Paweł Pawluk

Paweł Pawluk, właśc. Paweł Michnowicz But (ukr. Павло Михнович, Павло Бут zm. 1638 w Warszawie) – hetman kozacki, przywódca powstania kozaków i chłopów w 1637.

Paweł Pawluk
Paweł Michnowicz But
hetman
Data i miejsce śmierci 1638
Warszawa
Przebieg służby
Stanowiska przywódca powstania
Główne wojny i bitwy Powstanie Sulimy
Powstanie Pawluka
Bitwa pod Kumejkami

ŻyciorysEdytuj

Niewiele wiadomo o życiu Pawła Pawluka. Na arenę wielkich wydarzeń wkroczył w 1635, biorąc udział w czasie powstania kozackiego Iwana Sulimy w ataku na twierdzę Kudak. Pochwycony, został skazany na karę śmierci, a wyrok miał zostać wykonany w Warszawie, jednak za wstawiennictwem kanclerza wielkiego koronnego Tomasza Zamoyskiego został uwolniony.

W 1637 wziął udział w wyprawie chana krymskiego przeciw Imperium osmańskiemu. W tym samym roku rozpoczął chłopsko-kozackie powstanie przeciw polskiemu panowaniu. Został rozbity w bitwie pod Kumejkami, ale udało mu się jeszcze z resztką mu wiernych ludzi połączyć się z oddziałami Dymitra Huni. Pod Borowicą (niedaleko Czerkas) większość powstańców jednak skapitulowała.

Po kapitulacji powstańców w Borowice 20 grudnia Pawluk wpadł w ręce hetmana Mikołaja Potockiego, bo część Kozaków zgodziła się udzielić zapewnieniam królewskiego przedstawiciela, prawosławnego szlachcica Adama Kisiela. Ten ostatni twierdził, że król skorzysta wobec rebeliantów z prawa łaski, a Kozacy, który uznawali autorytet i ufali słowu Kisiela, zgodzili się wydać swoich przywódców.

Jednak na Sejmie w lutym 1638 szlachta znieważyła zarówno króla, jak i Kisiela, który w swoim przemówieniu przypominał, że w przeciwnym razie rebelianci walczyliby na śmierć i życie. Niektórzy posłowie proponowali nałożenie Pawlukowi na głowę rozpalonej korony i danie mu do rąk rozpalonego berła. Przypomnienie Kisiela o dobrowolnym poddaniu się Pawluka nie zostało wzięte pod uwagę. W ten sposób król został ośmieszony[1].

W 1638 roku wykonano w Warszawie na nim i na innych przywódcach wyroki śmierci[2] (ścięcie głów, nabicie na pal).

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Новицький Іван, Адам Кисіль, воєвода київський. В. Щербак (упорядник, автор передмови). Коли земля стогнала.  К.: Наукова думка, 1995. – 432 s.  s. 319–382. ​ISBN 5-319-01072-9​ ros.
  2. Mała Encyklopedia 1970 ↓, s. 578.

BibliografiaEdytuj

  • Mała Encyklopedia Wojskowa (K-Q). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1970.