Otwórz menu główne

Pchła ludzka (Pulex irritans) – owad z rodziny Pulicidae. Pasożyt zewnętrzny człowieka. Poza człowiekiem pchła ludzka może pasożytować na psie, kocie, lisie, borsuku, kaczce, kurze czy szczurze wędrownym. Jest pasożytem kosmopolitycznym.

Pchła ludzka
Pulex irritans[1]
Linnaeus, 1758
Samica pchły ludzkiej
Samica pchły ludzkiej
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada uskrzydlone
Rząd pchły
Rodzina Pulicidae
Rodzaj Pulex
Gatunek pchła ludzka
Synonimy
  • Pulex vulgaris[2]
  • Pulex hominis[2]

Samiec P. irritans osiaga wielkość 2–2,5 mm długości[3], samica jest większa i mierzy 2,5–3,5 mm długości[3]. Dorosłe osobniki są barwy brunatnokasztanowej. Cechą charakterystyczną dla tego gatunku jest posiadanie 1 lub 2 szczecinek umieszczonych przed okiem[3].

Spis treści

RozwójEdytuj

 
Stadia życiowe pchły ludzkiej

Zapłodnione samice po napiciu się krwi składają jaja. Jednorazowo 3–5 jaj, w ciągu życia 400–500[3] w szparach podłogi, pościeli lub legowisku zwierzęcia. Po 3–10 dniach[3] wykluwają się larwy, które są beznogie i poruszają się ruchem robakowatym. Mierzą 2 mm długości[3] oraz 0,3 mm szerokości[3]. Odżywiają się ekskrementami i resztkami organicznymi. Po trzykrotnym linieniu, odbywającym się w ciągu 7–14 dni[3] następuje przepoczwarczenie w luźnym oprzędzie zmieszanym z ziarnami kurzu, które trwa 7–10 dni[3]. Imago żyje od 3 do 4 miesięcy i żywi się krwią. Całkowity rozwój tego owada trwa zależnie od warunków zewnętrznych od 18 do 332 dni[4]. Jednak możliwy jest dłuższy okres rozwoju, trwający nawet około 450 dni[3].

ChorobotwórczośćEdytuj

Główne znaczenie chorobotwórcze pchły ludzkiej polega na mechanicznym przenoszeniu zarazków dżumy[3][5] (Yersinia pestis), tyfusu plamistego[5], tularemii[5][2] (Francisella tularensis) oraz zakażeń gronkowcem złocistym (Staphylococcus aureus)[3]. P. irritans jest również żywicielem pośrednim tasiemca psiego (Dipylidium caninum)[3][5] oraz tasiemca karłowatego (Hymenolepis nana)[5] i Hymenolepis diminuta[5].

Dodatkowo ukłucia przez pchłę powodują miejscowe zapalenia skóry[5] w postaci czerwonej plamki (roseola pulicosa)[5]. Występuje również świąd powodowany drażniącą wydzieliną, wsączaną do ranki wraz ze śliną[3].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Pulex irritans, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Atlas pasożytów człowieka. Lublin: Koliber, 2005, s. 162. ISBN 83-921869-6-6.
  3. a b c d e f g h i j k l m n Parazytologia weterynaryjna tom II, s. 85.
  4. Nasze zwierzęta, s. 264.
  5. a b c d e f g h Emilia Andrzejewska-Golec: Materiały do ćwiczeń z parazytologii dla studentów farmacji. Łódź: Uniwersytet Medyczny: na zlec. Senackiej Komisji ds. Wydawnictw Uniwersytetu Medycznego, 2004. ISBN 83-88940-22-8.

BibliografiaEdytuj

  • Władysław Strojny, 1981, Nasze zwierzęta, Państwowe Wydawnictwa Rolnicze i Leśne, ​ISBN 83-09-00045-6​.
  • Stefański W., Parazytologia weterynaryjna tom II, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa, 1970