Otwórz menu główne

Paweł Chynowski (ur. 27 grudnia 1947 w Piotrkowie Trybunalskim) – polski filolog, teatrolog i baletolog, krytyk teatralny i baletowy, historyk baletu, librecista. Absolwent wydziału filologii polskiej Uniwersytetu Warszawskiego (1972) ze specjalizacją nauki o teatrze (magisterium o tematyce teatru baletowego u prof. Tadeusza Siverta[1]). W okresie studiów uczył się także tańca klasycznego i występował w uniwersyteckim zespole baletowym „Chorea” pod kierunkiem tancerza Marka Pawlickiego z Teatru Wielkiego w Warszawie.

Paweł Chynowski
Data i miejsce urodzenia 27 grudnia 1947
Piotrków Tryb.
Zawód, zajęcie Teatrolog-baletolog
Miejsce zamieszkania Warszawa
Narodowość polska
Edukacja Liceum Ogólnokształcące im. J. Słowackiego w Piotrkowie Tryb.
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Stanowisko Kierownik ds. programowo-organizacyjnych Polskiego Baletu Narodowego
Pracodawca Teatr Wielki – Opera Narodowa
Rodzice Piotr i Wanda z Kobylańskich
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

PublicystaEdytuj

Jeszcze jako student, w 1970 zadebiutował jako recenzent baletowy na łamach „Ruchu Muzycznego[2], zachęcony do tego przez redaktora naczelnego, wybitnego krytyka muzycznego Ludwika Erhardta[3], który stał się jego mentorem w pierwszych latach pracy publicystycznej. Współpracował z tym dwutygodnikiem regularnie w latach 1971–1981. Prawie jednocześnie, znany dziennikarz muzyczny Zdzisław Sierpiński wprowadził go na łamy dziennika „Życie Warszawy”, z którym związał się na stałe w 1975 jako publicysta kulturalny i pracował tam do 1991, skupiając się głównie na tematyce baletowej i teatralnej, także pod kryptonimem (pch). Recenzował i popularyzował sztukę baletową oraz jej artystów, zamieszczał liczne korespondencje z różnych krajów na temat zagranicznych osiągnięć baletowych, uprawiał publicystykę problemową, upominając się m.in. przez długie lata o autonomizację baletu w Polsce[4], całkowicie uzależnionego w PRL-u od interesów opery w teatrach muzycznych.

W 1974 założył i przez lata następne prowadził pierwszy w kraju magazyn baletowy „Taniec”, wydawany najpierw przez Polski Teatr Tańca pod dyrekcją Conrada Drzewieckiego w Poznaniu (1974-1986), a potem przez Teatr Wielki – Operę Narodową w Warszawie pod dyrekcją Sławomira Pietrasa (1992-1994). Skupił na jego łamach wszystkich ówczesnych publicystów baletowych, jak: Irena Turska, Janina Pudełek, Bożena Mamontowicz-Łojek, Jan Berski, Renata Popkowicz-Tajchert, Jadwiga Ignaczak czy Joanna Sibilska, a także krytyków muzycznych zainteresowanych tematyką baletu, jak: Małgorzata Komorowska, Wanda Obniska, Bogusław Kaczyński, Wacław Panek, Jacek Marczyński i inni.

Publikował liczne eseje w programach teatralnych oraz artykuły na łamach innych polskich czasopism („Le Théâtre en Pologne”, „Polska”, „Przekrój”, „Życie Codzienne”), a także w fachowych miesięcznikach zagranicznych, jak: „Dance Magazine” (USA)[5], „Ballett International” (RFN) i „Tanz und Gymnastik” (Szwajcaria). Opracowywał hasła baletowe do Encyklopedii muzycznej PWM, Polskiego słownika biograficznego i do amerykańskiej International Encyclopedia of Dance (Oxford University Press, New York 1998)[6]. Wiele uwagi w swojej pracy poświęcił historii baletu w Polsce, a zwłaszcza mało zbadanej i rozpowszechnionej naszej XVIII-wiecznej tradycji baletowej. Był inicjatorem, konsultantem i popularyzatorem wielu przedsięwzięć (nagród, festiwali, jubileuszy), obliczonych na podniesienie rangi baletu w Polsce, m.in. ogólnopolskich obchodów 200-lecia Polskiego Baletu w 1985 roku[7]. Członek Polskiego Ośrodka Międzynarodowego Instytutu Teatralnego i Stowarzyszenia Autorów ZAiKS.

W Teatrze Wielkim – Operze NarodowejEdytuj

Od 1983 związany z Teatrem Wielkim w Warszawie, początkowo – na zaproszenie dyrektora Roberta Satanowskiego – konsultant programowy do spraw obchodów 200-lecia Polskiego Baletu (1983-1985), potem dramaturg baletu (1985-1992). W latach 1992–2009 za kolejnych dyrekcji był kierownikiem literackim Teatru Wielkiego – Opery Narodowej i redaktorem tamtejszych programów teatralnych. W 2009 został pełnomocnikiem dyrektora Waldemara Dąbrowskiego do spraw organizacji baletu, współdziałając w sprowadzeniu z Holandii do kraju wybitnego polskiego choreografa Krzysztofa Pastora i w tworzeniu pod jego dyrekcją Polskiego Baletu Narodowego, który tamtego roku uzyskał autonomię artystyczną w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej. Od 2011 kierownik do spraw programowo-organizacyjnych tego zespołu.

Libretta baletoweEdytuj

Jest librecistą baletów:[7]

Odznaczenia i wyróżnieniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Encyklopedia, Tadeusz Sivert, Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2017-07-22] (pol.).
  2. Paweł Chynowski, Łódzka prapremiera baletowa, „Ruch Muzyczny”, 1970, nr 12.
  3. Erhardt Ludwik – WIEM, darmowa encyklopedia, portalwiedzy.onet.pl [dostęp 2017-07-23].
  4. Paweł Chynowski, Usamodzielnić balet, „Życie Warszawy”, 1991,nr 27.
  5. Dance Magazine, Wikipedia, 18 lutego 2017 [dostęp 2017-07-23] (ang.).
  6. International Encyclopedia of Dance – Oxford Reference, DOI10.1093/acref/9780195173697.001.0001/acref-9780195173697 [dostęp 2017-07-23] (ang.).
  7. a b c Paweł Chynowski, Teatr Wielki Opera Narodowa [dostęp 2017-07-22] (pol.).
  8. Teatr w Polsce – polski wortal teatralny, e-teatr.pl [dostęp 2017-07-22].
  9. Teatr w Polsce - polski wortal teatralny, e-teatr.pl [dostęp 2017-09-12].
  10. Teatr w Polsce - polski wortal teatralny, e-teatr.pl [dostęp 2017-09-12].
  11. FilmPolski.pl, „FilmPolski” [dostęp 2017-07-22] (pol.).
  12. Jadwiga Szajna-Lewandowska | Twórca | Culture.pl, „Culture.pl” [dostęp 2017-09-12] (pol.).
  13. Irena Turska, Przewodnik baletowy, Wydanie IV uzupełnione i poprawione, Polskie Wydawnictwo Muzyczne SA, Kraków 2011, s. 257–262, ​ISBN 978-83-224-0926-8​.
  14. Encyklopedia, W warszawskim balecie coś drgnęło, Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2017-09-12] (pol.).
  15. Obiekty – Archiwum Teatr Wielki, archiwum.teatrwielki.pl [dostęp 2017-07-22] (pol.).
  16. Klub Miłośników Opery „Trubadur”, trubadur.pl [dostęp 2017-09-12] (pol.).
  17. Teatr w Polsce - polski wortal teatralny, e-teatr.pl [dostęp 2018-06-26].
  18. Teatr w Polsce - polski wortal teatralny, e-teatr.pl [dostęp 2017-09-12].
  19. Casanova w Warszawie, Teatr Wielki Opera Narodowa [dostęp 2017-07-22] (pol.).
  20. Teatr w Polsce - polski wortal teatralny, e-teatr.pl [dostęp 2017-09-12].
  21. Jezioro łabędzie, Teatr Wielki Opera Narodowa [dostęp 2017-07-22] (pol.).
  22. PASTOR + KILAR = DRAKULA [dostęp 2018-06-28] (pol.).
  23. Krzysztof Pastor making movement magic in WA Ballet’s Dracula world premiere | Community News Group, „Community News Group”, 7 września 2018 [dostęp 2018-09-07] (ang.).
  24. M.P.2005.83.1189 – Wyszukany akt – abc.com.pl, abc.com.pl [dostęp 2017-07-22].
  25. MKiDN – Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis, mkidn.gov.pl [dostęp 2017-07-22] (pol.).

BibliografiaEdytuj