łączącej Pawłowice i Cieszyn.

HistoriaEdytuj

Nazwa miejscowości pochodzi od Pawła, jej założyciela w XIII wieku. Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w 1281 jako Pawlowicz. Miejscowa parafia św. Jana Chrzciciela powstała w 1293. W dokumencie sprzedaży dóbr pszczyńskich wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie w dniu 21 lutego 1517 roku wieś została wymieniona jako Pawlowicze[3]. Wsią komorną pozostawała do końca XVI wieku, po czym została nabyta przez rodzinę Pawłowskich (z której pochodził m.in. biskup ołomuniecki Stanislav Pavlovský). W 1596 powstał pierwszy gotycki kościół murowany. Od początku XVIII w. do połowy XIX w. Pawłowice należały do niemieckiego rodu Gusnarów. A w połowie XIX wieku do 1945 r. właścicielami Pawłowic był pochodzący z Niemiec ród Reitzensteinów. Ostatnim właścicielem pawłowickiego majątku był baron Karol Egon von Reitzenstein, który opuścił Pawłowice w 1945 roku tuż przed wkroczeniem wojsk radzieckich. Po wojnie dobra Reitzensteinów przeszły na własność państwa. W styczniu 1945 r. przez Pawłowice przeszedł tzw. marsz śmierci z obozów KL Auschwitz w Oświęcimiu na stację kolejową do Wodzisławia Śląskiego[4].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego.

W roku 2010 Rada Gminy Pawłowice otrzymała Nagrodę im. Karola Miarki[5].

ZabytkiEdytuj

Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa, w miejscowości znajdują się następujące obiekty zabytkowe[6]:

  • kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela z 1596 r. (nr rej.: 455/65 z 14.12.1965)
  • ruina pałacu z zachowanymi piwnicami oraz park krajobrazowy z XVIII wieku w granicach dawnego założenia parkowego (nr rej.: A/175/08 z 7.02.1966)

Poza formalnie ustanowionymi zabytkami wartość historyczną prezentują także inne obiekty:

  • mleczarnia w Starych Pawłowicach z 1924 r.
  • słup graniczny i kamienie graniczne znajdujące się na trasie rowerowej z Pawłowic do Strumienia (grobla stanowiąca do 1920 r., kiedy to w życie wszedł traktat wersalski, granicę pomiędzy Cesarstwem Niemieckim a Austro-Węgrami).

Budynki i instytucje w PawłowicachEdytuj

W Pawłowicach znajdują się, między innymi:

  • Urząd Gminy, ul. Zjednoczenia 60
  • Gminny Ośrodek Sportu w Pawłowicach, ul. Szkolna 1B (m.in. basen, hala, kompleks boisk)
  • Gminny Ośrodek Kultury, ul. Zjednoczenia 67
  • Urząd Pocztowy, ul. Zjednoczenia 64 i ul. Górnicza 5 (filia)
  • Kopalnia Węgla Kamiennego „Pniówek”, ul. Krucza 18
  • Gminna Biblioteka Publiczna, ul. Zjednoczenia 67
  • Zespół Szkolno-Przedszkolny, ul. Pukowca 4
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Jana Pawła II, ul. Pukowca 5
  • Przychodnia zdrowia, ul. Zjednoczenia 10a
  • Klub GKS Pniówek Pawłowice, który gra w III lidze piłkarskiej śląsko-opolskiej oraz ekstraklasie szachowej
  • Parafie rzymskokatolickie św. Jana Chrzciciela (Zjednoczenia 52) i Podwyższenia Krzyża Świętego (ul. Szkolna 36)

TurystykaEdytuj

Przez miejscowość przebiegają następujące trasy rowerowe:

  •   czarna trasa rowerowa nr 188, istniejąca pod nazwą Trakt Czarnego Skarbu
  •   czerwona trasa rowerowa nr 190, istniejąca pod nazwą Trakt Reitzensteinów
  •   zielona trasa rowerowa Pawłowice – Strumień (tzw. Trakt Cesarsko-Pruski)
  •   niebieska trasa rowerowa nr 178 – Pawłowice – Pszczyna (tzw. Plessówka)
  •   niebieska trasa rowerowa nr 279 – Jastrzębie-ZdrójStrumień

KomunikacjaEdytuj

Na terenie wsi kursują autobusy komunikacji miejskiej MZK Jastrzębie-Zdrój łącząc Pawłowice m.in. z Jastrzębiem i Żorami. Pomiędzy sołectwami kursują busy komunikacji lokalnej . Przez Wieś kursują także autobusy komunikacji powiatowej z Pszczyny, a także do Katowic, Wisły,Cieszyna oraz Częstochowy

Ludzie związani z PawłowicamiEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Gmina Pawłowice: gmina Pawłowice w liczbach. pawlowice.pl, 2015. [dostęp 2016-10-13].
  2. Gmina Pawłowice: statut sołectwa Pawłowice. biuletyn.net, 2011. [dostęp 2011-04-08].
  3. Ludwik Musioł. Dokument sprzedaży księstwa pszczyńskiego z dn. 21. lutego 1517 R.. „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”. R. 2, s. 235–237, 1930. Katowice: nakł. Towarzystwa ; Drukiem K. Miarki. 
  4. Piotr Hojka, Sławomir Kulpa: Kierunek Loslau. Marsz ewakuacyjny więźniów oświęcimskich w styczniu 1945 r., Wodzisław Śląski 2016
  5. Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego, Wyróżnieni Nagrodą im. Karola Miarki [dostęp 2016-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-03].
  6. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2020-09-30.